Ngứa Nhiều Về Đêm: Nguyên Nhân Và Khi Nào Cần Đi Khám

Ngứa nhiều về đêm là tình trạng khá phổ biến, có thể xuất hiện do da khô, nóng bức, kích ứng với sản phẩm chăm sóc da hoặc một số bệnh lý da liễu. Trong một số trường hợp, cơn ngứa dữ dội về đêm, đặc biệt khi kèm theo phát ban hoặc tổn thương da, có thể liên quan đến ghẻ và các bệnh lý khác. Hiểu rõ nguyên nhân giúp người bệnh lựa chọn cách giảm ngứa phù hợp và nhận biết thời điểm cần thăm khám.

Nguyên nhân gây ngứa nhiều về đêm

Ngứa về đêm có thể xuất hiện do nhiều yếu tố khác nhau. Thời điểm ban đêm không nhất thiết là nguyên nhân trực tiếp, nhưng nhiệt độ cơ thể, môi trường ngủ, tình trạng da và việc ít bị phân tâm khi nghỉ ngơi có thể khiến cảm giác ngứa trở nên rõ rệt hơn.

Nguyên nhân không phải do bệnh lý

• Da khô: Đây là một trong những nguyên nhân thường gặp. Khi da mất độ ẩm, hàng rào bảo vệ da suy yếu và dễ xuất hiện cảm giác khô căng, ngứa, đặc biệt khi thời tiết hanh khô hoặc thường xuyên tắm nước nóng. Da càng khô, người bệnh càng dễ gãi, từ đó làm tổn thương bề mặt da và khiến tình trạng ngứa kéo dài.
• Nóng bức, đổ mồ hôi: Phòng ngủ quá nóng hoặc mặc quần áo bí, chật có thể làm tăng tiết mồ hôi và kích ứng da. Một số người có thể xuất hiện rôm sảy hoặc cảm giác châm chích, ngứa rõ hơn vào ban đêm.
• Kích ứng hoặc dị ứng: Xà phòng, nước giặt, nước xả vải, mỹ phẩm, nước hoa hoặc một số loại vải có thể gây kích ứng da. Nếu gần đây mới thay đổi sản phẩm chăm sóc cá nhân hoặc chăn ga gối, đây cũng là yếu tố nên được xem xét.
• Côn trùng: Muỗi, rệp giường và một số loại côn trùng khác có thể gây ngứa, đặc biệt khi tiếp xúc vào ban đêm. Nếu thường xuyên xuất hiện các nốt ngứa mới sau khi ngủ và những người ngủ cùng cũng có triệu chứng tương tự, nên kiểm tra môi trường ngủ.

Nguyên nhân do bệnh lý

• Ghẻ: Đây là nguyên nhân cần lưu ý khi ngứa dữ dội, đặc biệt về đêm. Ghẻ do cái ghẻ ký sinh trong lớp da gây ra. Người bệnh thường có các nốt hoặc sẩn ngứa, có thể thấy đường hầm nhỏ trên da, thường gặp ở kẽ ngón tay, cổ tay, khuỷu tay, vùng thắt lưng, mông hoặc vùng sinh dục. Ngứa có thể nghiêm trọng đến mức làm người bệnh mất ngủ.

Ngứa da về đêm có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý

• Ghẻ có khả năng lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc da với da kéo dài và đôi khi qua các vật dụng như quần áo, khăn hoặc chăn ga có nhiễm ghẻ. Vì vậy, nếu nghi ngờ mắc ghẻ, không nên chỉ tìm cách giảm ngứa tại nhà mà cần được nhân viên y tế đánh giá và điều trị phù hợp.
• Chàm, viêm da và bệnh vảy nến: Các bệnh lý da mạn tính có thể gây khô, đỏ, bong tróc và ngứa. Những yếu tố như thời tiết, mồ hôi, chất kích ứng hoặc căng thẳng có thể khiến triệu chứng trở nên khó chịu hơn.
• Nhiễm nấm và các bệnh nhiễm trùng da: Nấm da có thể gây ngứa kèm tổn thương đặc trưng tại một số vị trí như bàn chân, bẹn hoặc các vùng da ẩm. Việc tự ý dùng thuốc bôi, đặc biệt thuốc có corticosteroid, có thể làm thay đổi biểu hiện bệnh và gây khó khăn cho việc chẩn đoán.
• Một số bệnh lý toàn thân: Nếu ngứa kéo dài, lan rộng hoặc xảy ra mà không có tổn thương da rõ ràng, bác sĩ có thể xem xét các nguyên nhân bên trong cơ thể. Một số bệnh về gan, thận, tuyến giáp, thiếu máu, đái tháo đường và một số bệnh lý khác có thể liên quan đến ngứa toàn thân. Tuy nhiên, ngứa không đồng nghĩa với việc chắc chắn mắc các bệnh này; cần dựa trên triệu chứng đi kèm, tiền sử và thăm khám để xác định nguyên nhân.

