Nội dung
Chủ đề
Kích thước chữ
Vô tình nuốt phải hạt mận khi ăn là tình huống có thể xảy ra ở cả người lớn và trẻ nhỏ. Điều này khiến nhiều người lo lắng liệu hạt mận có được tiêu hóa trong dạ dày hay gây ảnh hưởng đến sức khỏe hay không. Trên thực tế, phần lớn trường hợp nuốt nguyên hạt mận không gây biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, kích thước, hình dạng hạt và những triệu chứng xuất hiện sau khi nuốt là các yếu tố cần được quan tâm.
Cơ thể con người không thể tiêu hóa được hạt mận còn nguyên vẹn vì lớp vỏ gỗ bên ngoài rất cứng, có cấu trúc khó bị phân hủy bởi axit dạ dày và các enzyme tiêu hóa.
Khi vô tình nuốt phải hạt mận, hệ tiêu hóa thường xử lý hạt như một dị vật. Nếu hạt đi qua thực quản và xuống dạ dày an toàn, nhu động của dạ dày và ruột có thể tiếp tục đẩy hạt di chuyển dọc theo đường tiêu hóa.
Trong nhiều trường hợp, hạt mận được đào thải ra ngoài theo phân mà không gây tổn thương đáng kể. Tuy nhiên, khả năng đào thải còn phụ thuộc vào kích thước hạt, độ tuổi, đặc điểm đường tiêu hóa và tình trạng sức khỏe của từng người.
Đặc biệt, hạt mận có kích thước lớn hoặc đầu nhọn có thể gây mắc kẹt tại thực quản hay một số vị trí hẹp trong đường tiêu hóa.

Về cơ bản hệ tiêu hóa của cơ thể không thể tiêu hóa được hạt mận còn nguyên vẹn
Sau khi hạt mận được nuốt xuống, cơ thể có thể xử lý theo những cơ chế sau:
Nếu hạt mận đã đi vào dạ dày mà không gây tắc nghẽn, các cơn co bóp tự nhiên của hệ tiêu hóa sẽ giúp hạt di chuyển qua ruột non, ruột già và được đào thải ra ngoài khi đại tiện.
Thông thường, những dị vật nhỏ đi qua đường tiêu hóa có thể được đào thải trong khoảng 24–72 giờ. Tuy nhiên, đây chỉ là khoảng thời gian tham khảo, không phải tất cả hạt mận đều được đào thải trong thời gian này.
Một số trường hợp có thể mất nhiều ngày hơn, tùy thuộc vào kích thước dị vật và tốc độ vận chuyển của đường ruột.
Nếu không xuất hiện triệu chứng bất thường, người nuốt phải hạt mận nhỏ, nguyên vẹn có thể được theo dõi tại nhà sau khi đã xác định nguy cơ thấp.
Bên cạnh nguy cơ gây mắc nghẹn, một vấn đề khác khiến nhiều người lo ngại là độc tính của hạt mận.
Phần nhân nằm bên trong lớp vỏ cứng của hạt mận chứa Amygdalin, một hợp chất tự nhiên có khả năng giải phóng xyanua khi bị phân giải trong cơ thể.
Xyanua là chất độc có thể cản trở quá trình sử dụng oxy của tế bào và gây nguy hiểm nếu cơ thể hấp thu một lượng đủ lớn.
Tuy nhiên, khi nuốt nguyên hạt mận chưa bị nhai vỡ, lớp vỏ cứng giúp hạn chế sự tiếp xúc giữa phần nhân và dịch tiêu hóa. Vì vậy, nguy cơ ngộ độc xyanua từ một hạt mận nguyên vẹn thường rất thấp.
Ngược lại, việc nhai nát, nghiền nhỏ hoặc ăn phần nhân bên trong hạt có thể làm tăng nguy cơ giải phóng độc tố. Nguy cơ này cũng tăng lên khi nuốt nhiều hạt, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
Nuốt phải một hạt mận nguyên vẹn thường ít có khả năng gây ngộ độc, nhưng vẫn có nguy cơ gây tổn thương cơ học hoặc tắc nghẽn đường tiêu hóa.
Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào kích thước, hình dạng hạt, độ tuổi người nuốt và các triệu chứng đi kèm.
Một số biến chứng có thể xảy ra bao gồm:
Hạt mận có kích thước tương đối lớn và bề mặt cứng. Khi nuốt không đúng cách, hạt có thể mắc tại cổ họng hoặc thực quản.
Người bệnh có thể xuất hiện cảm giác vướng nghẹn, đau khi nuốt, khó nuốt hoặc tăng tiết nước bọt. Trường hợp hạt lọt vào đường thở có thể gây ho sặc, khó thở và nguy hiểm đến tính mạng.
Hạt mận có cạnh sắc hoặc bề mặt không đều có thể làm trầy xước niêm mạc đường tiêu hóa khi di chuyển.
Mặc dù biến chứng này không phổ biến, người bệnh vẫn cần chú ý nếu xuất hiện đau bụng kéo dài, nôn ói hoặc đi ngoài ra máu.
Trong một số trường hợp hiếm gặp, hạt mận có thể mắc kẹt trong đường ruột, đặc biệt ở người có bệnh lý gây hẹp ruột, từng phẫu thuật ổ bụng hoặc có bất thường về cấu trúc đường tiêu hóa.
Tình trạng tắc ruột có thể gây đau bụng dữ dội, chướng bụng, nôn ói, bí trung tiện và đại tiện. Nếu xuất hiện những biểu hiện này, người bệnh cần được cấp cứu.
Nếu vô tình nuốt phải hạt mận, điều quan trọng là giữ bình tĩnh và đánh giá những triệu chứng đang xuất hiện.
