Bị Tiêu Chảy Nên Ăn Gì? Kiêng Gì?

Bị tiêu chảy nên ăn gì, kiêng gì là vấn đề nhiều người quan tâm khi đi ngoài phân lỏng nhiều lần, đau bụng hoặc mệt mỏi. Chế độ ăn phù hợp có thể giúp giảm áp lực lên đường tiêu hóa, hạn chế mất nước và hỗ trợ cơ thể hồi phục nhanh hơn. Ngược lại, một số thực phẩm nhiều dầu mỡ, đường hoặc khó tiêu có thể khiến tình trạng tiêu chảy trở nên nghiêm trọng hơn.

Bị tiêu chảy nên ăn gì?

Khi bị tiêu chảy, cơ thể không chỉ mất nước mà còn có thể mất điện giải và một phần chất dinh dưỡng. Vì vậy, người bệnh không nên nhịn ăn hoàn toàn mà nên lựa chọn những món mềm, dễ tiêu, ít dầu mỡ và ăn với lượng vừa phải.

Bị tiêu chảy nên chọn đồ ăn dạng lỏng dễ tiêu hóa và bù nước

1. Cháo và cơm mềm

Cháo trắng, cháo thịt nạc hoặc cơm mềm là những lựa chọn phù hợp khi hệ tiêu hóa đang nhạy cảm.

Gạo cung cấp carbohydrate giúp bổ sung năng lượng nhưng không chứa quá nhiều chất béo hoặc thành phần khó tiêu.

Có thể lựa chọn:

• Cháo trắng.

• Cháo thịt lợn nạc.

• Cháo gà bỏ da.

• Cơm mềm.

• Cơm nát đối với trẻ nhỏ.

Nên nấu thức ăn chín kỹ, hạn chế gia vị cay và không cho quá nhiều dầu mỡ.

2. Chuối

Chuối chín mềm, dễ ăn và cung cấp kali – một chất điện giải có thể bị mất khi tiêu chảy.

Chuối cũng chứa carbohydrate giúp bổ sung năng lượng trong giai đoạn người bệnh ăn uống kém.

Nên ăn chuối chín tự nhiên và sử dụng lượng vừa phải. Không cần cố ăn quá nhiều với mục đích “cầm tiêu chảy”.

3. Khoai tây

Khoai tây luộc, hấp hoặc nghiền là nguồn tinh bột tương đối dễ tiêu hóa.

Khi ăn nên:

• Bỏ vỏ nếu đường tiêu hóa đang nhạy cảm.

• Luộc hoặc hấp mềm.

• Hạn chế bơ, kem sữa hoặc nhiều dầu mỡ.

Khoai tây chiên không phải lựa chọn phù hợp vì hàm lượng chất béo cao có thể làm tăng cảm giác đầy bụng hoặc khó tiêu.

4. Cà rốt nấu chín

Cà rốt sau khi nấu chín có kết cấu mềm và có thể kết hợp với cháo hoặc súp.

Cà rốt cung cấp vitamin, carbohydrate và một lượng chất xơ hòa tan. Loại chất xơ này có khả năng giữ nước và tạo độ đặc cho phân ở một số người.

Nên nấu cà rốt thật mềm thay vì ăn sống khi đang tiêu chảy.

5. Thịt nạc

Tiêu chảy không có nghĩa là phải loại bỏ hoàn toàn protein khỏi khẩu phần.

Người bệnh có thể ăn:

• Thịt lợn nạc.

• Thịt gà bỏ da.

• Thịt bò nạc nếu dung nạp tốt.

Nên luộc, hấp hoặc nấu cháo thay vì chiên, rán.

Protein giúp cơ thể duy trì cơ bắp và hỗ trợ quá trình phục hồi sau khi bị mất sức do tiêu chảy.

6. Cá

Cá cung cấp protein và có thể dễ tiêu hóa khi được chế biến đơn giản.

Có thể chọn cá hấp, luộc hoặc nấu cháo. Cần nấu chín kỹ và lọc sạch xương.

Nên tránh cá chiên, cá sốt nhiều dầu hoặc các món hải sản sống trong thời gian đang tiêu chảy.

7. Trứng chín kỹ

Trứng là nguồn cung cấp protein và nhiều vi chất.

Người bị tiêu chảy vẫn có thể ăn trứng nếu trước đó dung nạp tốt. Nên ưu tiên:

• Trứng luộc chín.

