Đăng nhập để hưởng những đặc quyền dành riêng cho thành viên
Nội dung
Chủ đề
26/10/2026
11.042 lượt xem
4.7/5(7.491)Kích thước chữ
Dính ruột là tình trạng bất thường xảy ra trong ổ bụng, thường liên quan đến quá trình hình thành mô sẹo sau phẫu thuật hoặc viêm nhiễm. Bệnh có thể không gây triệu chứng rõ ràng nhưng đôi khi dẫn đến đau bụng kéo dài, rối loạn tiêu hóa và tắc ruột nguy hiểm. Hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và phương pháp điều trị dính ruột sẽ giúp người bệnh chủ động bảo vệ sức khỏe, đồng thời hạn chế nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.
Dính ruột là tình trạng các quai ruột dính vào nhau hoặc dính với những cơ quan, mô xung quanh trong ổ bụng thông qua các dải mô xơ bất thường. Những dải mô này hình thành trong quá trình lành thương, thường sau phẫu thuật hoặc tổn thương do viêm.
Ở trạng thái bình thường, các quai ruột có khả năng di chuyển tương đối linh hoạt trong ổ bụng để thực hiện chức năng tiêu hóa. Tuy nhiên, khi xuất hiện các dải dính, sự di chuyển này có thể bị hạn chế, khiến ruột bị kéo căng, gập góc hoặc chèn ép.
Đáng chú ý, không phải trường hợp dính ruột nào cũng gây triệu chứng. Nhiều người có thể sống chung với tình trạng này trong thời gian dài mà không gặp vấn đề sức khỏe đáng kể. Tuy nhiên, khi các dải dính gây cản trở sự lưu thông của thức ăn, dịch tiêu hóa và khí trong ruột, người bệnh có nguy cơ bị tắc ruột.
Dính ruột có thể xuất hiện sau phẫu thuật nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Vì vậy, những người từng can thiệp ngoại khoa ở vùng bụng cần đặc biệt chú ý khi xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa bất thường.
Tình trạng dính ruột
Dính ruột có thể hình thành do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phẫu thuật ổ bụng là yếu tố phổ biến nhất.
Phẫu thuật là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến hình thành các dải dính trong ổ bụng. Khi thực hiện phẫu thuật, các mô và cơ quan có thể bị tổn thương, kích thích phản ứng viêm và quá trình tạo mô sẹo.
Một số loại phẫu thuật có thể liên quan đến nguy cơ dính ruột bao gồm:
Phẫu thuật cắt ruột thừa.
Phẫu thuật điều trị tắc ruột hoặc thủng ruột.
Phẫu thuật đại tràng, trực tràng.
Phẫu thuật sản phụ khoa, chẳng hạn như sinh mổ hoặc cắt tử cung.
Các phẫu thuật ổ bụng khác.
Nguy cơ hình thành dải dính thường cao hơn sau phẫu thuật mở so với một số phương pháp phẫu thuật nội soi. Tuy nhiên, phẫu thuật nội soi không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ này.
Các bệnh lý gây viêm ở vùng bụng có thể làm tổn thương bề mặt phúc mạc, từ đó kích thích quá trình hình thành mô xơ.
Những tình trạng thường gặp gồm viêm phúc mạc, viêm ruột thừa có biến chứng, nhiễm trùng ổ bụng và một số bệnh viêm nhiễm vùng chậu.
Khi phản ứng viêm kéo dài hoặc gây tổn thương mô nghiêm trọng, nguy cơ hình thành các dải dính có thể tăng lên.
Lạc nội mạc tử cung là tình trạng các mô tương tự niêm mạc tử cung phát triển bên ngoài tử cung, gây phản ứng viêm và hình thành sẹo.
Ở một số phụ nữ, bệnh có thể tạo ra các dải dính giữa ruột với tử cung, buồng trứng hoặc những cấu trúc khác trong vùng chậu.
Xạ trị trong điều trị ung thư có thể gây tổn thương mô và dẫn đến tình trạng viêm, xơ hóa. Trong một số trường hợp, quá trình này góp phần hình thành các dải dính trong ổ bụng.
Ngoài những nguyên nhân kể trên, một số trường hợp dính ruột có thể xuất hiện mà không xác định được nguyên nhân cụ thể.
