Đau Dạ Dày: Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Cách Giảm Đau Tại Nhà

Đau bao tử hay đau dạ dày là tình trạng vùng thượng vị phía trên rốn xuất hiện cảm giác đau âm ỉ, nóng rát hoặc tức khó chịu. Cơn đau có thể xuất hiện khi đói, sau khi ăn quá no hoặc đi kèm đầy bụng, ợ chua và buồn nôn. Xác định đúng nguyên nhân giúp người bệnh có cách xử lý phù hợp và hạn chế tình trạng tái phát.

Nguyên nhân gây đau dạ dày

Đau bao tử có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ thói quen ăn uống, sinh hoạt cho đến các bệnh lý ở dạ dày và đường tiêu hóa.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng đau dạ dày

Viêm dạ dày

Viêm dạ dày xảy ra khi lớp niêm mạc bên trong dạ dày bị viêm hoặc kích ứng. Người bệnh thường cảm thấy đau hoặc nóng rát vùng thượng vị, buồn nôn, đầy bụng và nhanh no.

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ viêm dạ dày như nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori), uống nhiều rượu bia hoặc sử dụng thuốc chống viêm không steroid trong thời gian dài.

Viêm loét dạ dày - tá tràng

Khi niêm mạc dạ dày hoặc tá tràng xuất hiện tổn thương loét, người bệnh có thể thường xuyên bị đau vùng thượng vị. Cơn đau có thể xuất hiện lúc đói hoặc sau khi ăn tùy từng trường hợp, đôi khi kèm theo ợ chua, đầy bụng và buồn nôn.

Nếu ổ loét gây chảy máu, người bệnh có thể nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen và cần được điều trị sớm.

Trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược xảy ra khi dịch trong dạ dày đi ngược lên thực quản. Ngoài cảm giác đau hoặc nóng rát vùng bụng trên, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như ợ nóng, ợ chua, nóng rát sau xương ức hoặc có vị chua trong miệng.

Triệu chứng thường rõ hơn sau khi ăn no hoặc khi nằm ngay sau bữa ăn.

Thói quen ăn uống không phù hợp

Ăn quá no, bỏ bữa thường xuyên, ăn nhanh hoặc sử dụng quá nhiều thực phẩm cay, nhiều dầu mỡ có thể khiến hệ tiêu hóa phải hoạt động nhiều hơn và làm xuất hiện cảm giác khó chịu ở vùng dạ dày.

Ở những người đã có bệnh lý dạ dày, các thói quen này cũng có thể khiến triệu chứng trở nên rõ rệt hơn.

Uống nhiều rượu bia và cà phê

Rượu bia có thể kích thích và làm tổn thương niêm mạc dạ dày. Trong khi đó, cà phê và các đồ uống chứa caffeine có thể làm triệu chứng ợ nóng hoặc khó chịu trở nên nặng hơn ở một số người.

Căng thẳng kéo dài

Căng thẳng, mất ngủ hoặc áp lực tâm lý kéo dài có thể ảnh hưởng đến hoạt động của hệ tiêu hóa và làm tăng cảm giác đau, đầy bụng hoặc khó tiêu.

Stress không phải nguyên nhân trực tiếp gây ra mọi trường hợp đau dạ dày nhưng có thể làm các triệu chứng tiêu hóa trở nên rõ ràng hơn.

Đau dạ dày do stress căng thẳng kéo dài

Triệu chứng nhận biết đau bao tử

Biểu hiện của đau dạ dày có thể khác nhau tùy vào nguyên nhân và mức độ bệnh. Một số triệu chứng thường gặp bao gồm:

Đau thượng vị

Đây là biểu hiện điển hình của nhiều vấn đề liên quan đến dạ dày. Cơn đau xuất hiện ở vùng dưới xương ức và trên rốn, có thể âm ỉ, nóng rát hoặc tức nặng.

Ở một số người, đau dạ dày có thể rõ hơn khi để bụng quá đói hoặc sau khi ăn quá no. Tuy nhiên, chỉ dựa vào thời điểm xuất hiện cơn đau không thể xác định chính xác nguyên nhân.

Rối loạn tiêu hóa

Người bị đau bao tử có thể thường xuyên gặp các triệu chứng như:

• Ợ hơi.

• Ợ chua hoặc ợ nóng.

• Đầy bụng.

• Chướng bụng.

• Khó tiêu.

• Buồn nôn hoặc nôn.

