Bệnh Gan Có Lây Không? Nguyên Nhân Và Cách Phòng Tránh Hiệu Quả

Bệnh gan có lây không?

Gan là cơ quan đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa, thải độc và duy trì hoạt động sống của cơ thể. Tuy nhiên, nhiều người vẫn băn khoăn: bệnh gan có lây không?

Thực tế, không phải tất cả các bệnh lý về gan đều có khả năng lây truyền. Một số bệnh gan do virus có thể lây từ người sang người, trong khi nhiều bệnh gan khác xuất phát từ rượu bia, chế độ ăn uống hoặc rối loạn chuyển hóa nên hoàn toàn không lây.

Việc hiểu rõ nguyên nhân và cơ chế lây truyền sẽ giúp chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Các bệnh gan có khả năng lây truyền

Viêm gan virus B

Viêm gan B là một trong những bệnh gan truyền nhiễm phổ biến nhất hiện nay. Bệnh do virus HBV gây ra và có thể lây qua:

• Đường máu

• Quan hệ tình dục không an toàn

• Từ mẹ sang con

• Dùng chung kim tiêm, dao cạo, bàn chải đánh răng

Virus viêm gan B có khả năng tồn tại lâu ngoài môi trường nên nguy cơ lây nhiễm khá cao nếu không phòng tránh đúng cách.

Dấu hiệu thường gặp:

• Mệt mỏi kéo dài

• Vàng da, vàng mắt

• Chán ăn

• Đau tức vùng gan

• Nước tiểu sẫm màu

Viêm gan C

Viêm gan C do virus HCV gây ra và chủ yếu lây qua đường máu.

Các trường hợp dễ lây nhiễm:

• Truyền máu không đảm bảo an toàn

• Dùng chung bơm kim tiêm

• Dụng cụ xăm hình, làm móng không được tiệt trùng

Khác với viêm gan B, viêm gan C ít lây qua sinh hoạt thông thường hoặc ăn uống chung.

Viêm gan A và E

Hai loại viêm gan này thường lây qua đường tiêu hóa, đặc biệt là:

• Ăn uống không đảm bảo vệ sinh

• Nguồn nước ô nhiễm

• Thực phẩm sống hoặc chưa nấu chín

Viêm gan A và E thường bùng phát thành dịch tại những nơi có điều kiện vệ sinh kém.

Một số bệnh gan do virus gây ra sẽ có khả năng lây truyền

Những bệnh gan không lây

Không phải tất cả bệnh gan đều có tính truyền nhiễm. Một số bệnh gan phổ biến hiện nay hoàn toàn không lây từ người sang người.

Gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ thường liên quan đến:

• Thừa cân, béo phì

• Chế độ ăn nhiều dầu mỡ

• Tiểu đường

• Uống nhiều rượu bia

Bệnh không lây qua tiếp xúc, ăn uống hay sinh hoạt chung.

Xơ gan do dùng nhiều rượu bia

Nguyên nhân chính là sử dụng rượu bia kéo dài khiến tế bào gan bị tổn thương nghiêm trọng. Đây là bệnh không có khả năng lây truyền.

Ung thư gan

Ung thư gan không phải bệnh lây nhiễm. Tuy nhiên, các bệnh nền như viêm gan B hoặc C có thể làm tăng nguy cơ phát triển thành ung thư gan nếu không được điều trị sớm.

Các nguyên nhân gây bệnh gan phổ biến

 

Bệnh gan có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm:

Virus viêm gan

Các loại virus như HBV, HCV, HAV là nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương gan.

Lạm dụng rượu bia

Uống nhiều rượu bia khiến gan phải hoạt động quá mức để đào thải độc tố, lâu dài dẫn đến viêm gan và xơ gan.

Chế độ ăn uống thiếu lành mạnh

Ăn nhiều đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn, nhiều đường và chất béo có thể gây gan nhiễm mỡ.

Tác dụng phụ của thuốc

Một số loại thuốc nếu sử dụng kéo dài hoặc không đúng chỉ định có thể gây độc cho gan.