Ngoài ra, một số thuốc cũng có thể gây ngứa ở một số người. Vì vậy, nếu triệu chứng bắt đầu sau khi sử dụng thuốc mới, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ thay vì tự ý ngừng thuốc đang được kê đơn.

Biện pháp giảm ngứa tức thì tại nhà

Khi cơn ngứa xuất hiện vào ban đêm, một số biện pháp đơn giản có thể giúp giảm khó chịu tạm thời:

• Chườm lạnh: Đặt khăn mát lên vùng da ngứa trong khoảng 5–10 phút. Nhiệt độ mát có thể giúp làm dịu cảm giác ngứa và hạn chế nhu cầu gãi.

• Dưỡng ẩm cho da: Thoa kem dưỡng ẩm không mùi, đặc biệt sau khi tắm, giúp bổ sung độ ẩm và hỗ trợ hàng rào bảo vệ da. Với các sản phẩm giảm ngứa như calamine, menthol hoặc pramoxine, nên sử dụng theo hướng dẫn trên sản phẩm và cân nhắc hỏi dược sĩ nếu không rõ loại nào phù hợp.

• Tránh gãi: Gãi mạnh có thể làm trầy xước da, tăng kích ứng và tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Có thể cắt ngắn móng tay, giữ móng sạch và dùng khăn mát hoặc động tác vỗ nhẹ thay cho việc gãi.

Các biện pháp trên chủ yếu giúp kiểm soát triệu chứng tạm thời, không thay thế điều trị nguyên nhân. Nếu ngứa do ghẻ, nhiễm nấm hoặc bệnh lý khác, người bệnh cần được chẩn đoán và điều trị đúng nguyên nhân.

Nếu ngứa do các bệnh lý người bệnh nên đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị dứt điểm

Điều chỉnh môi trường và thói quen

Bên cạnh chăm sóc vùng da ngứa, thay đổi một số thói quen trước khi ngủ có thể giúp hạn chế các yếu tố kích thích:

• Giữ phòng ngủ mát và thông thoáng: Tránh để nhiệt độ quá cao hoặc môi trường quá bí, vì nóng và đổ mồ hôi có thể làm da khó chịu hơn.

• Mặc quần áo thoáng mát: Ưu tiên quần áo rộng, mềm, có khả năng thấm hút tốt như cotton. Hạn chế quần áo chật hoặc chất liệu khiến da dễ kích ứng.

• Tắm nước ấm nhẹ: Có thể tắm nhanh bằng nước ấm vừa phải trước khi ngủ. Không nên tắm nước quá nóng hoặc ngâm mình quá lâu vì có thể làm da khô hơn.

• Sử dụng sản phẩm dịu nhẹ: Chọn xà phòng, sữa tắm, nước giặt và sản phẩm dưỡng da không có hương liệu nếu da dễ kích ứng.

• Giữ chăn ga sạch sẽ: Nếu nghi ngờ côn trùng hoặc ghẻ, cần chú ý vệ sinh và xử lý các vật dụng có nguy cơ tiếp xúc với nguồn lây theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Không phải mọi trường hợp ngứa về đêm đều cần đi khám ngay. Tuy nhiên, nên được bác sĩ đánh giá nếu tình trạng ngứa kéo dài, tái diễn hoặc ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và giấc ngủ.

Bạn nên đi khám khi:

• Cơn ngứa kéo dài khoảng 2 tuần hoặc lâu hơn và không có dấu hiệu cải thiện dù đã chăm sóc da, điều chỉnh môi trường và thói quen.

• Ngứa dữ dội, gây mất ngủ hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Ngứa kéo dài có thể làm giảm chất lượng cuộc sống và việc gãi liên tục có thể gây tổn thương da, nhiễm trùng hoặc để lại sẹo.

• Ngứa lan rộng hoặc ngứa toàn thân, đặc biệt khi không xác định được nguyên nhân.

• Da xuất hiện tổn thương bất thường như sưng đỏ, đau, chảy dịch, mưng mủ hoặc vết trầy xước ngày càng nhiều.

• Có dấu hiệu gợi ý bệnh lý toàn thân, chẳng hạn ngứa kèm vàng da, vàng mắt, mệt mỏi kéo dài, phù hoặc các triệu chứng bất thường khác. Các bệnh lý gan, thận và tuyến giáp là một số nguyên nhân có thể liên quan đến ngứa toàn thân.

• Nhiều người trong gia đình hoặc người sống cùng có triệu chứng ngứa về đêm, đặc biệt khi xuất hiện các nốt hoặc sẩn ngứa, vì đây có thể là dấu hiệu của ghẻ và cần kiểm soát lây nhiễm.

Khi thăm khám, bác sĩ thường đánh giá vị trí và đặc điểm tổn thương da, thời điểm xuất hiện ngứa, các triệu chứng đi kèm, thuốc đang sử dụng và tiền sử bệnh. Trong trường hợp nghi ngờ nguyên nhân toàn thân, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm phù hợp, chẳng hạn xét nghiệm máu hoặc đánh giá chức năng gan, thận và tuyến giáp.