Hẹp Van Động Mạch Chủ: Triệu Chứng Và Hướng Điều Trị

Hẹp van động mạch chủ là bệnh lý van tim khiến dòng máu từ tâm thất trái đi vào động mạch chủ bị cản trở. Bệnh thường tiến triển từ từ và có thể không gây triệu chứng trong giai đoạn đầu. Khi mức độ hẹp tăng lên, người bệnh có thể khó thở, đau ngực, chóng mặt hoặc ngất. Phát hiện và điều trị đúng thời điểm giúp hạn chế biến chứng tim mạch.

Hẹp van động mạch chủ là gì?

Hẹp van động mạch chủ là tình trạng van nằm giữa tâm thất trái và động mạch chủ bị thu hẹp, khiến van không thể mở hoàn toàn trong thì tâm thu. Khi đó, máu khó được bơm từ tâm thất trái vào động mạch chủ để cung cấp cho các cơ quan trong cơ thể.

Để vượt qua vị trí van bị hẹp, tâm thất trái phải tạo áp lực cao hơn. Theo thời gian, tình trạng này có thể làm cơ tim dày lên và ảnh hưởng đến chức năng bơm máu của tim. Hẹp van động mạch chủ có thể diễn biến âm thầm trong nhiều năm trước khi xuất hiện triệu chứng rõ ràng.

Một số nguyên nhân thường gặp gồm thoái hóa và vôi hóa van theo tuổi, van động mạch chủ hai lá bẩm sinh và di chứng thấp tim. Ở người trẻ, bất thường van bẩm sinh có thể là yếu tố quan trọng; trong khi ở người lớn tuổi, quá trình vôi hóa và thoái hóa van là nguyên nhân thường gặp.

Hẹp van động mạch chủ ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình bơm máu của tim

Triệu chứng nhận biết

Hẹp van động mạch chủ mức độ nhẹ có thể không gây triệu chứng. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện liên quan đến việc tim phải tăng cường hoạt động để đưa máu qua van bị hẹp.

Khó thở: Người bệnh có thể cảm thấy khó thở khi vận động, leo cầu thang hoặc thực hiện các hoạt động thể lực. Khi bệnh nặng hơn, khó thở có thể xuất hiện ngay cả khi nghỉ ngơi hoặc khi nằm.

Đau hoặc tức ngực: Tình trạng cơ tim phải làm việc nhiều hơn có thể làm tăng nhu cầu oxy của cơ tim, từ đó gây cảm giác đau hoặc tức ngực, đặc biệt khi gắng sức.

Chóng mặt hoặc ngất: Khi lượng máu được tim bơm qua van bị hẹp không đáp ứng đủ nhu cầu của cơ thể, người bệnh có thể chóng mặt hoặc ngất, đặc biệt trong lúc vận động.

Mệt mỏi, giảm khả năng gắng sức: Người bệnh có thể dễ mệt hơn bình thường, giảm khả năng thực hiện các hoạt động trước đây vốn không gây khó khăn.

Một số người có thể xuất hiện hồi hộp hoặc đánh trống ngực. Tuy nhiên, các triệu chứng trên không đặc hiệu cho hẹp van động mạch chủ và có thể gặp trong nhiều bệnh lý tim mạch khác. Vì vậy, cần thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết để xác định nguyên nhân.

Nếu người bệnh đã được chẩn đoán hẹp van động mạch chủ và xuất hiện đau ngực dữ dội, khó thở nghiêm trọng hoặc ngất, cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

Cách chẩn đoán bệnh

Chẩn đoán hẹp van động mạch chủ dựa trên triệu chứng, khám tim mạch và các phương pháp kiểm tra hình ảnh nhằm đánh giá cấu trúc, mức độ hẹp của van cũng như ảnh hưởng của bệnh đến chức năng tim.

Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ hỏi về triệu chứng, tiền sử bệnh tim mạch và các yếu tố nguy cơ. Khi nghe tim bằng ống nghe, bác sĩ có thể phát hiện tiếng thổi tim đặc trưng liên quan đến dòng máu đi qua van bị hẹp.

