Dấu Hiệu Nhận Biết Trẻ Sơ Sinh Bị Đầy Bụng Mà Cha Mẹ Nên Lưu Ý

Đầy bụng, chướng hơi là tình trạng thường gặp ở trẻ sơ sinh do hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện. Tình trạng này có thể khiến bé quấy khóc, khó chịu, bú kém và ngủ không ngon. Việc nhận biết sớm dấu hiệu trẻ sơ sinh bị đầy bụng giúp cha mẹ chăm sóc trẻ đúng cách và kịp thời phát hiện những bất thường cần được thăm khám.

Vì sao trẻ sơ sinh dễ bị đầy bụng, chướng hơi?

Đầy bụng ở trẻ sơ sinh thường xảy ra khi khí tích tụ trong dạ dày hoặc đường ruột, khiến bé có cảm giác căng tức và khó chịu.

Trong những tháng đầu đời, tình trạng này có thể xuất phát từ một số nguyên nhân như:

• Hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện: Hoạt động của đường tiêu hóa và khả năng phối hợp các cơ để đẩy khí ra ngoài của trẻ vẫn đang phát triển.

• Nuốt nhiều không khí khi bú: Trẻ có thể nuốt thêm không khí nếu ngậm bắt vú chưa đúng, bú quá nhanh hoặc núm bình sữa có tốc độ chảy không phù hợp.

• Chưa được ợ hơi phù hợp: Không khí nuốt vào trong lúc bú có thể bị giữ lại trong dạ dày, gây cảm giác căng tức.

• Khóc kéo dài: Khi khóc nhiều, trẻ có thể nuốt thêm không khí, làm tăng lượng hơi trong đường tiêu hóa.

• Một số vấn đề tiêu hóa: Táo bón, khó dung nạp một số thành phần trong sữa hoặc dị ứng đạm sữa bò cũng có thể gây khó chịu ở bụng, thường đi kèm những biểu hiện khác.

Phần lớn tình trạng đầy hơi sinh lý sẽ cải thiện dần khi trẻ lớn lên. Tuy nhiên, nếu bụng chướng kéo dài hoặc xuất hiện cùng các triệu chứng bất thường, cha mẹ không nên chủ quan.

Những dấu hiệu nhận biết trẻ sơ sinh bị đầy bụng

Bụng căng tròn, có cảm giác chướng hơi

Một trong những dấu hiệu thường được cha mẹ chú ý là bụng của trẻ căng tròn hơn bình thường, đặc biệt sau khi bú.

Ở trẻ sơ sinh khỏe mạnh, bụng có thể hơi nhô ra sau cữ bú và thường mềm khi bé thư giãn. Khi có nhiều hơi trong đường tiêu hóa, bụng bé có thể căng hơn và kèm theo cảm giác khó chịu.

Cha mẹ cần lưu ý nếu:

• Bụng trẻ căng rõ rệt và không giảm giữa các cữ bú.

• Bé khó chịu khi được chạm nhẹ vào bụng.

• Bụng chướng kèm nôn ói hoặc thay đổi bất thường về đại tiện.

Lưu ý: Bụng căng cứng kéo dài không nên được mặc định là đầy hơi thông thường. Đây có thể là biểu hiện của tình trạng cần được bác sĩ kiểm tra.

Nhận biết trẻ sơ sinh bị đầy bụng đầy hơi

Trẻ quấy khóc nhiều, đặc biệt sau khi bú

Trẻ sơ sinh bị đầy hơi có thể trở nên cáu kỉnh, khó chịu và quấy khóc nhiều hơn, nhất là trong hoặc sau cữ bú.

Một số biểu hiện cha mẹ có thể quan sát gồm:

• Bé khóc hoặc tỏ ra bứt rứt sau khi bú.

• Trẻ liên tục thay đổi tư thế, khó nằm yên.

• Bé có biểu hiện khó chịu từng lúc rồi dịu lại.

• Trẻ có thể dễ chịu hơn sau khi ợ hơi hoặc trung tiện.

Tuy nhiên, quấy khóc không phải là dấu hiệu đặc hiệu của đầy bụng. Trẻ cũng có thể khóc do đói, buồn ngủ, tã ướt, nóng lạnh hoặc một vấn đề sức khỏe khác.

Nếu trẻ khóc dữ dội, kéo dài và không thể dỗ dịu, cha mẹ nên đưa bé đi khám thay vì chỉ áp dụng các biện pháp giảm đầy hơi tại nhà.

Trẻ thường xuyên co chân lên bụng hoặc ưỡn người

Khi cảm thấy khó chịu ở vùng bụng, một số trẻ có xu hướng co hai chân về phía bụng, nắm chặt bàn tay hoặc ưỡn lưng.

Đây là những biểu hiện có thể xuất hiện khi trẻ bị tích tụ hơi trong đường tiêu hóa.

Cha mẹ có thể nhận thấy bé:

• Co chân lên gần bụng khi quấy khóc.