• Ăn nhanh no hoặc giảm cảm giác ngon miệng.

Các biểu hiện này cũng có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý tiêu hóa khác, vì vậy người bệnh nên đi khám nếu triệu chứng kéo dài hoặc thường xuyên tái phát.

Cách giảm đau dạ dày tại nhà

Nếu cơn đau ở mức độ nhẹ, không kèm theo dấu hiệu bất thường, người bệnh có thể áp dụng một số biện pháp hỗ trợ tại nhà để giảm cảm giác khó chịu.

Chườm ấm

Có thể sử dụng túi chườm hoặc khăn ấm đặt nhẹ lên vùng thượng vị khoảng 15–20 phút. Hơi ấm có thể giúp cơ bụng thư giãn và mang lại cảm giác dễ chịu hơn.

Cần kiểm tra nhiệt độ trước khi chườm, không sử dụng nước quá nóng để tránh gây bỏng da.

Uống nước ấm hoặc trà gừng

Uống từng ngụm nước ấm có thể giúp cơ thể dễ chịu hơn, đặc biệt khi đau bao tử đi kèm cảm giác buồn nôn nhẹ.

Một lượng nhỏ trà gừng ấm cũng có thể hỗ trợ giảm buồn nôn và khó chịu ở một số người. Tuy nhiên, gừng không có tác dụng “trung hòa axit” dạ dày và không thể thay thế thuốc điều trị khi có bệnh lý.

Người bị trào ngược hoặc nhận thấy gừng làm triệu chứng nặng hơn nên hạn chế sử dụng.

Nghỉ ngơi hợp lý

Khi đang đau, nên ngừng các hoạt động gắng sức và dành thời gian nghỉ ngơi. Giữ tâm lý thư giãn cũng có thể giúp giảm cảm giác khó chịu do căng thẳng.

Sau khi ăn, không nên nằm ngay. Người thường xuyên bị ợ chua hoặc trào ngược nên giữ cơ thể ở tư thế thẳng và chờ khoảng 2–3 giờ trước khi nằm.

Thư giãn nghỉ ngơi hợp lý để giảm căng thẳng khi cơ đau xuất hiện

Điều chỉnh chế độ ăn uống

Trong thời gian bị đau dạ dày, nên ăn với lượng vừa phải và tránh ăn quá no. Có thể chia thành nhiều bữa nhỏ nếu cảm thấy dễ chịu hơn.

Đồng thời nên hạn chế những thực phẩm hoặc đồ uống dễ làm triệu chứng nặng lên như:

• Đồ ăn quá cay.

• Thức ăn nhiều dầu mỡ.

• Rượu bia.

• Cà phê.

• Nước ngọt có gas.

• Thực phẩm quá chua nếu chúng làm tăng cảm giác đau hoặc ợ nóng.

Không tự ý dùng thuốc giảm đau

Một số thuốc giảm đau chống viêm không steroid như ibuprofen hoặc naproxen có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày và làm tăng nguy cơ viêm loét hoặc xuất huyết tiêu hóa.

Vì vậy, không nên tự sử dụng những thuốc này để giảm đau bao tử. Nếu đang dùng thuốc theo đơn của bác sĩ, người bệnh cũng không nên tự ý ngừng thuốc mà cần trao đổi với bác sĩ khi xuất hiện triệu chứng bất thường.

Khi nào cần đi gặp bác sĩ?

Cơn đau dạ dày nhẹ đôi khi có thể cải thiện sau khi điều chỉnh ăn uống và nghỉ ngơi. Tuy nhiên, nếu đau kéo dài, thường xuyên tái phát hoặc ngày càng nghiêm trọng, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân.

Đặc biệt, cần đến cơ sở y tế sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu:

• Đau dữ dội hoặc kéo dài không dứt.

• Nôn liên tục.

• Nôn ra máu hoặc chất nôn có màu giống bã cà phê.

• Đi ngoài phân đen như hắc ín hoặc có máu.

• Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân.

• Chán ăn kéo dài.

• Khó nuốt hoặc đau khi nuốt.

• Chóng mặt, choáng hoặc mệt nhiều.

• Đau bụng kèm sốt.

• Đau vùng thượng vị kèm đau ngực, khó thở hoặc vã mồ hôi.

Những dấu hiệu này có thể liên quan đến xuất huyết tiêu hóa hoặc những bệnh lý nghiêm trọng khác và không nên tiếp tục tự điều trị tại nhà.