• Trứng hấp.

• Trứng nấu cùng cháo.

Không nên ăn trứng sống hoặc lòng đào vì thực phẩm chưa chín kỹ có nguy cơ gây nhiễm khuẩn đường tiêu hóa.

8. Súp và canh

Súp hoặc canh có thể giúp bổ sung thêm nước và một phần chất dinh dưỡng.

Nên chọn súp đơn giản gồm:

• Thịt nạc.

• Khoai tây.

• Cà rốt.

• Gạo hoặc các loại tinh bột dễ tiêu.

Không nên nấu quá nhiều dầu, tiêu hoặc gia vị cay.

9. Sữa chua nếu cơ thể dung nạp tốt

Một số người có thể ăn sữa chua trong thời gian tiêu chảy nếu không bị đầy bụng hoặc không dung nạp lactose.

Sữa chua chứa vi khuẩn lên men và thường có lượng lactose thấp hơn sữa tươi.

Tuy nhiên, sau một đợt viêm đường ruột, khả năng tiêu hóa lactose có thể tạm thời giảm. Nếu ăn sữa chua hoặc uống sữa khiến tiêu chảy, đau bụng hoặc đầy hơi tăng lên, nên tạm hạn chế.

10. Uống đủ nước và bù điện giải

Đây là một trong những điều quan trọng nhất khi bị tiêu chảy.

Mỗi lần đi ngoài phân lỏng, cơ thể mất thêm nước và điện giải. Nếu không được bù đầy đủ, người bệnh có nguy cơ mất nước.

Có thể sử dụng:

• Nước lọc.

• Dung dịch bù nước và điện giải pha đúng hướng dẫn.

• Canh hoặc súp.

• Một số loại nước uống dễ dung nạp.

Nếu sử dụng dung dịch bù nước điện giải, cần pha đúng lượng nước ghi trên hướng dẫn. Không nên pha đặc hoặc loãng tùy ý vì có thể làm thay đổi tỷ lệ đường và điện giải.

Bị tiêu chảy nên kiêng gì?

Một số loại thực phẩm có thể kích thích đường ruột, tăng lượng nước trong lòng ruột hoặc làm hệ tiêu hóa phải hoạt động nhiều hơn. Trong thời gian tiêu chảy, nên tạm hạn chế những nhóm sau.

Bị tiêu chảy nên hạn chế ăn đồ nhiều dầu mỡ khó tiêu

1. Đồ ăn nhiều dầu mỡ

Thực phẩm chứa nhiều chất béo có thể làm tiêu hóa chậm hơn và khiến một số người bị đau bụng hoặc tiêu chảy nặng hơn.

Nên hạn chế:

• Gà rán.

• Khoai tây chiên.

• Thịt nhiều mỡ.

• Đồ chiên xào.

• Thức ăn nhanh.

Thay vào đó, nên luộc, hấp hoặc nấu mềm.

2. Đồ cay nóng

Ớt, tiêu và các loại gia vị cay có thể kích thích đường tiêu hóa.

Ở người đang bị tiêu chảy, những thực phẩm này có thể làm tăng cảm giác đau bụng, nóng rát hoặc muốn đi ngoài.

3. Rượu bia

Rượu có thể kích thích đường ruột và góp phần gây mất nước.

Khi đang tiêu chảy, nên tránh hoàn toàn rượu bia cho đến khi hệ tiêu hóa ổn định.

4. Cà phê và đồ uống nhiều caffeine

Caffeine có thể kích thích nhu động đường ruột ở một số người, làm tăng cảm giác muốn đi đại tiện.

Trong thời gian bị tiêu chảy nên hạn chế:

• Cà phê.

• Trà quá đặc.

• Nước tăng lực.

• Một số loại nước ngọt chứa caffeine.

5. Đồ uống quá nhiều đường

Đồ uống nhiều đường có thể làm tăng lượng đường chưa hấp thu trong đường ruột, từ đó kéo thêm nước vào lòng ruột và khiến phân lỏng hơn ở một số người.

Nên hạn chế:

• Nước ngọt.

• Trà sữa.

• Nước trái cây pha nhiều đường.

• Siro.

• Đồ uống đóng chai nhiều đường.

6. Sữa tươi nếu không dung nạp lactose

Sau khi bị viêm dạ dày – ruột hoặc tiêu chảy kéo dài, hoạt động của enzyme lactase tại ruột non có thể giảm tạm thời.

