Bị Bệnh Tiểu Đường Uống Rượu Được Không?

Người bệnh tiểu đường có thể uống rượu không là vấn đề được nhiều người quan tâm. Rượu không chỉ cung cấp năng lượng mà còn ảnh hưởng đến hoạt động của gan và đường huyết. Đặc biệt, khi kết hợp với insulin hoặc một số thuốc hạ đường huyết, rượu có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết, nhất là khi uống lúc đói hoặc uống nhiều.

Mối liên hệ giữa rượu và bệnh đái tháo đường

Rượu chứa ethanol, một chất được cơ thể hấp thu nhanh vào máu sau khi uống. Ethanol sau đó được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Trong quá trình này, gan ưu tiên chuyển hóa rượu, đồng thời khả năng sản xuất và giải phóng glucose vào máu có thể bị ảnh hưởng.

Đây là vấn đề đáng lưu ý ở người bệnh tiểu đường, đặc biệt những người sử dụng insulin hoặc một số thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết. Khi gan phải tập trung chuyển hóa ethanol, khả năng duy trì đường huyết trong thời gian nhịn ăn có thể giảm, từ đó làm tăng nguy cơ hạ đường huyết. Nguy cơ này đặc biệt rõ khi uống rượu lúc đói.

Bên cạnh đó, không phải loại đồ uống có cồn nào cũng có thành phần dinh dưỡng giống nhau. Một số loại bia, rượu vang ngọt hoặc cocktail có thể chứa lượng carbohydrate và đường đáng kể, khiến đường huyết tăng sau khi uống. Vì vậy, rượu có thể khiến đường huyết biến động theo nhiều hướng khác nhau tùy loại đồ uống, lượng sử dụng và việc có ăn kèm hay không.

Ở người chưa mắc tiểu đường, uống rượu nhiều và kéo dài cũng có thể liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ chuyển hóa, trong đó có tăng cân, rối loạn chuyển hóa và kháng insulin. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng uống rượu chắc chắn sẽ gây bệnh tiểu đường. Nguy cơ mắc bệnh chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như chế độ ăn, cân nặng, hoạt động thể lực, di truyền và tình trạng chuyển hóa.

Rượu có thể làm rối loạn đường huyết ở người bệnh tiểu đường

Bệnh tiểu đường có uống rượu được không?

Người bệnh tiểu đường nên thận trọng với rượu và không nên xem đây là một thức uống an toàn mặc định.

Không có một quy tắc chung áp dụng cho tất cả người bệnh về việc có thể uống bao nhiêu rượu. Khả năng sử dụng rượu phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, loại tiểu đường, thuốc đang dùng, khả năng kiểm soát đường huyết và các bệnh lý đi kèm. ADA cũng khuyến nghị người bệnh trao đổi với bác sĩ về việc sử dụng rượu để đánh giá nguy cơ cá nhân.

Đặc biệt, người đang sử dụng insulin hoặc một số thuốc hạ đường huyết cần thận trọng hơn vì rượu có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết. Tình trạng này không chỉ xảy ra ngay sau khi uống mà có thể xuất hiện nhiều giờ sau đó.

Vì vậy, nếu đang điều trị tiểu đường và có ý định uống rượu, người bệnh nên hỏi bác sĩ về mức độ phù hợp thay vì tự xác định một lượng rượu “an toàn”.

Nguy cơ khi người đái tháo đường uống rượu

Hạ đường huyết

Hạ đường huyết là một trong những nguy cơ đáng lưu ý nhất khi người bệnh tiểu đường uống rượu.

Bình thường, gan có vai trò dự trữ và giải phóng glucose vào máu giữa các bữa ăn. Khi uống rượu, gan ưu tiên chuyển hóa ethanol nên quá trình sản xuất glucose có thể bị ức chế. Nếu người bệnh đồng thời sử dụng insulin hoặc một số thuốc hạ đường huyết, nguy cơ đường huyết giảm quá mức sẽ cao hơn.

Nguy cơ đặc biệt đáng chú ý trong những trường hợp:

• Uống rượu khi bụng đói.

• Uống nhiều rượu trong thời gian ngắn.

• Đang sử dụng insulin.

• Đang dùng thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết.

• Vận động nhiều trước hoặc sau khi uống.

• Không theo dõi đường huyết.

Đáng chú ý, hạ đường huyết do rượu có thể xuất hiện nhiều giờ sau khi uống, vì vậy không nên chủ quan khi đường huyết vẫn bình thường ngay sau khi sử dụng rượu.

Tăng đường huyết

Bên cạnh nguy cơ hạ đường huyết, một số đồ uống có cồn lại có thể khiến đường huyết tăng.

Bia, rượu vang ngọt, cocktail và các loại đồ uống pha cùng nước ngọt hoặc siro thường chứa carbohydrate hoặc đường bổ sung. Khi tiêu thụ, lượng carbohydrate này có thể làm đường huyết tăng, đặc biệt nếu uống với khẩu phần lớn hoặc kết hợp cùng một bữa ăn nhiều tinh bột.

