Nguyên Nhân Gây Ngứa Lòng Bàn Tay Bàn Chân

Ngứa lòng bàn tay bàn chân là triệu chứng khá phổ biến, có thể xuất hiện do da khô, dị ứng, viêm da hoặc các bệnh lý da liễu. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, ngứa kéo dài hoặc ngứa dữ dội ở lòng bàn tay, bàn chân có thể liên quan đến bệnh gan mật, tiểu đường, thay đổi nội tiết tố hoặc tác dụng phụ của thuốc. Việc xác định đúng nguyên nhân gây ngứa lòng bàn tay bàn chân giúp lựa chọn cách chăm sóc và điều trị phù hợp.

Nguyên nhân do da liễu hoặc dị ứng

Các bệnh lý da liễu và phản ứng dị ứng là những nguyên nhân thường gặp gây ngứa lòng bàn tay bàn chân. Triệu chứng có thể xuất hiện đơn độc hoặc đi kèm với khô da, mẩn đỏ, bong tróc, nứt nẻ hay nổi mụn nước.

Các bệnh về da liễu có thể gây ngứa lòng bàn tay bàn chân

Da khô

Da khô có thể khiến lòng bàn tay, bàn chân trở nên căng, ráp và ngứa. Tình trạng này thường gặp khi thời tiết hanh khô, sử dụng nước nóng thường xuyên hoặc rửa tay, chân nhiều lần bằng xà phòng và chất tẩy rửa mạnh.

Khi hàng rào bảo vệ da bị suy yếu, da dễ mất nước và trở nên nhạy cảm hơn với các tác nhân bên ngoài. Người bệnh có thể cảm thấy ngứa nhiều hơn sau khi tắm hoặc vào thời điểm thời tiết khô lạnh.

Bệnh chàm (Eczema) và tổ đỉa

Chàm là nhóm bệnh viêm da có thể gây ngứa, khô, đỏ và bong tróc da. Riêng tổ đỉa (dyshidrotic eczema) thường gây ra các mụn nước nhỏ, sâu trong da ở lòng bàn tay, cạnh ngón tay hoặc lòng bàn chân.

Các mụn nước do tổ đỉa có thể gây ngứa hoặc nóng rát, sau đó khô lại và khiến da bong tróc, nứt nẻ. Một số trường hợp có thể tái phát nhiều lần, đặc biệt khi da tiếp xúc với chất kích ứng hoặc khi cơ thể đổ nhiều mồ hôi.

Viêm da tiếp xúc

Viêm da tiếp xúc xảy ra khi da phản ứng với một chất gây kích ứng hoặc dị ứng. Những tác nhân thường gặp gồm xà phòng, nước rửa chén, chất tẩy rửa, hóa chất, mỹ phẩm, kim loại hoặc một số vật liệu tiếp xúc trực tiếp với da.

Ngoài ngứa lòng bàn tay bàn chân, người bệnh có thể nhận thấy da đỏ, khô, bong vảy, nứt hoặc xuất hiện mụn nước. Nếu triệu chứng xuất hiện sau khi sử dụng một sản phẩm mới, cần xem xét khả năng chất đó là yếu tố kích hoạt.

Dị ứng thời tiết hoặc thực phẩm

Một số người có thể xuất hiện phản ứng dị ứng khi tiếp xúc với tác nhân môi trường hoặc sử dụng một số loại thực phẩm. Mề đay thường biểu hiện bằng các sẩn phù hoặc mảng nổi trên da, gây ngứa và có thể xuất hiện ở nhiều vị trí, trong đó có bàn tay và bàn chân.

Nếu ngứa kèm theo sưng môi, lưỡi, khó thở, khò khè hoặc cảm giác nghẹn, đây có thể là dấu hiệu của phản ứng dị ứng nghiêm trọng và cần được cấp cứu y tế ngay lập tức.