Nếu uống sữa tươi khiến xuất hiện:

• Đầy bụng.

• Sôi bụng.

• Đau quặn bụng.

• Tiêu chảy tăng.

nên tạm hạn chế sữa chứa lactose.

Không phải mọi người bị tiêu chảy đều phải kiêng sữa hoàn toàn. Việc hạn chế phụ thuộc vào khả năng dung nạp của từng người.

7. Thực phẩm sống hoặc chưa chín kỹ

Nếu tiêu chảy có liên quan đến nhiễm trùng, việc tiếp tục ăn thực phẩm sống có thể làm tăng nguy cơ tiếp xúc với vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng.

Nên tránh:

• Gỏi.

• Tiết canh.

• Thịt tái.

• Hải sản sống.

• Trứng sống hoặc lòng đào.

• Rau sống không đảm bảo vệ sinh.

Thực phẩm nên được nấu chín kỹ trước khi sử dụng.

8. Thực phẩm nhiều chất xơ thô trong giai đoạn tiêu chảy nhiều

Chất xơ có nhiều lợi ích đối với đường tiêu hóa, nhưng khi tiêu chảy đang nghiêm trọng, một lượng lớn chất xơ không hòa tan có thể khiến một số người đi ngoài nhiều hơn hoặc đầy bụng.

Có thể tạm thời giảm:

• Rau sống.

• Cám ngũ cốc.

• Các loại hạt nguyên vỏ.

• Một số loại rau nhiều xơ thô.

Không cần kiêng chất xơ hoàn toàn. Khi triệu chứng cải thiện, nên đưa rau củ và thực phẩm giàu chất xơ trở lại khẩu phần từ từ.

Bị tiêu chảy nên ăn uống như thế nào?

Bên cạnh lựa chọn thực phẩm, cách ăn cũng ảnh hưởng đến khả năng dung nạp.

Người bị tiêu chảy nên:

• Ăn thành nhiều bữa nhỏ.

• Ăn chậm và nhai kỹ.

• Chọn thức ăn mềm, chín kỹ.

• Uống nước từng ngụm nếu đang buồn nôn.

• Không ép bản thân ăn quá nhiều một lúc.

• Tăng dần khẩu phần khi triệu chứng cải thiện.

Không nên nhịn ăn kéo dài. Cơ thể vẫn cần năng lượng, protein và vi chất để phục hồi.

Khi cảm thấy dễ chịu hơn, có thể dần quay trở lại chế độ ăn bình thường thay vì chỉ ăn cháo trắng trong nhiều ngày.

Trẻ bị tiêu chảy nên ăn gì?

Trẻ em bị tiêu chảy vẫn cần được tiếp tục ăn uống phù hợp với độ tuổi.

Cha mẹ có thể cho trẻ ăn các món quen thuộc như:

• Cháo thịt.

• Cháo cá.

• Cơm mềm.

• Khoai tây.

• Chuối.

• Trứng chín kỹ.

• Rau củ nấu mềm.

Với trẻ còn bú mẹ, nên tiếp tục cho trẻ bú. Không nên tự ý ngừng sữa mẹ vì trẻ bị tiêu chảy.

Quan trọng nhất là theo dõi nguy cơ mất nước. Trẻ nhỏ có thể mất nước nhanh hơn người lớn, đặc biệt khi vừa tiêu chảy vừa nôn.

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu trẻ bỏ bú, không uống được, ít tiểu, mắt trũng, lừ đừ, tiêu chảy nhiều hoặc phân có máu.

Bị tiêu chảy bao lâu thì nên đi khám?

Tiêu chảy cấp nhẹ thường có thể cải thiện sau vài ngày. Tuy nhiên, người bệnh nên đi khám nếu:

• Tiêu chảy kéo dài không cải thiện.

• Đi ngoài rất nhiều lần trong ngày.

• Phân có máu hoặc màu đen bất thường.

• Sốt cao.

• Đau bụng dữ dội.

• Nôn liên tục.

• Không thể uống nước.

• Tiểu ít.

• Khô miệng, chóng mặt hoặc mệt lả.

• Sụt cân.

• Tiêu chảy xuất hiện sau một đợt dùng kháng sinh.

Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh nền cần được theo dõi sát hơn vì nguy cơ mất nước và biến chứng có thể cao hơn.