Cách Chữa Trị Biến Chứng Tê Bì Chân Tay Do Tiểu Đường

Tê bì chân tay là triệu chứng thường gặp ở người bệnh tiểu đường, đặc biệt khi đường huyết tăng kéo dài gây tổn thương các dây thần kinh ngoại biên. Người bệnh có thể cảm thấy châm chích, nóng rát, đau buốt hoặc giảm cảm giác ở bàn chân, bàn tay. Điều trị sớm giúp kiểm soát triệu chứng và hạn chế nguy cơ tổn thương nghiêm trọng hơn.

Tê bì tay chân là gì?

Tê bì chân tay ở người tiểu đường có thể là dấu hiệu của bệnh thần kinh ngoại biên do tiểu đường. Đây là một dạng tổn thương thần kinh thường ảnh hưởng đến bàn chân và cẳng chân, đôi khi lan đến bàn tay và cánh tay.

Theo thời gian, đường huyết cao cùng với những rối loạn chuyển hóa khác có thể làm tổn thương các dây thần kinh và những mạch máu nhỏ nuôi dưỡng thần kinh. Khi chức năng thần kinh bị ảnh hưởng, người bệnh có thể xuất hiện cảm giác bất thường ở các chi.

Tình trạng này thường xuất hiện ở cả hai bên cơ thể và có thể tiến triển từ bàn chân lên cẳng chân. Một số người chỉ cảm thấy tê hoặc châm chích nhẹ, trong khi người khác có thể bị đau rát, đau như điện giật hoặc giảm đáng kể khả năng cảm nhận đau và nhiệt độ.

Điều đáng lưu ý là tê chân tay ở người tiểu đường không phải lúc nào cũng do biến chứng thần kinh do tiểu đường. Một số vấn đề khác như thiếu vitamin B12, bệnh tuyến giáp, bệnh thận hoặc các nguyên nhân thần kinh khác cũng có thể gây triệu chứng tương tự. Vì vậy, người bệnh nên được thăm khám để xác định nguyên nhân trước khi điều trị.

Tê bì tay chân do đường huyết tăng cao kéo dài

Nguyên nhân và biểu hiện tê bì chân tay do tiểu đường

Đường huyết cao kéo dài

Đường huyết tăng kéo dài là một trong những yếu tố quan trọng liên quan đến tổn thương thần kinh ở người bệnh tiểu đường.

Lượng glucose trong máu cao cùng với những thay đổi về chuyển hóa có thể làm tổn thương các sợi thần kinh và những mạch máu nhỏ cung cấp oxy, dưỡng chất cho thần kinh. Theo thời gian, chức năng dẫn truyền tín hiệu của dây thần kinh bị ảnh hưởng, dẫn đến các triệu chứng tê bì, đau hoặc giảm cảm giác.

Do đó, kiểm soát đường huyết theo mục tiêu điều trị không chỉ giúp quản lý bệnh tiểu đường mà còn góp phần hạn chế nguy cơ tổn thương thần kinh tiến triển.

Giảm lưu thông máu

Bệnh tiểu đường cũng có thể làm tăng nguy cơ các vấn đề về mạch máu, khiến lượng máu đến chân giảm. Khi lưu lượng máu không đủ, các mô ở chân có thể nhận được ít oxy và dưỡng chất hơn, đồng thời vết thương có thể khó lành.

Tuy nhiên, giảm lưu thông máu không phải nguyên nhân duy nhất gây tê bì. Nếu người bệnh xuất hiện đau chân khi đi bộ, chân lạnh, thay đổi màu da hoặc vết thương lâu lành, cần được bác sĩ đánh giá tình trạng mạch máu thay vì tự điều trị tại nhà.

Cảm giác tê bì, châm chích hoặc đau buốt

Các biểu hiện của bệnh thần kinh ngoại biên do tiểu đường có thể rất đa dạng.

Người bệnh có thể cảm thấy:

• Tê rần ở ngón chân hoặc bàn chân.

• Cảm giác châm chích như kim châm.

• Nóng rát hoặc bỏng ở bàn chân.

• Đau buốt hoặc đau như điện giật.

• Nhạy cảm bất thường khi chạm nhẹ.

• Giảm hoặc mất cảm giác đau, nóng, lạnh.

• Yếu cơ hoặc mất thăng bằng ở một số trường hợp.

Một số người có triệu chứng rõ hơn vào ban đêm. Khi cảm giác ở bàn chân suy giảm, người bệnh có thể không nhận biết được vết trầy xước, bóng nước hoặc vật cứng trong giày. Điều này làm tăng nguy cơ hình thành vết loét và nhiễm trùng.

Cách kiểm soát và cải thiện tê bì chân tay do tiểu đường

Ổn định đường huyết

Kiểm soát đường huyết theo mục tiêu bác sĩ đề ra là nền tảng quan trọng trong việc làm chậm tiến triển của bệnh thần kinh do tiểu đường.

Người bệnh nên tuân thủ kế hoạch điều trị, chế độ ăn uống và hoạt động thể chất phù hợp. Ngoài đường huyết, việc kiểm soát huyết áp, cholesterol và cân nặng cũng có vai trò trong quản lý nguy cơ tổn thương thần kinh.