Không nên tự móc họng hoặc cố gây nôn để lấy hạt mận ra ngoài.
Những hành động này có thể khiến hạt mắc kẹt trong thực quản, gây trầy xước niêm mạc hoặc làm tăng nguy cơ hít sặc vào đường hô hấp.
Đồng thời, không cố dùng tay hoặc dụng cụ đưa sâu vào cổ họng để lấy hạt khi không thể nhìn thấy và lấy ra an toàn.
Nếu người nuốt hạt hoàn toàn không có cảm giác nghẹn, đau hoặc khó nuốt, có thể tiếp tục ăn uống như bình thường khi đã được xác định là trường hợp nguy cơ thấp.
Nên duy trì lượng nước phù hợp với nhu cầu cơ thể và chế độ ăn cân đối, có chất xơ từ rau xanh, trái cây và ngũ cốc.
Tuy nhiên, uống thật nhiều nước hoặc cố ăn nhiều chất xơ không được chứng minh là có thể đẩy hạt mận ra ngoài nhanh hơn.
Không tự ý sử dụng thuốc nhuận tràng hay các biện pháp kích thích đại tiện để đào thải hạt.
Trong những ngày sau khi nuốt hạt, người bệnh nên chú ý đến cảm giác đau bụng, tình trạng ăn uống, đại tiện và các triệu chứng bất thường khác.
Có thể quan sát phân để nhận biết hạt đã được đào thải hay chưa, nhưng không phải lúc nào cũng tìm thấy hạt trong phân.
Nếu hạt có kích thước lớn, đầu nhọn hoặc không chắc chắn đã đi xuống dạ dày, nên đến cơ sở y tế để được đánh giá thay vì tự theo dõi.
Người nuốt phải hạt mận cần được đưa đến cơ sở y tế khẩn cấp nếu xuất hiện một trong những dấu hiệu sau:
Khó thở, ho sặc dữ dội, tím tái hoặc không thể nói bình thường.
Cảm giác nghẹn kéo dài, không thể nuốt nước bọt.
Đau dữ dội ở cổ họng, ngực hoặc vùng bụng.
Nôn ói liên tục, bụng chướng hoặc không thể đại tiện, trung tiện.
Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân có máu.
Đau đầu dữ dội, chóng mặt, khó thở, lú lẫn hoặc ngất sau khi nhai vỡ và nuốt nhân hạt mận.
Nếu nghi ngờ ngộ độc hoặc xuất hiện dấu hiệu tắc nghẽn đường tiêu hóa, không nên chờ hạt tự đào thải mà cần thăm khám ngay.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thăm khám, chẩn đoán hình ảnh hoặc nội soi để xác định vị trí dị vật và xử trí phù hợp.

Nên đi khám sau khi nuốt hạt mận bị đau bụng dữ dội
Trẻ nhỏ có nguy cơ mắc nghẹn cao hơn do đường thở và thực quản có kích thước nhỏ, đồng thời khả năng nhai và kiểm soát quá trình nuốt chưa hoàn thiện.
Khi trẻ nuốt hạt mận, phụ huynh cần đặc biệt chú ý đến các biểu hiện như ho sặc, khó thở, chảy nhiều nước bọt, nôn ói, quấy khóc hoặc bỏ ăn.
Vì hạt mận có thể tương đối lớn so với đường tiêu hóa của trẻ, phụ huynh nên liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn đánh giá nguy cơ, kể cả khi trẻ chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng.
Nếu trẻ bị khó thở, tím tái hoặc không thể ho, khóc hay nói, cần gọi cấp cứu 115 và thực hiện sơ cứu hóc dị vật phù hợp với độ tuổi.
Để phòng ngừa, cha mẹ nên loại bỏ hoàn toàn hạt trước khi cho trẻ ăn mận, đặc biệt là trẻ nhỏ chưa có khả năng nhai và nuốt thành thạo.
Để hạn chế nguy cơ nuốt phải hạt mận trong quá trình ăn uống, nên thực hiện một số biện pháp đơn giản như:
Cắn và nhai chậm, tránh vừa ăn vừa nói chuyện hoặc cười đùa.
Tách bỏ hạt mận trước khi ăn, đặc biệt khi chế biến món ăn cho trẻ.
Không dùng răng cắn vỡ hạt hoặc ăn phần nhân bên trong.
Loại bỏ hạt trước khi xay sinh tố, làm mứt hoặc chế biến các món từ mận.
Hướng dẫn trẻ không cho hạt trái cây vào miệng hoặc sử dụng hạt làm đồ chơi.
Những thói quen này giúp hạn chế nguy cơ mắc nghẹn, tổn thương đường tiêu hóa và tiếp xúc với các hợp chất có khả năng gây độc.
Kết luận
Nuốt hạt mận có tiêu hóa được không? Câu trả lời là không, bởi lớp vỏ cứng của hạt không thể bị phân hủy bởi hệ tiêu hóa. Phần lớn hạt mận nhỏ, nguyên vẹn có thể được đào thải tự nhiên mà không gây biến chứng. Tuy nhiên, hạt lớn hoặc bị nhai vỡ vẫn tiềm ẩn nguy cơ mắc nghẹn, tắc nghẽn và ngộ độc. Nếu xuất hiện đau bụng, khó nuốt, khó thở hoặc nôn ói kéo dài, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.
Mọi thông tin chỉ mang tính chất tham khảo không phục vụ điều trị, người bệnh nên đến các cơ sở y tế uy tín để thăm khám.
Xem hệ thống nhà thuốc đối tác của YWAY toàn quốc