Thói quen sinh hoạt kém khoa học

• Thức khuya

• Ít vận động

• Stress kéo dài

đều ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng gan.

Bệnh gan lây qua những con đường nào?

Bệnh gan lây truyền chủ yếu qua các loại virus viêm gan (điển hình là viêm gan A, B, C, D, E) với 4 con đường chính: [1, 2, 3]

• Đường máu: Lây qua việc tiếp xúc trực tiếp với máu người bệnh như dùng chung bơm kim tiêm, xăm hình/châm cứu bằng dụng cụ không vô trùng, truyền máu, hoặc dùng chung vật dụng cá nhân có dính máu (dao cạo râu, bàn chải đánh răng). [1, 2]

• Đường tình dục: Lây nhiễm khi quan hệ tình dục không an toàn với người mắc bệnh, thông qua sự tiếp xúc của các chất dịch cơ thể (tinh dịch, dịch âm đạo). [1]

• Đường từ mẹ sang con: Thai phụ mắc bệnh gan (đặc biệt là viêm gan B, C) có thể lây truyền virus cho thai nhi trong quá trình mang thai hoặc lúc chuyển dạ. [1, 2]

• Đường tiêu hóa (Đường phân - miệng): Điển hình ở viêm gan A và E. Lây qua việc tiêu thụ đồ ăn, thức uống bị nhiễm mầm bệnh do không đảm bảo vệ sinh. [1, 2]

Lưu ý: Các bệnh gan tự miễn, gan nhiễm mỡ hoặc do rượu bia thì không lây nhiễm.

Cách phòng tránh bệnh gan hiệu quả

Tiêm vaccine viêm gan B

Đây là biện pháp phòng ngừa hiệu quả và quan trọng nhất giúp giảm nguy cơ nhiễm virus HBV.

Trẻ sơ sinh và người lớn chưa có miễn dịch nên tiêm phòng đầy đủ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Tiêm vaccine là biện pháp hiệu quả để phòng ngừa bệnh Gan

Không dùng chung vật dụng cá nhân

Tránh sử dụng chung:

• Dao cạo râu

• Bàn chải đánh răng

• Kim tiêm

để hạn chế nguy cơ lây nhiễm qua đường máu.

Quan hệ tình dục an toàn

Sử dụng biện pháp bảo vệ giúp giảm nguy cơ lây nhiễm viêm gan B và các bệnh truyền nhiễm khác.

Ăn uống hợp vệ sinh

• Ăn chín uống sôi

• Rửa tay trước khi ăn

• Hạn chế thực phẩm sống

để phòng ngừa viêm gan A và E.

Hạn chế rượu bia

Giảm tiêu thụ rượu bia giúp gan hoạt động khỏe mạnh hơn và giảm nguy cơ xơ gan, gan nhiễm mỡ.

Khám sức khỏe định kỳ

Kiểm tra chức năng gan định kỳ giúp phát hiện sớm các bất thường và điều trị kịp thời.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Bạn nên đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các triệu chứng:

• Vàng da

• Đau tức hạ sườn phải

• Mệt mỏi kéo dài

• Buồn nôn

• Chán ăn

• Nước tiểu sẫm màu

Việc phát hiện và điều trị sớm giúp hạn chế biến chứng nguy hiểm cho gan.

Kết luận

“Bệnh gan có lây không?” còn tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Các bệnh gan do virus như viêm gan B, C, A có thể lây truyền qua nhiều con đường khác nhau, trong khi gan nhiễm mỡ hay xơ gan do rượu thì không lây.

Chủ động phòng ngừa bằng tiêm vaccine, duy trì lối sống lành mạnh và khám sức khỏe định kỳ là cách tốt nhất để bảo vệ lá gan khỏe mạnh lâu dài.

Nguồn tham khảo:

https://bvnguyentriphuong.com.vn/noi-tieu-hoa/benh-gan-co-lay-qua-duong-an-uong-khong

https://vnvc.vn/benh-viem-gan-b-lay-qua-duong-nao/

https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/nhung-con-duong-lay-truyen-virus-viem-gan-c-vi