Tuy nhiên, cần hiểu rằng khi tổn thương thần kinh đã hình thành, việc kiểm soát đường huyết tốt không đồng nghĩa với việc cảm giác tê bì sẽ biến mất ngay. Mục tiêu quan trọng là hạn chế tổn thương tiến triển và giảm nguy cơ xuất hiện thêm biến chứng.

Người bệnh không nên tự ý tăng liều thuốc hoặc insulin để nhanh chóng đưa đường huyết về mức mong muốn. Mục tiêu đường huyết cần được cá nhân hóa dựa trên tuổi, tình trạng sức khỏe và phác đồ điều trị.

Kiểm soát tốt bệnh tiểu đường kèm bổ sung vitamin nhóm B giúp giảm triệu chứng tê bì tay chân

Dùng thuốc theo đơn

Nếu tê bì đi kèm đau thần kinh, bác sĩ có thể chỉ định thuốc giúp kiểm soát đau và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Một số nhóm thuốc có thể được sử dụng gồm thuốc chống trầm cảm nhất định, thuốc chống co giật như pregabalin hoặc gabapentin, hoặc một số thuốc điều trị tại chỗ tùy trường hợp. Những thuốc này có thể giúp giảm đau nhưng không phục hồi hoàn toàn tổn thương thần kinh đã hình thành.

Người bệnh cần sử dụng thuốc đúng liều và thời gian được kê đơn. Không nên tự mua thuốc giảm đau hoặc thuốc điều trị thần kinh khi chưa được thăm khám.

Có nên uống vitamin nhóm B khi bị tê bì?

Vitamin nhóm B có vai trò đối với hoạt động bình thường của hệ thần kinh, nhưng không phải mọi trường hợp tê bì do tiểu đường đều cần bổ sung vitamin B.

Một số nguyên nhân gây tê bì có thể liên quan đến thiếu vitamin B12. Chẳng hạn, người sử dụng metformin có thể bị giảm vitamin B12 ở một số trường hợp, vì vậy bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm khi có triệu chứng phù hợp.

Do đó, người bệnh không nên tự sử dụng vitamin liều cao với mục đích chữa tê bì. Việc bổ sung nên dựa trên đánh giá và chỉ định của nhân viên y tế.

Chăm sóc chân tay hằng ngày

Chăm sóc bàn chân đặc biệt quan trọng ở người bệnh tiểu đường bị tê bì hoặc giảm cảm giác.

Người bệnh nên kiểm tra bàn chân mỗi ngày để phát hiện sớm:

• Vết cắt hoặc trầy xước.

• Bóng nước.

• Vết loét.

• Vùng da đỏ hoặc sưng.

• Chai chân.

• Móng chân mọc ngược.

• Dấu hiệu nhiễm trùng.

Nên rửa chân bằng nước ấm vừa phải, lau khô nhẹ nhàng và giữ da sạch. Người bệnh bị giảm cảm giác cần đặc biệt cẩn thận với nhiệt độ nước vì có thể bị bỏng mà không nhận biết được.

Nếu da khô, có thể sử dụng kem dưỡng ẩm phù hợp nhưng tránh để kem tích tụ giữa các kẽ ngón chân vì môi trường ẩm có thể tạo điều kiện cho nhiễm trùng phát triển.

Không đi chân trần

Khi bị bệnh thần kinh ngoại biên, khả năng cảm nhận đau và nhiệt độ ở bàn chân có thể giảm. Vì vậy, một vết đâm, vết cắt hoặc bỏng nhỏ có thể xảy ra mà người bệnh không nhận biết.

Do đó:

• Không nên đi chân trần, kể cả trong nhà.

• Nên sử dụng giày vừa chân và tất phù hợp.

• Kiểm tra bên trong giày trước khi mang.

• Tránh nguồn nhiệt trực tiếp như túi chườm nóng hoặc miếng sưởi trên bàn chân.

• Không tự ý cắt chai chân hoặc sử dụng thuốc tẩy chai khi chưa được hướng dẫn.

Đây là những biện pháp đơn giản nhưng có ý nghĩa trong việc giảm nguy cơ vết thương ở bàn chân.

Khi nào người bệnh tiểu đường bị tê bì cần đi khám?

Người bệnh nên đi khám khi tình trạng tê bì kéo dài, tăng dần hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Bác sĩ có thể kiểm tra cảm giác, phản xạ, sức cơ và bàn chân để đánh giá khả năng có bệnh thần kinh ngoại biên.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm nhằm loại trừ những nguyên nhân khác như thiếu vitamin B12, bệnh tuyến giáp hoặc bệnh thận.

Đặc biệt, cần được kiểm tra sớm nếu xuất hiện:

• Vết loét hoặc vết thương ở bàn chân.

• Bàn chân sưng, đỏ, nóng hoặc đau.

• Chảy dịch hoặc mủ.

• Mất cảm giác rõ rệt.

• Yếu chân hoặc khó đi lại.

• Mất thăng bằng hoặc thường xuyên bị ngã.

Vết thương ở bàn chân người bệnh tiểu đường cần được chú ý vì tổn thương thần kinh có thể khiến người bệnh không cảm nhận được mức độ nghiêm trọng, trong khi khả năng lành vết thương cũng có thể bị ảnh hưởng.

>> Xem thêm: Biến chứng bàn chân tiểu đường