Dính ruột có thể là biến chứng sau khi phẫu thuật ổ bụng
Triệu chứng dính ruột phụ thuộc vào vị trí, mức độ dính và ảnh hưởng của các dải mô xơ đối với hoạt động của đường tiêu hóa.
Đau bụng là một trong những triệu chứng thường gặp ở người bị dính ruột có biểu hiện lâm sàng.
Cơn đau có thể âm ỉ, xuất hiện từng đợt hoặc tái phát nhiều lần. Vị trí đau không cố định và đôi khi gây khó khăn trong việc xác định nguyên nhân.
Tuy nhiên, đau bụng là triệu chứng không đặc hiệu, có thể liên quan đến nhiều bệnh lý tiêu hóa khác. Vì vậy, không thể chẩn đoán dính ruột chỉ dựa trên biểu hiện này.
Các dải dính có thể khiến một đoạn ruột bị gập hoặc chèn ép, làm chậm quá trình lưu thông của khí và dịch tiêu hóa.
Người bệnh có thể cảm thấy bụng căng tức, khó chịu hoặc chướng bụng, đặc biệt khi tình trạng dính gây tắc nghẽn đường ruột.
Buồn nôn, nôn có thể xuất hiện khi dính ruột gây tắc ruột. Mức độ biểu hiện phụ thuộc vào vị trí và mức độ tắc nghẽn.
Nếu nôn liên tục, kèm đau bụng hoặc chướng bụng, người bệnh cần được thăm khám sớm để loại trừ nguy cơ tắc ruột.
Bí trung tiện và đại tiện là dấu hiệu đáng lưu ý, đặc biệt khi đi kèm đau bụng và chướng bụng.
Ở trường hợp tắc ruột hoàn toàn, người bệnh có thể không thể xì hơi hoặc đi ngoài. Tuy nhiên, trong tắc ruột không hoàn toàn, một số người vẫn có thể đại tiện hoặc xuất hiện tiêu chảy.
Lưu ý: Khi xuất hiện đau bụng dữ dội, bụng chướng, nôn nhiều hoặc bí trung đại tiện, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay. Đây có thể là dấu hiệu của tắc ruột cấp, không nên tự điều trị tại nhà.
Dính ruột không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Phần lớn các trường hợp dính trong ổ bụng không gây triệu chứng và không cần điều trị đặc hiệu.
Tuy nhiên, khi các dải dính gây tắc nghẽn hoặc ảnh hưởng đến nguồn cung cấp máu cho ruột, người bệnh có thể gặp những biến chứng nghiêm trọng.
Tắc ruột là một trong những biến chứng quan trọng nhất của dính ruột.
Các dải mô xơ có thể kéo gập, xoắn hoặc chèn ép quai ruột, khiến thức ăn, khí và dịch tiêu hóa không thể di chuyển bình thường.
Tình trạng này thường gây đau bụng từng cơn, chướng bụng, buồn nôn, nôn và rối loạn trung đại tiện.
Nếu không được xử trí phù hợp, tắc ruột có thể dẫn đến mất nước, rối loạn điện giải và nhiều biến chứng khác.
Trong những trường hợp nghiêm trọng, dải dính có thể khiến một đoạn ruột bị xoắn hoặc thắt nghẹt, làm giảm lượng máu cung cấp đến mô ruột.
Khi tình trạng thiếu máu kéo dài, thành ruột có nguy cơ bị tổn thương không hồi phục và dẫn đến hoại tử.
Đây là biến chứng nguy hiểm, cần được đánh giá và can thiệp ngoại khoa khẩn cấp.
Khi thành ruột bị tổn thương nghiêm trọng do thiếu máu hoặc hoại tử, ruột có thể bị thủng, khiến dịch tiêu hóa và vi khuẩn tràn vào ổ bụng.
Hậu quả là viêm phúc mạc, nhiễm trùng nặng và nguy cơ đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời.
Do đó, người bệnh không nên chủ quan khi các triệu chứng đau bụng trở nên dữ dội hoặc diễn tiến nhanh.
>> Xem Thêm: Tắc Ruột Cơ Học Là Gì?
Việc chẩn đoán dính ruột cần kết hợp khai thác tiền sử bệnh, thăm khám lâm sàng và các phương pháp cận lâm sàng phù hợp.
Bác sĩ sẽ tìm hiểu về tiền sử phẫu thuật vùng bụng, các bệnh lý viêm nhiễm trước đây và đặc điểm triệu chứng hiện tại.