Nguyên nhân do bệnh lý

Không phải mọi trường hợp ngứa lòng bàn tay bàn chân đều bắt nguồn từ bệnh ngoài da. Nếu ngứa kéo dài, tái diễn hoặc không có tổn thương da rõ ràng, cần lưu ý một số nguyên nhân liên quan đến bệnh lý toàn thân.

Bệnh gan mật

Một số bệnh lý gây ứ mật có thể dẫn đến ngứa da, trong đó lòng bàn tay và lòng bàn chân có thể là những vị trí dễ nhận thấy triệu chứng. Khi dòng chảy của mật bị ảnh hưởng, các chất liên quan đến mật có thể tích tụ trong máu và góp phần gây ngứa.

Ngứa do bệnh gan mật có thể lan rộng và đôi khi trở nên rõ rệt hơn vào ban đêm. Người bệnh có thể đồng thời xuất hiện các dấu hiệu như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu hoặc phân nhạt màu tùy nguyên nhân.

Đặc biệt, phụ nữ mang thai nếu xuất hiện ngứa rõ rệt ở lòng bàn tay và lòng bàn chân, nhất là khi không có phát ban, cần thông báo cho bác sĩ. Đây có thể là một biểu hiện của ứ mật trong thai kỳ, một tình trạng cần được đánh giá và theo dõi y tế.

Bệnh tiểu đường

Tiểu đường có thể ảnh hưởng đến da và hệ thần kinh ngoại biên. Đường huyết tăng kéo dài có thể góp phần gây khô da, khiến da dễ ngứa và kích ứng hơn. Bên cạnh đó, tổn thương thần kinh ngoại biên ở người bệnh tiểu đường có thể gây cảm giác bất thường như châm chích, nóng rát hoặc ngứa.

Tình trạng ngứa ở người bệnh tiểu đường cũng có thể liên quan đến các vấn đề về da hoặc nhiễm trùng. Vì vậy, nếu ngứa kéo dài ở lòng bàn tay bàn chân, đặc biệt ở người đã được chẩn đoán tiểu đường, nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân cụ thể.

Thay đổi nội tiết tố

Thay đổi nội tiết tố có thể ảnh hưởng đến độ ẩm và độ nhạy cảm của da. Phụ nữ mang thai có thể gặp một số tình trạng gây ngứa liên quan đến thai kỳ, trong đó có ứ mật trong thai kỳ như đã đề cập ở trên.

Ở giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, sự thay đổi hormone cũng có thể khiến da khô hơn, từ đó làm tăng cảm giác ngứa. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi trường hợp ngứa lòng bàn tay bàn chân đều do thay đổi nội tiết tố, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài hoặc đi kèm các biểu hiện bất thường khác.

Tác dụng phụ của thuốc

Một số loại thuốc có thể gây ngứa hoặc phản ứng trên da ở một số người. Các nhóm thuốc có thể liên quan bao gồm một số thuốc điều trị huyết áp, thuốc giảm đau và thuốc sử dụng trong điều trị ung thư.

Nếu tình trạng ngứa bắt đầu sau khi sử dụng một loại thuốc mới, người bệnh nên thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ để được đánh giá. Không nên tự ý ngừng thuốc đang được kê đơn, đặc biệt với những thuốc điều trị bệnh mạn tính hoặc bệnh lý nghiêm trọng.

Một số loại thuốc hoặc kem dưỡng da có thể gây ngứa

Cách phòng ngừa ngứa lòng bàn tay bàn chân

Không phải tất cả nguyên nhân gây ngứa đều có thể phòng ngừa hoàn toàn. Tuy nhiên, một số thói quen chăm sóc da có thể giúp giảm nguy cơ kích ứng và hạn chế tình trạng ngứa tái phát:

• Dưỡng ẩm thường xuyên: Sử dụng kem dưỡng ẩm phù hợp, đặc biệt sau khi rửa tay, tắm hoặc khi nhận thấy da khô.

