Biến Chứng Thần Kinh Ngoại Biên Của Bệnh Tiểu Đường Là Gì? Có Nguy Hiểm Không?

Biến chứng thần kinh ngoại biên là một trong những biến chứng thường gặp ở người mắc bệnh tiểu đường, đặc biệt khi đường huyết tăng cao kéo dài. Tình trạng này có thể gây tê bì, đau rát, giảm cảm giác ở tay chân và làm tăng nguy cơ tổn thương bàn chân. Nhận biết sớm giúp người bệnh kiểm soát triệu chứng và hạn chế biến chứng nghiêm trọng.

Triệu chứng nhận biết

Biến chứng thần kinh ngoại biên do tiểu đường thường ảnh hưởng đến các dây thần kinh ở bàn chân, cẳng chân, bàn tay và cánh tay. Triệu chứng có thể xuất hiện từ từ, ban đầu nhẹ và tiến triển theo thời gian nếu đường huyết không được kiểm soát tốt.

Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Tê bì, mất cảm giác: Người bệnh có cảm giác tê, kiến bò hoặc giảm khả năng cảm nhận nóng, lạnh và đau, thường xuất hiện ở bàn chân hoặc đầu ngón chân.

• Đau rát hoặc châm chích: Có thể xuất hiện cảm giác nóng bỏng, đau như kim châm hoặc đau nhói ở bàn chân, cẳng chân hoặc bàn tay.

• Nhạy cảm khi chạm vào: Một số người cảm thấy đau hoặc khó chịu ngay cả khi chỉ tiếp xúc nhẹ với chăn, quần áo hoặc bề mặt khác.

• Yếu cơ: Tổn thương thần kinh vận động có thể khiến cơ yếu, ảnh hưởng đến khả năng đi lại hoặc thực hiện một số hoạt động.

• Mất thăng bằng: Giảm cảm giác ở bàn chân có thể khiến người bệnh khó nhận biết vị trí bàn chân, từ đó làm tăng nguy cơ vấp ngã.

Đáng lưu ý, một số trường hợp có thể bị tổn thương thần kinh nhưng triệu chứng không rõ ràng. Vì vậy, người mắc tiểu đường nên kiểm tra bàn chân và đánh giá biến chứng thần kinh định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Biến chứng thần kinh ngoại biên của bệnh tiểu đường ảnh hưởng đến chân và tay

Các loại biến chứng thần kinh ngoại biên phổ biến

Biến chứng thần kinh do tiểu đường không chỉ ảnh hưởng đến thần kinh ngoại biên ở tay và chân mà có thể liên quan đến nhiều nhóm thần kinh khác nhau.

Bệnh lý thần kinh ngoại biên

Đây là dạng phổ biến nhất, thường ảnh hưởng đến các dây thần kinh ở bàn chân và cẳng chân trước, sau đó có thể lan lên tay. Người bệnh thường gặp tình trạng tê, đau rát, châm chích hoặc giảm cảm giác.

Khi mất cảm giác ở bàn chân, người bệnh có thể không nhận ra vết trầy xước, phồng rộp hoặc vết thương nhỏ. Nếu không được phát hiện và chăm sóc đúng cách, tổn thương có thể tiến triển thành nhiễm trùng hoặc loét bàn chân.

Bệnh lý thần kinh tự chủ

Thần kinh tự chủ kiểm soát nhiều hoạt động không chủ ý của cơ thể. Khi bị tổn thương, người bệnh có thể gặp các vấn đề liên quan đến hệ tiêu hóa, tim mạch, tiết niệu, chức năng tình dục hoặc khả năng điều hòa mồ hôi.

Một số biểu hiện có thể gặp gồm đầy bụng, rối loạn tiêu hóa, chóng mặt khi thay đổi tư thế, rối loạn tiểu tiện hoặc bất thường về tiết mồ hôi.

Bệnh lý thần kinh khu trú

Dạng tổn thương này ảnh hưởng đến một dây thần kinh hoặc một nhóm dây thần kinh cụ thể. Triệu chứng phụ thuộc vào vị trí dây thần kinh bị tổn thương và có thể xuất hiện tương đối đột ngột.

Người bệnh có thể cảm thấy đau, yếu hoặc giảm chức năng tại khu vực do dây thần kinh đó chi phối.

Bệnh lý rễ thần kinh hoặc đám rối thần kinh

Đây là dạng ít phổ biến hơn, thường gây đau dữ dội ở một vùng nhất định, có thể đi kèm yếu cơ hoặc sụt cân không chủ ý. Tình trạng này cần được bác sĩ đánh giá để xác định nguyên nhân và hướng điều trị phù hợp.

Cách kiểm soát và phòng ngừa

Kiểm soát đường huyết tốt là một trong những yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ xuất hiện hoặc tiến triển của biến chứng thần kinh do tiểu đường. Người bệnh nên tuân thủ kế hoạch điều trị và theo dõi đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ.

Kiểm soát đường huyết

Duy trì đường huyết trong phạm vi mục tiêu giúp hạn chế tổn thương thần kinh do tình trạng tăng đường huyết kéo dài. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc, tăng hoặc giảm liều thuốc mà cần trao đổi với bác sĩ khi có bất thường.

Chăm sóc bàn chân mỗi ngày

Người mắc tiểu đường, đặc biệt khi đã có giảm cảm giác, nên kiểm tra bàn chân hằng ngày để phát hiện sớm vết xước, phồng rộp, chai chân, vết loét hoặc dấu hiệu nhiễm trùng.

Nên giữ bàn chân sạch và khô, lựa chọn giày dép vừa vặn, tránh đi chân trần ở những nơi có nguy cơ gây tổn thương. Khi xuất hiện vết thương không lành, sưng đỏ, chảy dịch hoặc đổi màu da, người bệnh nên đi khám sớm.

Lưu ý chăm sóc bàn tay, bàn chân do biến chứng tiểu đường

Duy trì lối sống lành mạnh

Chế độ ăn cân đối, duy trì cân nặng phù hợp và hoạt động thể chất thường xuyên có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết và sức khỏe tim mạch. Người bệnh nên lựa chọn hình thức vận động phù hợp với thể trạng và tình trạng biến chứng hiện tại.

Bên cạnh đó, nên hạn chế hoặc tránh hút thuốc lá và sử dụng rượu bia quá mức vì những yếu tố này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe thần kinh và tuần hoàn.

Khám và đánh giá biến chứng định kỳ

Người mắc tiểu đường nên kiểm tra sức khỏe định kỳ để bác sĩ đánh giá đường huyết, chức năng thần kinh và tình trạng bàn chân. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu tổn thương giúp can thiệp kịp thời, giảm nguy cơ biến chứng tiến triển.

>> Xem thêm: Cách Điều Trị Biến Chứng Bàn Chân Tiểu Đường