Vì vậy, không nên đánh giá tác động của rượu chỉ dựa trên lượng ethanol. Loại đồ uống, hàm lượng carbohydrate, lượng sử dụng và thực phẩm ăn kèm đều có thể ảnh hưởng đến đường huyết.

Một điểm cần lưu ý là đồ uống chứa nhiều đường không nên được sử dụng với mục đích “phòng hạ đường huyết” do rượu. Carbohydrate dạng lỏng được hấp thu nhanh nhưng không nhất thiết bảo vệ người bệnh khỏi tình trạng hạ đường huyết có thể xuất hiện nhiều giờ sau khi uống.

Nhầm lẫn triệu chứng say rượu với hạ đường huyết

Đây là một trong những vấn đề nguy hiểm khi người bệnh tiểu đường uống rượu.

Một số biểu hiện của hạ đường huyết có thể tương tự tình trạng say rượu, chẳng hạn:

• Chóng mặt.

• Buồn ngủ.

• Lú lẫn.

• Nói khó hoặc nói không rõ.

• Khó phối hợp động tác.

• Thay đổi hành vi.

Do đó, người xung quanh có thể nhầm rằng người bệnh chỉ đang say mà không nhận ra họ đang bị hạ đường huyết. Điều này có thể khiến việc xử trí bị chậm trễ.

Nếu người bệnh có biểu hiện bất thường sau khi uống rượu, đặc biệt khi đang dùng insulin hoặc thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết, không nên mặc định đó chỉ là biểu hiện say rượu.

Nếu người bệnh lú lẫn nghiêm trọng, co giật, mất ý thức hoặc không thể tự xử trí, đây là tình trạng cấp cứu. Người xung quanh cần gọi cấp cứu và thực hiện xử trí hạ đường huyết theo kế hoạch đã được nhân viên y tế hướng dẫn.

Làm nặng thêm các vấn đề sức khỏe liên quan

Uống rượu quá mức có thể gây nhiều tác động bất lợi đối với sức khỏe. Ở người bệnh tiểu đường, vấn đề càng đáng lưu ý vì họ có thể đồng thời gặp các bệnh lý tim mạch, gan, thận hoặc thần kinh.

Rượu cũng có thể làm giảm khả năng nhận biết triệu chứng hạ đường huyết và ảnh hưởng đến khả năng tự quản lý bệnh, chẳng hạn quên dùng thuốc, dùng thuốc không đúng cách hoặc lựa chọn thực phẩm không phù hợp.

Vì vậy, người bệnh tiểu đường không nên chỉ quan tâm đến việc rượu có làm tăng hay giảm đường huyết mà cần xem xét ảnh hưởng tổng thể của đồ uống có cồn đối với sức khỏe và quá trình kiểm soát bệnh.

Người bệnh tiểu đường nên hạn chế rượu bia

Người bệnh tiểu đường cần đặc biệt thận trọng khi uống rượu

Nguy cơ có thể cao hơn ở những người:

• Đang sử dụng insulin.

• Đang dùng thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết.

• Có tiền sử hạ đường huyết.

• Thường xuyên bị hạ đường huyết mà không nhận biết được triệu chứng.

• Uống rượu khi chưa ăn.

• Uống lượng lớn trong thời gian ngắn.

• Vận động cường độ cao trước hoặc sau khi uống.

• Có bệnh lý gan, thận hoặc các vấn đề sức khỏe khác cần hạn chế rượu.

Trong những trường hợp này, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng đồ uống có cồn.

Có nên uống rượu khi bụng đói nếu bị tiểu đường?

Không nên.

Uống rượu khi bụng đói làm tăng nguy cơ hạ đường huyết, đặc biệt ở người sử dụng insulin hoặc một số thuốc hạ đường huyết. Khi không có thức ăn cung cấp glucose, gan càng khó duy trì đường huyết trong lúc đang chuyển hóa ethanol.

Nếu bác sĩ xác định người bệnh có thể sử dụng một lượng rượu nhất định, nên ăn cùng hoặc trước khi uống theo hướng dẫn cá nhân thay vì uống khi bụng đói.

Đồng thời, không nên bỏ bữa để “dành lượng carbohydrate” cho rượu. Đây có thể là cách làm tăng nguy cơ đường huyết giảm quá mức.

>> Xem thêm: Bệnh tiểu đường ăn bắp được không?

Người bệnh tiểu đường có nên tự ý giảm thuốc khi uống rượu?

Không nên tự ý giảm hoặc bỏ insulin, thuốc hạ đường huyết chỉ vì có uống rượu.

Rượu có thể ảnh hưởng đến đường huyết theo nhiều cơ chế khác nhau và nguy cơ phụ thuộc vào từng loại thuốc. Việc tự điều chỉnh thuốc có thể dẫn đến đường huyết tăng cao hoặc các biến động đường huyết khó kiểm soát.

Nếu thường xuyên uống rượu hoặc nhận thấy đường huyết thay đổi bất thường sau khi uống, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và điều chỉnh kế hoạch điều trị nếu cần.