• Liên tục duỗi chân rồi co lại.

• Ưỡn lưng, vặn mình sau khi bú.

• Nắm chặt tay và có vẻ căng thẳng.

Dù vậy, những cử động này cũng có thể xảy ra ở trẻ sơ sinh hoàn toàn khỏe mạnh. Vì thế, cần quan sát kết hợp với các biểu hiện khác thay vì dựa vào một dấu hiệu riêng lẻ.

Trẻ ợ hơi hoặc trung tiện nhiều

Ợ hơi và trung tiện là những hoạt động sinh lý bình thường giúp cơ thể loại bỏ khí khỏi đường tiêu hóa.

Trẻ có thể ợ hơi sau khi bú hoặc trung tiện nhiều lần trong ngày. Khi lượng khí tích tụ gây khó chịu, bé có thể quấy khóc trước đó và trở nên thoải mái hơn sau khi khí được thoát ra ngoài.

Tuy nhiên, trẻ xì hơi nhiều không đồng nghĩa với việc trẻ đang mắc bệnh tiêu hóa. Nếu bé vẫn bú tốt, tăng cân phù hợp, bụng mềm và sinh hoạt bình thường, cha mẹ thường không cần quá lo lắng.

Trẻ bú ngắt quãng hoặc có vẻ khó chịu khi bú

Đầy bụng có thể ảnh hưởng đến sự thoải mái của trẻ trong quá trình bú sữa.

Một số trẻ đang bú có thể bất ngờ nhả vú, cựa quậy hoặc khóc, sau đó tiếp tục bú khi đã được vỗ ợ hơi.

Các biểu hiện có thể gặp bao gồm:

• Bú được một lúc rồi ngừng.

• Liên tục nhả và ngậm lại núm vú.

• Khó chịu, quấy khóc trong cữ bú.

• Có vẻ dễ chịu hơn sau khi được bế thẳng và ợ hơi.

Tuy nhiên, bú kém cũng có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác như ngạt mũi, khó khăn khi ngậm bắt vú, trào ngược hoặc bệnh lý.

Nếu trẻ bú ít rõ rệt, bỏ bú hoặc có dấu hiệu mất nước, cha mẹ cần đưa bé đi khám sớm.

Trẻ ngủ không yên giấc, thường xuyên cựa quậy

Cảm giác căng tức ở bụng có thể khiến trẻ khó thư giãn và ngủ không yên.

Một số trẻ có biểu hiện:

• Khó đi vào giấc ngủ sau cữ bú.

• Thường xuyên cựa quậy, co duỗi chân.

• Thức giấc kèm quấy khóc.

• Cần được dỗ dành nhiều hơn bình thường.

Dù vậy, trẻ sơ sinh vốn có chu kỳ ngủ ngắn, thường xuyên cử động và phát ra âm thanh trong khi ngủ. Vì vậy, không thể kết luận trẻ bị đầy bụng chỉ dựa vào việc ngủ không yên.

Cha mẹ nên đánh giá thêm tình trạng bú, đại tiện, mức độ chướng bụng và biểu hiện chung của trẻ.

Thay đổi thói quen đại tiện kèm chướng bụng

Một số trẻ bị chướng bụng có thể đồng thời xuất hiện những thay đổi về đại tiện, chẳng hạn phân cứng, khó đi ngoài hoặc phải rặn nhiều.

Tuy nhiên, tần suất đại tiện của trẻ sơ sinh rất khác nhau tùy theo độ tuổi và hình thức nuôi dưỡng. Đặc biệt, trẻ bú mẹ có thể đi ngoài ít lần hơn khi lớn dần mà không nhất thiết bị táo bón.

Cha mẹ nên chú ý đến tính chất phân và tình trạng chung của bé thay vì chỉ đếm số lần đi ngoài.

Nếu trẻ không đi ngoài kèm bụng căng cứng, nôn ói hoặc đau nhiều, cần được bác sĩ đánh giá để loại trừ những nguyên nhân nghiêm trọng.

Cha mẹ nên làm gì khi trẻ sơ sinh bị đầy bụng?

Nếu trẻ chỉ có biểu hiện đầy hơi nhẹ, vẫn bú tốt và không xuất hiện dấu hiệu nguy hiểm, cha mẹ có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc đơn giản.

Vỗ ợ hơi cho trẻ sau khi bú

Vỗ ợ hơi giúp trẻ giải phóng một phần không khí đã nuốt vào trong quá trình bú.

Cha mẹ có thể bế bé thẳng, tựa đầu bé lên vai người lớn, giữ chắc vùng đầu và cổ, sau đó nhẹ nhàng xoa hoặc vỗ lưng.

Có thể cho trẻ nghỉ để ợ hơi giữa cữ bú nếu bé tỏ ra khó chịu.

Không phải trẻ nào cũng cần ợ hơi sau mọi cữ bú. Nếu bé vẫn thoải mái, cha mẹ không cần cố ép trẻ ợ bằng mọi cách.

