Điều Gì Sẽ Xảy Ra Khi Chức Năng Của Tâm Nhĩ Suy Giảm?

Tâm nhĩ là hai buồng tim phía trên, tiếp nhận máu từ cơ thể và phổi rồi đưa xuống tâm thất, giúp tối ưu đổ đầy và ổn định nhịp tim. Khi chức năng suy giảm, hiệu quả bơm máu giảm, làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp, hình thành cục máu đông, suy tim và biến chứng tim mạch.

Chức năng của tâm nhĩ là gì?

Tim có hai tâm nhĩ gồm tâm nhĩ phải và tâm nhĩ trái.

Tâm nhĩ phải tiếp nhận máu nghèo oxy từ toàn bộ cơ thể thông qua tĩnh mạch chủ trên và tĩnh mạch chủ dưới, sau đó đưa máu xuống tâm thất phải để bơm lên phổi trao đổi khí.

Tâm nhĩ trái tiếp nhận máu giàu oxy từ phổi qua các tĩnh mạch phổi rồi chuyển xuống tâm thất trái để bơm đi nuôi toàn bộ cơ thể.

Ngoài vai trò tiếp nhận máu, tâm nhĩ còn co bóp vào cuối thì tâm trương để hỗ trợ làm đầy tâm thất. Đồng thời, tâm nhĩ phải còn chứa nút xoang – nơi khởi phát các xung điện giúp điều hòa nhịp tim.

Suy giảm chức năng tâm nhĩ là gì?

Suy giảm chức năng tâm nhĩ là tình trạng tâm nhĩ không còn khả năng tiếp nhận hoặc co bóp hiệu quả như bình thường.

Khi đó, lượng máu được đưa xuống tâm thất giảm, làm giảm hiệu quả bơm máu của toàn bộ tim. Đồng thời, dòng máu lưu thông trong buồng nhĩ trở nên chậm hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành huyết khối.

Tình trạng này thường gặp ở người mắc rung nhĩ, cuồng nhĩ, giãn tâm nhĩ, bệnh van tim hoặc suy tim kéo dài.

Điều gì sẽ xảy ra khi chức năng của tâm nhĩ suy giảm?

Khi tâm nhĩ hoạt động không hiệu quả, nhiều rối loạn về tuần hoàn và nhịp tim có thể xuất hiện.

Giảm lượng máu đổ đầy tâm thất

Một trong những hậu quả đầu tiên là tâm thất không được đổ đầy máu tối ưu trước khi co bóp.

Mặc dù phần lớn máu chảy từ tâm nhĩ xuống tâm thất một cách thụ động, nhưng sự co bóp của tâm nhĩ vẫn đóng góp đáng kể vào lượng máu cuối tâm trương, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người mắc bệnh tim.

Khi chức năng này suy giảm, cung lượng tim có thể giảm, khiến người bệnh dễ mệt mỏi, giảm khả năng gắng sức và chóng mặt.

Suy giảm chức năng tâm nhĩ có thể làm giảm lượng máu đổ về tâm thất

Tăng nguy cơ rung nhĩ và các rối loạn nhịp tim

Sự thay đổi về cấu trúc hoặc chức năng của tâm nhĩ có thể ảnh hưởng đến hệ thống dẫn truyền điện của tim.

Người bệnh có nguy cơ xuất hiện rung nhĩ, cuồng nhĩ hoặc các dạng nhịp nhanh trên thất. Trong đó, rung nhĩ là rối loạn nhịp phổ biến nhất và cũng là nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ do tim.

Các triệu chứng thường gặp gồm hồi hộp, đánh trống ngực, tim đập nhanh hoặc không đều, khó thở và mệt mỏi.

Tăng nguy cơ hình thành cục máu đông

Khi tâm nhĩ co bóp kém, đặc biệt trong rung nhĩ, máu có xu hướng ứ đọng trong buồng nhĩ, nhất là ở tiểu nhĩ trái.

Dòng máu lưu thông chậm tạo điều kiện để cục máu đông hình thành. Nếu huyết khối bong ra và theo dòng máu lên não, người bệnh có thể bị đột quỵ thiếu máu não.

Đây là một trong những biến chứng nghiêm trọng nhất của suy giảm chức năng tâm nhĩ.

Suy giảm chức năng tâm nhĩ làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông

Làm tăng nguy cơ suy tim

Khi tâm nhĩ hoạt động không hiệu quả trong thời gian dài, lượng máu đến tâm thất giảm khiến tim phải làm việc nhiều hơn để duy trì cung lượng tim.

Nếu kéo dài, áp lực trong buồng tim tăng lên, làm bệnh suy tim tiến triển nhanh hơn hoặc khiến các triệu chứng suy tim trở nên nghiêm trọng.

Người bệnh có thể xuất hiện khó thở khi gắng sức, phù chân, mệt mỏi hoặc giảm khả năng vận động.

Tăng áp lực trong buồng tim và hệ tuần hoàn

Khi tâm nhĩ không thể tiếp nhận hoặc tống máu hiệu quả, áp lực trong buồng nhĩ sẽ tăng lên.