• Hạn chế tiếp xúc với chất kích ứng: Đeo găng tay phù hợp khi sử dụng nước rửa chén, chất tẩy rửa hoặc hóa chất.

• Sử dụng sản phẩm dịu nhẹ: Ưu tiên xà phòng, sữa tắm và sản phẩm chăm sóc da không chứa các thành phần dễ gây kích ứng.

• Không tắm hoặc rửa tay chân bằng nước quá nóng: Nước nóng có thể làm mất lớp dầu tự nhiên trên da và khiến da khô hơn.

• Giữ bàn tay, bàn chân khô thoáng: Đặc biệt sau khi vận động hoặc đổ mồ hôi nhiều.

• Tránh gãi: Gãi liên tục có thể gây trầy xước, làm tổn thương hàng rào bảo vệ da và tăng nguy cơ nhiễm trùng.

• Theo dõi yếu tố kích hoạt: Nếu ngứa thường xuyên tái phát sau khi tiếp xúc với một sản phẩm, thực phẩm hoặc môi trường nhất định, nên ghi nhận để trao đổi với bác sĩ khi cần.

Cách chăm sóc khi bị ngứa

Khi xuất hiện ngứa lòng bàn tay bàn chân, trước tiên có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc đơn giản để giảm cảm giác khó chịu:

Chườm mát: Dùng khăn sạch thấm nước mát và đặt lên vùng da ngứa trong thời gian ngắn. Tránh áp trực tiếp đá lạnh lên da vì có thể gây tổn thương da.

Dưỡng ẩm: Nếu da khô, có thể sử dụng kem hoặc thuốc mỡ dưỡng ẩm không mùi để hỗ trợ phục hồi hàng rào bảo vệ da. Nên thoa ngay sau khi rửa tay hoặc tắm khi da vẫn còn hơi ẩm.

Tránh các yếu tố gây kích ứng: Tạm thời ngừng sử dụng sản phẩm mới hoặc các chất có khả năng khiến triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn.

Không tự ý sử dụng thuốc bôi: Một số thuốc bôi có thể làm thay đổi biểu hiện của bệnh da liễu hoặc không phù hợp với nguyên nhân gây ngứa. Đặc biệt, không nên tự dùng thuốc chứa corticosteroid kéo dài khi chưa được bác sĩ hướng dẫn.

Nếu ngứa tái diễn hoặc không cải thiện dù đã chăm sóc, việc thăm khám giúp xác định nguyên nhân thay vì chỉ kiểm soát triệu chứng tạm thời.

Khi nào cần đến gặp bác sĩ?

Người bệnh nên đến cơ sở y tế khám và điều trị dứt điểm

Ngứa lòng bàn tay bàn chân thường không phải tình trạng cấp cứu, nhưng nên đi khám nếu triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt và giấc ngủ.

Bạn nên đến cơ sở y tế khi:

• Ngứa kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần mà chưa xác định được nguyên nhân.

• Ngứa dữ dội, đặc biệt là ngứa nhiều về đêm hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ.

• Ngứa xuất hiện nhưng da không có biểu hiện rõ ràng hoặc triệu chứng lan ra nhiều vùng trên cơ thể.

• Da xuất hiện mụn nước, sưng đỏ, bong tróc, nứt nẻ, chảy dịch hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng.

• Ngứa bắt đầu sau khi sử dụng một loại thuốc mới.

• Ngứa lòng bàn tay bàn chân kèm vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu hoặc các triệu chứng bất thường khác.

• Phụ nữ mang thai xuất hiện ngứa rõ rệt ở lòng bàn tay và lòng bàn chân, đặc biệt khi không có phát ban.

Nếu ngứa kèm khó thở, sưng môi hoặc lưỡi, chóng mặt, ngất hoặc cảm giác nghẹn, cần tìm kiếm cấp cứu y tế ngay vì đây có thể là biểu hiện của phản ứng dị ứng nghiêm trọng.