Điều chỉnh tư thế bú

Tư thế bú phù hợp giúp hạn chế lượng không khí trẻ nuốt vào.

Đối với trẻ bú mẹ, cần bảo đảm bé ngậm bắt vú đúng cách.

Với trẻ bú bình, cha mẹ nên lựa chọn núm ti có tốc độ chảy phù hợp, giữ núm ti chứa sữa trong quá trình bú và tránh cho trẻ bú quá nhanh.

Không nên tự ý thay đổi loại sữa công thức liên tục chỉ vì trẻ có biểu hiện đầy hơi.

Massage bụng nhẹ nhàng

Massage bụng có thể giúp trẻ thư giãn và hỗ trợ giảm cảm giác khó chịu do hơi.

Cha mẹ có thể đặt bé nằm ngửa trên bề mặt an toàn, dùng các đầu ngón tay massage nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ quanh vùng bụng.

Chỉ nên thực hiện khi bé đang tỉnh táo, thoải mái và không vừa bú no. Tránh ấn mạnh hoặc massage khi bụng trẻ đang căng cứng bất thường, đau hay chướng nhiều.

Thực hiện động tác đạp xe

Động tác đạp xe là một cách đơn giản giúp trẻ vận động chân và có thể hỗ trợ khí di chuyển trong đường ruột.

Cha mẹ đặt bé nằm ngửa, nhẹ nhàng giữ hai chân và di chuyển luân phiên tương tự động tác đạp xe.

Nên thực hiện chậm rãi, không ép khớp hoặc kéo chân quá mạnh. Ngừng ngay nếu trẻ khóc nhiều hoặc tỏ ra đau.

Cho trẻ nằm sấp khi thức và có người giám sát

Thời gian nằm sấp khi thức (tummy time) có thể giúp trẻ vận động, phát triển cơ vùng cổ, vai và hỗ trợ giảm khó chịu do hơi ở một số bé.

Tuy nhiên, chỉ thực hiện khi trẻ đang thức, có người lớn quan sát trực tiếp và trên bề mặt chắc chắn, an toàn.

Khi ngủ, trẻ sơ sinh luôn cần được đặt nằm ngửa, không cho trẻ nằm sấp hoặc nằm nghiêng để chữa đầy bụng.

Vỗ ợ hơi cho trẻ sau bú để giảm tình trạng đầy hơi chướng bụng

Khi nào cần đưa trẻ sơ sinh bị đầy bụng đi khám?

Mặc dù đầy hơi thường là tình trạng lành tính, một số biểu hiện có thể liên quan đến bệnh lý đường tiêu hóa hoặc những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn.

Cha mẹ cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay nếu xuất hiện:

• Nôn dịch màu xanh lá cây hoặc vàng xanh, nghi ngờ có dịch mật.

• Bụng chướng căng rõ rệt, đau nhiều, đặc biệt khi kèm nôn ói.

• Khó thở, tím tái, lừ đừ hoặc khó đánh thức.

• Trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên.

Ngoài ra, nên đưa trẻ đi khám sớm nếu bé bỏ bú, bú giảm rõ rệt, nôn lặp lại, có máu trong phân, ít tiểu bất thường hoặc quấy khóc kéo dài không thể dỗ dịu.

Đặc biệt, với trẻ sơ sinh có bụng chướng và không đi ngoài được, cha mẹ không nên tự điều trị tại nhà.

Những điều cha mẹ cần tránh khi trẻ sơ sinh bị đầy bụng

Trong quá trình chăm sóc trẻ, cha mẹ cần tránh một số sai lầm có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của bé:

• Tự ý cho trẻ uống thuốc: Không sử dụng thuốc giảm đầy hơi, men vi sinh hoặc các sản phẩm hỗ trợ tiêu hóa khi chưa tham khảo ý kiến bác sĩ.

• Cho trẻ uống nước lá hoặc mẹo dân gian: Không tự ý dùng nước lá, tinh dầu, mật ong hay các loại nước uống không phù hợp với trẻ sơ sinh.

• Massage bụng quá mạnh: Việc tác động lực mạnh lên bụng có thể khiến trẻ đau và khó chịu hơn.

• Tự ý đổi sữa liên tục: Nếu nghi ngờ trẻ không phù hợp với loại sữa đang sử dụng, cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn.

• Chủ quan với các dấu hiệu bất thường: Không nên mặc định mọi trường hợp quấy khóc, nôn ói hoặc bụng căng đều do đầy hơi.

Đối với trẻ bú mẹ, người mẹ cũng không cần kiêng hàng loạt thực phẩm chỉ vì bé xì hơi nhiều. Việc điều chỉnh chế độ ăn nên dựa trên các triệu chứng cụ thể và tư vấn chuyên môn.

>> Xem Thêm: Cách Xử Lý Hiệu Quả Tại Nhà Khi Trẻ Sơ Sinh Bị Tiêu Chảy