Lo Âu, Căng Thẳng Có Làm Tăng Huyết Áp Không?

Lo âu và căng thẳng là những trạng thái tâm lý mà hầu như ai cũng từng trải qua trong cuộc sống. Áp lực công việc, tài chính, gia đình hoặc các biến cố bất ngờ có thể khiến cơ thể phản ứng bằng nhiều biểu hiện như tim đập nhanh, khó ngủ, hồi hộp và tăng huyết áp. Điều này khiến nhiều người băn khoăn liệu lo âu, căng thẳng có thực sự là nguyên nhân gây tăng huyết áp hay không.

Thực tế, stress có thể làm huyết áp tăng tạm thời và nếu kéo dài trong thời gian dài, nó còn gián tiếp làm tăng nguy cơ mắc bệnh tăng huyết áp cũng như nhiều bệnh lý tim mạch khác.

Lo âu, căng thẳng có làm tăng huyết áp không?

Câu trả lời là có. Khi cơ thể rơi vào trạng thái lo âu hoặc căng thẳng, hệ thần kinh giao cảm sẽ được kích hoạt và giải phóng các hormone như adrenaline và noradrenaline. Những hormone này làm tim đập nhanh hơn, tăng sức co bóp của tim và khiến các mạch máu co lại. Kết quả là huyết áp tăng lên trong một khoảng thời gian nhất định.

Đây là phản ứng sinh lý bình thường của cơ thể nhằm chuẩn bị đối phó với các tình huống nguy hiểm, còn được gọi là phản ứng "chiến đấu hoặc bỏ chạy" (fight or flight). Khi tác nhân gây căng thẳng biến mất và cơ thể trở lại trạng thái thư giãn, huyết áp thường sẽ giảm dần về mức bình thường.

Stress kéo dài có gây tăng huyết áp mạn tính không?

Hiện nay, các nghiên cứu chưa khẳng định stress là nguyên nhân trực tiếp gây tăng huyết áp mạn tính. Tuy nhiên, lo âu và căng thẳng kéo dài được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng vì chúng làm gia tăng nhiều hành vi không có lợi cho sức khỏe.

Khi thường xuyên chịu áp lực, nhiều người có xu hướng ăn nhiều thực phẩm giàu muối và chất béo, uống nhiều rượu bia, hút thuốc lá, tiêu thụ nhiều cà phê, ít vận động hoặc ngủ không đủ giấc. Những yếu tố này đều góp phần làm huyết áp tăng cao theo thời gian.

Ngoài ra, việc cơ thể liên tục ở trong trạng thái căng thẳng cũng khiến hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh kéo dài, ảnh hưởng đến chức năng tim mạch và quá trình điều hòa huyết áp.

Dấu hiệu tăng huyết áp do căng thẳng

Khi huyết áp tăng trong lúc lo âu hoặc căng thẳng, người bệnh có thể xuất hiện cảm giác tim đập nhanh, hồi hộp, đau đầu, nóng bừng mặt, căng tức vùng cổ gáy hoặc chóng mặt nhẹ. Một số người còn cảm thấy khó thở, bồn chồn, đổ mồ hôi nhiều và khó tập trung.

Tuy nhiên, cũng giống như tăng huyết áp nói chung, nhiều trường hợp huyết áp tăng nhưng hoàn toàn không có triệu chứng. Vì vậy, cách duy nhất để biết chính xác là đo huyết áp bằng máy đo đạt tiêu chuẩn thay vì chỉ dựa vào cảm giác.

Làm sao phân biệt tăng huyết áp do stress với tăng huyết áp mạn tính?

Huyết áp tăng do căng thẳng thường xuất hiện trong hoặc ngay sau khi gặp áp lực tâm lý. Khi người bệnh nghỉ ngơi, thư giãn hoặc giải quyết được nguyên nhân gây stress, huyết áp có xu hướng giảm trở lại.

Ngược lại, tăng huyết áp mạn tính là tình trạng huyết áp duy trì ở mức cao qua nhiều lần đo khác nhau, kể cả khi cơ thể đang nghỉ ngơi. Chẩn đoán tăng huyết áp cần dựa trên nhiều lần đo huyết áp đúng kỹ thuật hoặc theo dõi huyết áp liên tục theo chỉ định của bác sĩ.

Nếu huyết áp thường xuyên tăng khi đo tại nhà hoặc trong các lần khám sức khỏe, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá và xác định nguyên nhân.

Căng thẳng có thể gây cơn tăng huyết áp đột ngột không?

Ở người đã mắc tăng huyết áp hoặc có yếu tố nguy cơ tim mạch, những cơn căng thẳng dữ dội có thể khiến huyết áp tăng nhanh trong thời gian ngắn. Điều này làm tăng nguy cơ xảy ra các biến cố như đau thắt ngực, rối loạn nhịp tim hoặc đột quỵ nếu huyết áp tăng quá cao.

Đặc biệt, người bệnh không nên chủ quan nếu huyết áp tăng kèm theo đau đầu dữ dội, đau ngực, khó thở, nhìn mờ, nói khó hoặc yếu liệt tay chân. Đây có thể là dấu hiệu của cơn tăng huyết áp cấp cứu và cần được xử trí ngay.

Làm gì khi huyết áp tăng do lo âu, căng thẳng?

Khi cảm thấy căng thẳng và nghi ngờ huyết áp tăng, trước tiên người bệnh nên ngồi nghỉ ở nơi yên tĩnh, hít thở chậm và sâu để giúp cơ thể thư giãn. Sau khoảng 5–10 phút, nên đo lại huyết áp đúng kỹ thuật để đánh giá chỉ số thực tế.

Nếu đang điều trị tăng huyết áp, cần tiếp tục sử dụng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ và không tự ý tăng liều chỉ vì một lần huyết áp tăng khi căng thẳng. Trong trường hợp huyết áp rất cao hoặc xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng, cần đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá và điều trị.

Cách giảm căng thẳng để ổn định huyết áp

Việc kiểm soát stress đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe tim mạch. Duy trì giấc ngủ đầy đủ, tập thể dục đều đặn, dành thời gian thư giãn, thiền, yoga hoặc các bài tập hít thở có thể giúp giảm hoạt động của hệ thần kinh giao cảm và hỗ trợ ổn định huyết áp.

Bên cạnh đó, người bệnh nên hạn chế rượu bia, thuốc lá, đồ uống chứa nhiều caffeine, xây dựng chế độ ăn lành mạnh và học cách cân bằng giữa công việc với cuộc sống. Nếu lo âu kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc chất lượng cuộc sống, nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ phù hợp.

Kết luận

Lo âu và căng thẳng có thể làm huyết áp tăng tạm thời thông qua phản ứng sinh lý của cơ thể. Mặc dù chưa được xem là nguyên nhân trực tiếp gây tăng huyết áp mạn tính, stress kéo dài lại góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và khiến việc kiểm soát huyết áp trở nên khó khăn hơn.

Việc duy trì lối sống lành mạnh, quản lý căng thẳng hiệu quả, theo dõi huyết áp định kỳ và tuân thủ điều trị nếu đã được chẩn đoán tăng huyết áp sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng, đồng thời bảo vệ sức khỏe tim mạch về lâu dài.

Nguồn tham khảo:

https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/thuong-xuyen-lo-lang-co-lam-tang-huyet-ap-vi