Siêu âm tim: Đây là phương pháp quan trọng trong đánh giá bệnh van động mạch chủ. Siêu âm tim giúp quan sát cấu trúc van, đánh giá mức độ hẹp, tốc độ dòng máu qua van và chức năng bơm máu của tim.

Điện tâm đồ: Có thể được sử dụng để đánh giá hoạt động điện của tim và phát hiện một số bất thường về nhịp tim hoặc những dấu hiệu gợi ý tim phải chịu áp lực kéo dài.

X-quang ngực: Có thể hỗ trợ đánh giá kích thước tim và tình trạng phổi trong một số trường hợp, đặc biệt khi người bệnh có triệu chứng khó thở.

Nghiệm pháp gắng sức: Có thể được bác sĩ cân nhắc ở một số người bệnh chưa có triệu chứng rõ ràng nhằm đánh giá khả năng đáp ứng của tim khi vận động và phát hiện triệu chứng tiềm ẩn.

Chụp CT tim hoặc các phương pháp hình ảnh khác: Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định CT để đánh giá mức độ vôi hóa van hoặc làm rõ cấu trúc tim trước khi lựa chọn phương pháp can thiệp.

Kết quả chẩn đoán cần được đánh giá tổng hợp. Bác sĩ không chỉ dựa vào một chỉ số riêng lẻ mà còn xem xét triệu chứng, mức độ hẹp, chức năng tâm thất trái và tình trạng sức khỏe tổng thể để xác định hướng quản lý.

Trường hợp nặng người bệnh cần phải thay thế van động mạch chủ

Hướng điều trị chính

Điều trị hẹp van động mạch chủ phụ thuộc vào mức độ hẹp, triệu chứng, chức năng tim, tuổi và nguy cơ của từng người bệnh. Với trường hợp hẹp nhẹ hoặc chưa có triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ thay vì can thiệp ngay.

Theo dõi và kiểm soát yếu tố nguy cơ: Người bệnh cần tái khám theo lịch và thực hiện siêu âm tim định kỳ theo chỉ định. Đồng thời, duy trì chế độ ăn lành mạnh, kiểm soát huyết áp, đường huyết và cholesterol, không hút thuốc giúp giảm nguy cơ tim mạch tổng thể.

Điều trị bằng thuốc: Thuốc không thể loại bỏ tình trạng hẹp cấu trúc của van động mạch chủ. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bác sĩ có thể kê thuốc để kiểm soát huyết áp, giảm triệu chứng hoặc điều trị các bệnh lý tim mạch đi kèm. Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có chỉ định.

Nong van bằng bóng: Phương pháp này sử dụng một ống thông có bóng ở đầu để mở rộng vị trí van bị hẹp. Nong van bằng bóng có vai trò hạn chế trong điều trị hẹp van động mạch chủ ở người trưởng thành, nhưng có thể được cân nhắc trong một số trường hợp nhất định, đặc biệt ở trẻ em hoặc như một giải pháp tạm thời trong những tình huống phù hợp.

Thay van động mạch chủ: Khi hẹp van động mạch chủ ở mức độ nặng và gây triệu chứng hoặc đáp ứng các tiêu chí cần can thiệp, thay van là phương pháp điều trị quan trọng. Tùy trường hợp, người bệnh có thể được thay van bằng phẫu thuật hoặc thay van động mạch chủ qua ống thông (TAVR/TAVI). Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào tuổi, nguy cơ phẫu thuật, đặc điểm giải phẫu van và các yếu tố sức khỏe khác.

Với người bệnh hẹp van động mạch chủ nặng, việc lựa chọn thời điểm và phương pháp can thiệp cần được đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Theo dõi định kỳ có vai trò quan trọng vì bệnh có thể tiến triển theo thời gian ngay cả khi người bệnh chưa nhận thấy triệu chứng rõ ràng.

>> Xem thêm:

Hẹp van tim 2 lá

Hẹp van tim 3 lá

Hẹp van tim động mạch phổi

Nguồn tham khảo:

https://tamanhhospital.vn/benh/hep-van-dong-mach-chu/

https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/trien-vong-o-benh-nhan-hep-dong-mach-chu-vi