Axit Trong Dạ Dày Có Vai Trò Gì?

Axit trong dạ dày là một thành phần quan trọng của dịch vị, tham gia trực tiếp vào quá trình tiêu hóa thức ăn và bảo vệ đường tiêu hóa. Tuy nhiên, nhiều người thường chỉ biết đến axit dạ dày khi gặp tình trạng ợ nóng, trào ngược hoặc đau dạ dày. Vậy axit trong dạ dày có vai trò gì, được tạo ra như thế nào và điều gì xảy ra khi lượng axit bị mất cân bằng?

Axit dạ dày là gì?

Axit dạ dày chủ yếu là axit hydrochloric (HCl), được tiết ra bởi các tế bào thành nằm trong niêm mạc dạ dày. HCl tạo nên môi trường có tính axit mạnh trong lòng dạ dày, với pH thường dao động khoảng 1–3 tùy thời điểm và tình trạng tiêu hóa.

Mặc dù có tính axit mạnh, HCl không gây tổn thương dạ dày trong điều kiện bình thường nhờ hệ thống bảo vệ niêm mạc gồm chất nhầy, bicarbonate và khả năng tái tạo của các tế bào biểu mô.

Axit trong dạ dày góp phần tiêu hóa thức ăn

Axit trong dạ dày có vai trò gì?

Axit dạ dày không chỉ giúp tiêu hóa thức ăn mà còn đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng đối với hệ tiêu hóa.

1. Hỗ trợ tiêu hóa protein

Một trong những vai trò chính của axit dạ dày là hỗ trợ tiêu hóa protein có trong thịt, cá, trứng, sữa và nhiều loại thực phẩm khác.

Môi trường axit giúp làm biến tính protein, tức là thay đổi cấu trúc không gian của chúng. Nhờ đó, các enzyme tiêu hóa có thể tiếp cận và phân giải protein dễ dàng hơn.

2. Hoạt hóa enzyme pepsin

Dạ dày tiết ra pepsinogen – dạng chưa hoạt động của enzyme pepsin. Dưới tác động của môi trường axit, pepsinogen được chuyển thành pepsin.

Pepsin có nhiệm vụ phân cắt protein thành các chuỗi peptide nhỏ hơn. Vì vậy, nếu lượng axit dạ dày quá thấp, hoạt động của pepsin cũng có thể bị ảnh hưởng và quá trình tiêu hóa protein trở nên kém hiệu quả.

3. Hạn chế sự phát triển của vi sinh vật

Thức ăn và nước uống có thể mang theo nhiều loại vi khuẩn, nấm và các vi sinh vật khác. Môi trường axit mạnh trong dạ dày tạo nên một trong những hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể.

Axit dạ dày có khả năng tiêu diệt hoặc ức chế nhiều vi sinh vật trước khi chúng tiếp tục di chuyển xuống đường ruột. Tuy nhiên, hàng rào này không thể loại bỏ hoàn toàn mọi tác nhân gây bệnh.

4. Hỗ trợ hấp thu các chất dinh dưỡng

Axit dạ dày cũng có vai trò trong quá trình cơ thể sử dụng một số vitamin và khoáng chất.

Chẳng hạn, môi trường axit giúp giải phóng vitamin B12 khỏi protein trong thực phẩm trước khi vitamin này tiếp tục được xử lý và hấp thu ở ruột non. Axit dạ dày cũng góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho khả năng hấp thu một số khoáng chất như sắt và canxi.

Do đó, tình trạng giảm axit dạ dày kéo dài trong một số trường hợp có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng.

Điều gì xảy ra khi axit dạ dày quá nhiều?

Không phải mọi triệu chứng ợ nóng hoặc đau thượng vị đều đồng nghĩa với việc cơ thể đang sản xuất quá nhiều axit. Các triệu chứng có thể liên quan đến nhiều vấn đề tiêu hóa khác nhau.

Đặc biệt, trong bệnh trào ngược dạ dày – thực quản (GERD), vấn đề quan trọng là dịch dạ dày trào ngược lên thực quản. Do niêm mạc thực quản không có hệ thống bảo vệ tốt như dạ dày, sự tiếp xúc thường xuyên với dịch vị có thể gây nóng rát sau xương ức, ợ chua, khó chịu ở cổ họng hoặc các triệu chứng khác.

Nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân thay vì tự ý sử dụng thuốc giảm axit kéo dài.

Trào ngược do axit dạ dày quá nhiều

Axit dạ dày quá ít có ảnh hưởng gì?

Ngược lại, lượng axit dạ dày quá thấp cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt động của hệ tiêu hóa. Khi môi trường dạ dày không đủ axit, quá trình hoạt hóa pepsin và tiêu hóa protein có thể kém hiệu quả hơn.

Giảm axit dạ dày kéo dài cũng có thể liên quan đến việc giảm hấp thu một số chất dinh dưỡng và làm thay đổi hàng rào bảo vệ tự nhiên trước vi sinh vật.

Một số yếu tố như tuổi tác, bệnh lý dạ dày hoặc sử dụng thuốc ức chế tiết axit trong thời gian dài có thể ảnh hưởng đến khả năng tiết axit. Vì vậy, không nên tự chẩn đoán tình trạng “thiếu axit dạ dày” chỉ dựa trên các triệu chứng như đầy bụng hoặc khó tiêu.

Vì sao axit không làm dạ dày tự tiêu hóa?

Dù chứa axit mạnh và enzyme tiêu hóa protein, dạ dày bình thường vẫn có thể bảo vệ chính mình nhờ hàng rào niêm mạc.

Lớp chất nhầy phủ trên bề mặt niêm mạc kết hợp với bicarbonate giúp trung hòa axit ngay sát bề mặt tế bào. Đồng thời, niêm mạc dạ dày có khả năng tái tạo tương đối nhanh và được cung cấp máu để duy trì chức năng bảo vệ.

Khi các cơ chế này suy yếu hoặc bị tổn thương, niêm mạc có thể dễ bị viêm và loét hơn.

>> Xem Thêm: Trào Ngược Dạ Dày Nên Ăn Gì?