Các Dạng Biến Chứng Tiểu Đường Ở Da Thường Gặp Và Cách Chăm Sóc

Bệnh tiểu đường không chỉ ảnh hưởng đến đường huyết mà còn có thể gây ra nhiều thay đổi trên da. Người bệnh có thể gặp tình trạng da khô, ngứa, nhiễm trùng, xuất hiện mảng da sẫm màu hoặc các tổn thương đặc trưng khác. Nhận biết sớm những dấu hiệu này giúp chăm sóc da đúng cách và hạn chế biến chứng.

Vì sao bệnh tiểu đường gây ra biến chứng ở da?

Đường huyết tăng kéo dài có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan, trong đó có da. Bệnh tiểu đường có thể làm thay đổi chức năng của mạch máu và thần kinh, ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ và phục hồi của da. Đồng thời, đường huyết kiểm soát kém có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và khiến một số vết thương lâu lành hơn.

Một số tổn thương da cũng có thể xuất hiện như dấu hiệu cảnh báo của tình trạng rối loạn chuyển hóa. Chẳng hạn, gai đen (acanthosis nigricans) thường liên quan đến tình trạng kháng insulin và có thể xuất hiện ở người tiền tiểu đường hoặc tiểu đường.

Vì vậy, khi nhận thấy những thay đổi bất thường trên da, người bệnh không nên chỉ tập trung điều trị triệu chứng bên ngoài mà cần chú ý kiểm soát bệnh nền và tìm nguyên nhân phù hợp.

Tăng đường huyết kéo dài khiến khả năng phục hồi của da bị giảm

Các biến chứng ở da thường gặp

Nhiễm trùng da

Người bệnh tiểu đường có thể dễ gặp một số nhiễm trùng da hơn, bao gồm nhiễm trùng do vi khuẩn và nấm. Vi khuẩn tụ cầu có thể gây viêm nang lông, nhọt hoặc các dạng nhiễm trùng da khác. Trong khi đó, nấm men như Candida thường phát triển ở những vùng da ẩm và nhiều nếp gấp.

Nhiễm nấm Candida có thể gây:

• Mẩn đỏ.

• Ngứa hoặc rát.

• Tổn thương ở nếp gấp da.

• Vùng da ẩm, dễ kích ứng.

Ở người bệnh tiểu đường, một nhiễm trùng da nhỏ cũng cần được chú ý vì tổn thương có thể tiến triển nếu không được xử lý phù hợp.

Nếu vùng da bị sưng, nóng, đỏ, đau, chảy dịch hoặc có mủ, người bệnh nên đi khám để được đánh giá và điều trị. Không nên tự ý sử dụng thuốc kháng sinh hoặc thuốc chống nấm khi chưa xác định nguyên nhân.

Da khô và ngứa

Da khô, ngứa là tình trạng khá thường gặp ở người bệnh tiểu đường. Đường huyết tăng cao có thể làm tăng tình trạng mất nước và khiến da trở nên khô hơn. Khi hàng rào bảo vệ da suy yếu, da dễ bong tróc, nứt nẻ và ngứa.

Tình trạng khô da thường rõ hơn ở cẳng chân, bàn chân hoặc các vùng da thường xuyên bị khô.

Nếu da bị nứt, các vết nứt có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Vì vậy, dưỡng ẩm thường xuyên là một phần quan trọng trong chăm sóc da ở người bệnh tiểu đường.

Chứng gai đen

Gai đen (acanthosis nigricans) thường biểu hiện bằng những vùng da sẫm màu, dày hơn và có bề mặt giống như nhung. Tổn thương thường xuất hiện ở vùng cổ, nách, bẹn hoặc các nếp gấp da.

Gai đen có mối liên quan với tình trạng kháng insulin và có thể là dấu hiệu cảnh báo tiền tiểu đường hoặc tiểu đường. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp gai đen đều do tiểu đường; tình trạng này còn có thể liên quan đến thừa cân, một số bệnh lý nội tiết hoặc thuốc.

Người bệnh không nên cố chà xát hoặc sử dụng các sản phẩm tẩy trắng mạnh để loại bỏ vùng da sẫm màu. Việc điều trị nguyên nhân nền thường quan trọng hơn. Nếu tổn thương xuất hiện đột ngột hoặc lan rộng nhanh, nên đi khám da liễu để được xác định nguyên nhân.

Người bệnh tiểu đường hoặc kháng insulin thường gặp triệu chứng gai đen trên da

Đốm cẳng chân do đái tháo đường

Bệnh da do đái tháo đường (diabetic dermopathy) thường biểu hiện bằng các đốm tròn hoặc hình bầu dục màu nâu nhạt, nâu đỏ trên mặt trước cẳng chân. Một số tổn thương có thể hơi lõm hoặc có bề mặt thay đổi.

Tình trạng này được cho là liên quan đến những thay đổi ở các mạch máu nhỏ và thường không gây đau hoặc ngứa. Phần lớn trường hợp không cần điều trị đặc hiệu cho tổn thương da.