Trong quá trình thăm khám, bác sĩ có thể kiểm tra tình trạng chướng bụng, vị trí đau, phản ứng thành bụng và nhu động ruột để phát hiện dấu hiệu tắc nghẽn.
Một số kỹ thuật thường được sử dụng gồm:
Chụp X-quang bụng: Hỗ trợ phát hiện các dấu hiệu gợi ý tắc ruột như quai ruột giãn và mức hơi dịch.
Chụp CT ổ bụng: Giúp xác định vị trí, mức độ tắc nghẽn và đánh giá những dấu hiệu nghi ngờ thiếu máu ruột hoặc biến chứng.
Chụp hình ảnh với thuốc cản quang tan trong nước: Có thể được chỉ định ở một số bệnh nhân tắc ruột để hỗ trợ đánh giá khả năng lưu thông của đường tiêu hóa.
Cần lưu ý rằng các dải dính thường khó quan sát trực tiếp bằng phương pháp chẩn đoán hình ảnh. Bác sĩ chủ yếu dựa vào những biểu hiện gián tiếp, tiền sử và việc loại trừ các nguyên nhân khác.
Trong một số trường hợp cần thiết, phẫu thuật có thể giúp xác định trực tiếp tình trạng dính ruột.
Khi chưa có biến chứng dính ruột không cần thiết phải phẫu thuật, tuy nhiên người bệnh nên tái khám thường xuyên để theo dõi tình trạng
Phương pháp điều trị phụ thuộc vào triệu chứng, mức độ tắc nghẽn, tình trạng sức khỏe và nguy cơ biến chứng của từng bệnh nhân.
Đối với những trường hợp dính ruột không gây triệu chứng hoặc không ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe, bác sĩ thường không chỉ định phẫu thuật.
Người bệnh có thể được hướng dẫn theo dõi triệu chứng và tái khám khi cần thiết.
Điều này giúp tránh những can thiệp không cần thiết, bởi phẫu thuật bóc tách dính cũng có nguy cơ tạo ra các dải dính mới.
Với một số trường hợp tắc ruột do dính nhưng chưa có dấu hiệu viêm phúc mạc, nghẹt ruột hoặc thiếu máu ruột, bác sĩ có thể lựa chọn điều trị bảo tồn tại bệnh viện.
Các biện pháp thường bao gồm:
Tạm ngừng ăn uống bằng đường miệng.
Truyền dịch và điều chỉnh rối loạn điện giải.
Đặt ống thông dạ dày để giảm áp lực và dẫn lưu dịch khi cần thiết.
Theo dõi triệu chứng, dấu hiệu sinh tồn và diễn tiến tắc ruột.
Đánh giá khả năng cần phẫu thuật nếu tình trạng không cải thiện.
Điều trị bảo tồn phải được thực hiện dưới sự theo dõi của nhân viên y tế. Người bệnh không nên tự nhịn ăn kéo dài hoặc sử dụng thuốc tại nhà để xử lý tình trạng nghi ngờ tắc ruột.
Phẫu thuật có thể được chỉ định khi tắc ruột không đáp ứng điều trị bảo tồn hoặc xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ thiếu máu, nghẹt hay hoại tử ruột.
Mục tiêu của phẫu thuật là cắt hoặc tách các dải dính để giải phóng đoạn ruột bị chèn ép, khôi phục sự lưu thông trong đường tiêu hóa.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể lựa chọn:
Phẫu thuật nội soi: Sử dụng dụng cụ và camera chuyên dụng thông qua những đường rạch nhỏ trên thành bụng. Phương pháp này có thể mang lại lợi ích ở các bệnh nhân được lựa chọn phù hợp.
Phẫu thuật mở: Được cân nhắc khi tình trạng dính phức tạp, ổ bụng có nhiều dải dính hoặc nghi ngờ xuất hiện biến chứng nghiêm trọng.
Nếu phát hiện đoạn ruột bị hoại tử, bác sĩ có thể phải cắt bỏ phần ruột tổn thương.
Mặc dù phẫu thuật giúp giải quyết tình trạng tắc nghẽn, nguy cơ tái hình thành dải dính vẫn tồn tại. Vì vậy, bác sĩ cần cân nhắc kỹ lợi ích và rủi ro trước khi quyết định can thiệp.