Điều này có thể làm tăng áp lực trong hệ tuần hoàn phổi hoặc hệ tĩnh mạch, tùy thuộc vào tâm nhĩ bị ảnh hưởng.

Nếu tâm nhĩ trái suy giảm chức năng, người bệnh dễ xuất hiện khó thở do tăng áp lực tuần hoàn phổi. Ngược lại, khi tâm nhĩ phải hoạt động kém, tình trạng phù ngoại biên hoặc gan sung huyết có thể xảy ra.

Giảm khả năng gắng sức

Do tim không bơm máu hiệu quả, các cơ quan và cơ bắp sẽ không được cung cấp đủ oxy trong quá trình vận động.

Người bệnh thường cảm thấy nhanh mệt, hụt hơi khi leo cầu thang, đi bộ nhanh hoặc thực hiện các công việc hàng ngày mà trước đây vẫn làm bình thường.

Đây là một trong những dấu hiệu thường gặp ở người có chức năng tâm nhĩ suy giảm kéo dài.

Nguyên nhân khiến chức năng tâm nhĩ suy giảm

Có nhiều bệnh lý tim mạch có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tâm nhĩ.

Rung nhĩ và cuồng nhĩ là những nguyên nhân phổ biến nhất. Ngoài ra, tăng huyết áp kéo dài, bệnh van hai lá, bệnh van ba lá, suy tim, bệnh cơ tim, bệnh tim bẩm sinh hoặc nhồi máu cơ tim cũng có thể gây giãn tâm nhĩ và làm suy giảm chức năng của buồng tim này.

Tuổi cao, đái tháo đường, béo phì, ngưng thở khi ngủ và lạm dụng rượu bia cũng làm tăng nguy cơ xuất hiện các bệnh lý ở tâm nhĩ.

Dấu hiệu cảnh báo chức năng tâm nhĩ suy giảm

Ở giai đoạn đầu, suy giảm chức năng tâm nhĩ có thể không gây triệu chứng rõ ràng.

Khi bệnh tiến triển, người bệnh thường xuất hiện hồi hộp, đánh trống ngực, tim đập nhanh hoặc không đều, khó thở khi gắng sức, mệt mỏi kéo dài và giảm khả năng vận động.

Nếu đã hình thành cục máu đông, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu đột quỵ như méo miệng, yếu liệt tay chân hoặc rối loạn ngôn ngữ. Đây là tình trạng cấp cứu cần được xử trí ngay.

Mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng vận động là triệu chứng cần chú ý về bệnh tim

Làm thế nào để bảo vệ chức năng tâm nhĩ?

Việc duy trì sức khỏe tim mạch là biện pháp quan trọng giúp bảo vệ chức năng của tâm nhĩ.

Người trưởng thành nên kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và cholesterol máu; duy trì cân nặng hợp lý; tập thể dục đều đặn; hạn chế hút thuốc lá và sử dụng rượu bia.

Đối với người đã mắc bệnh tim mạch hoặc rối loạn nhịp tim, việc tuân thủ điều trị và khám tim mạch định kỳ giúp phát hiện sớm các bất thường ở tâm nhĩ, từ đó giảm nguy cơ suy tim và đột quỵ.

Câu hỏi thường gặp

Suy giảm chức năng tâm nhĩ có phải là suy tim không?

Không. Suy giảm chức năng tâm nhĩ không đồng nghĩa với suy tim, nhưng có thể làm giảm hiệu quả hoạt động của tim và góp phần thúc đẩy suy tim tiến triển nếu không được điều trị.

Chức năng tâm nhĩ suy giảm có nguy hiểm không?

Có. Tình trạng này làm tăng nguy cơ rung nhĩ, hình thành cục máu đông, đột quỵ và suy tim. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ suy giảm chức năng tâm nhĩ.

Khi nào cần đi khám?

Người bệnh nên đến cơ sở y tế nếu xuất hiện đánh trống ngực kéo dài, nhịp tim không đều, khó thở, mệt mỏi bất thường hoặc giảm khả năng gắng sức. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý ở tâm nhĩ cần được chẩn đoán và điều trị sớm.

Kết luận

Tâm nhĩ tuy không tạo lực co bóp mạnh như tâm thất nhưng giữ vai trò quan trọng trong việc tiếp nhận máu, hỗ trợ đổ đầy tâm thất và điều hòa nhịp tim. Khi chức năng của tâm nhĩ suy giảm, hiệu quả tuần hoàn sẽ giảm, đồng thời làm tăng nguy cơ rung nhĩ, hình thành cục máu đông, đột quỵ và suy tim. Chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ, điều trị tốt các bệnh tim mạch nền và khám sức khỏe định kỳ là những giải pháp quan trọng giúp bảo vệ chức năng tâm nhĩ, duy trì hoạt động ổn định của tim và giảm thiểu các biến chứng nguy hiểm.

Nguồn tham khảo:

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5835645/