Tuy nhiên, nếu xuất hiện các đốm hoặc tổn thương mới trên cẳng chân, người bệnh vẫn nên thông báo cho bác sĩ, đặc biệt khi chưa từng được chẩn đoán tiểu đường hoặc đồng thời có các dấu hiệu bất thường khác.

Mụn phỏng nước do tiểu đường

Một số người bệnh tiểu đường có thể xuất hiện bóng nước tự phát, thường ở bàn chân, cẳng chân hoặc bàn tay. Tình trạng này còn được gọi là bóng nước do tiểu đường (bullosis diabeticorum).

Các bóng nước có thể xuất hiện đột ngột, thường không đau và không do bỏng hoặc chấn thương rõ ràng.

Mặc dù một số bóng nước có thể tự lành, người bệnh không nên tự ý chọc vỡ. Việc làm vỡ bóng nước có thể tạo ra vết thương và tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Nếu bóng nước lớn, đau, đỏ, có dịch đục, chảy mủ hoặc không lành, người bệnh nên đi khám để được đánh giá và chăm sóc phù hợp.

Cách phòng ngừa và chăm sóc da ở người bệnh tiểu đường

Kiểm soát đường huyết

Kiểm soát đường huyết tốt là một trong những nền tảng quan trọng để giảm nguy cơ xuất hiện và tiến triển nhiều biến chứng liên quan đến tiểu đường.

Đường huyết tăng kéo dài có thể ảnh hưởng đến mạch máu, thần kinh và khả năng lành vết thương. Vì vậy, người bệnh nên tuân thủ kế hoạch điều trị, chế độ ăn uống và hoạt động thể chất được khuyến nghị.

Không nên tự ý thay đổi thuốc chỉ dựa trên một vài lần đo đường huyết tại nhà. Nếu đường huyết thường xuyên vượt mục tiêu điều trị, hãy trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và điều chỉnh phù hợp.

Giữ da sạch và đủ ẩm

Chăm sóc da hằng ngày giúp duy trì hàng rào bảo vệ da và hạn chế tình trạng khô, nứt nẻ.

Người bệnh có thể:

• Tắm bằng nước ấm vừa phải, tránh nước quá nóng.

• Sử dụng sản phẩm làm sạch dịu nhẹ.

• Lau khô da nhẹ nhàng sau khi tắm, đặc biệt ở các nếp gấp và kẽ ngón chân.

• Thoa thuốc hoặc kem dưỡng ẩm hằng ngày khi da khô.

• Ưu tiên sản phẩm dưỡng ẩm không chứa hương liệu nếu da nhạy cảm.

Các chuyên gia da liễu khuyến nghị dưỡng ẩm thường xuyên để giúp da mềm mại, giảm nứt nẻ và hạn chế nguy cơ hình thành những vết thương tạo điều kiện cho nhiễm trùng.

Tuy nhiên, khi thoa kem dưỡng ẩm ở bàn chân, cần tránh bôi quá nhiều vào vùng giữa các ngón chân vì môi trường ẩm kéo dài có thể tạo điều kiện cho nấm phát triển.

Nên lựa chọn sản phẩm chăm sóc da cẩn thận đối với da nhạy cảm

Xử lý vết thương sớm

Người bệnh tiểu đường nên hình thành thói quen kiểm tra da và bàn chân mỗi ngày, đặc biệt khi có bệnh lý thần kinh hoặc giảm cảm giác ở chân.

Cần chú ý các dấu hiệu:

• Vết xước hoặc vết cắt.

• Bóng nước.

• Vết loét.

• Da sưng hoặc đỏ.

• Vùng da nóng hoặc đau.

• Chảy dịch hoặc mủ.

• Thay đổi màu sắc bất thường.

Với vết thương nhỏ, có thể làm sạch bằng nước và xà phòng dịu nhẹ, sau đó chăm sóc theo hướng dẫn y tế. Không nên tự ý sử dụng thuốc kháng sinh bôi ngoài da nếu chưa được bác sĩ khuyến nghị.

Nếu vết thương không lành, trở nên đỏ, sưng, đau, chảy dịch hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng, cần đi khám sớm. Đặc biệt, vết loét hoặc vết thương ở bàn chân ở người bệnh tiểu đường cần được đánh giá y tế kịp thời vì có thể diễn tiến nghiêm trọng hơn.

Khi nào người bệnh tiểu đường nên đi khám da liễu?

Không phải mọi thay đổi trên da đều là biến chứng của tiểu đường. Tuy nhiên, người bệnh nên đi khám nếu nhận thấy:

• Tổn thương da xuất hiện đột ngột hoặc lan nhanh.

• Da sưng, nóng, đỏ hoặc đau.

• Có mủ hoặc dịch tiết.

• Vết thương lâu lành.

• Xuất hiện vết loét, đặc biệt ở bàn chân.

• Bóng nước lớn hoặc tái phát.

• Ngứa kéo dài không rõ nguyên nhân.

• Các mảng da sẫm màu, dày lên bất thường.

Việc thăm khám giúp xác định chính xác nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, thay vì tự sử dụng kem bôi hoặc thuốc theo kinh nghiệm.