Không có biện pháp nào bảo đảm ngăn ngừa hoàn toàn dính ruột, đặc biệt ở những người đã từng trải qua phẫu thuật ổ bụng. Tuy nhiên, một số giải pháp có thể giúp giảm nguy cơ hình thành dải dính và phát hiện biến chứng sớm.
Khi có chỉ định phẫu thuật, bác sĩ có thể cân nhắc kỹ thuật ít xâm lấn nếu phù hợp với tình trạng bệnh.
Bên cạnh đó, việc hạn chế tổn thương mô, kiểm soát chảy máu và áp dụng các biện pháp chống dính chuyên dụng trong một số ca phẫu thuật có thể góp phần làm giảm nguy cơ hình thành dải dính.
Các bệnh lý như viêm ruột thừa, viêm phúc mạc hoặc nhiễm trùng vùng chậu cần được thăm khám và điều trị đúng cách.
Việc kiểm soát tình trạng viêm nhiễm giúp hạn chế tổn thương mô, từ đó có thể góp phần giảm nguy cơ hình thành dải dính liên quan đến viêm.
Sau phẫu thuật, người bệnh nên thực hiện đúng chỉ định của bác sĩ về chăm sóc vết mổ, chế độ ăn uống, vận động và lịch tái khám.
Vận động sớm khi được nhân viên y tế cho phép có thể hỗ trợ quá trình phục hồi và giảm một số biến chứng hậu phẫu. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng chắc chắn rằng việc đi lại hoặc tập luyện có thể ngăn ngừa hay làm tan các dải dính đã hình thành.
Những người có tiền sử phẫu thuật ổ bụng cần chú ý khi xuất hiện đau bụng tái phát, chướng bụng hoặc thay đổi bất thường trong hoạt động đại tiện.
Đặc biệt, nếu có dấu hiệu nghi ngờ tắc ruột, người bệnh cần đến cơ sở y tế thay vì tự uống thuốc nhuận tràng, thụt tháo hoặc sử dụng các phương pháp dân gian.
Các dải dính đã hình thành thường không tự biến mất hoàn toàn. Tuy nhiên, nhiều trường hợp không gây triệu chứng và không cần can thiệp điều trị. Nếu dính ruột gây tắc nghẽn hoặc biến chứng, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp xử trí phù hợp.
Có. Sau phẫu thuật gỡ dính, các dải mô xơ mới vẫn có thể hình thành. Một số bệnh nhân có nguy cơ tiếp tục bị tắc ruột do dính trong tương lai. Vì vậy, việc theo dõi sau điều trị đóng vai trò quan trọng.
Không có chế độ ăn nào được chứng minh có thể làm tan dải dính. Nếu không bị tắc ruột, người bệnh thường có thể duy trì chế độ ăn cân đối theo khả năng dung nạp.
Đối với người từng bị tắc ruột hoặc có nguy cơ tắc nghẽn tái phát, bác sĩ có thể hướng dẫn điều chỉnh lượng chất xơ và kết cấu thực phẩm tùy tình trạng cụ thể. Không nên tự áp dụng chế độ ăn ít chất xơ kéo dài nếu chưa được tư vấn.
>> Xem Thêm: Tắc Ruột Cơ Năng Là Gì?
Kết luận
Dính ruột là tình trạng có thể xuất hiện sau phẫu thuật hoặc các bệnh lý viêm nhiễm trong ổ bụng. Mặc dù phần lớn trường hợp không gây ảnh hưởng nghiêm trọng, dính ruột vẫn có nguy cơ dẫn đến tắc ruột, thiếu máu và hoại tử ruột. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, thăm khám kịp thời và tuân thủ hướng dẫn điều trị sẽ giúp người bệnh hạn chế biến chứng, bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa.
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Abdominal Adhesions. https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/abdominal-adhesions
Cleveland Clinic. Abdominal Adhesions: Symptoms, Causes & Treatment. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15254-abdominal-adhesions
World Society of Emergency Surgery. Bologna Guidelines for Diagnosis and Management of Adhesive Small Bowel Obstruction. World Journal of Emergency Surgery, 2018. https://doi.org/10.1186/s13017-018-0185-2
Mọi thông tin chỉ mang tính chất tham khảo không phục vụ điều trị, người bệnh nên đến các cơ sở y tế uy tín để thăm khám.
Xem hệ thống nhà thuốc đối tác của YWAY toàn quốc
Xem danh sách nhà thuốc
