Nội dung
Chủ đề
Kích thước chữ
Nhãn là loại trái cây quen thuộc, được nhiều người yêu thích nhờ vị ngọt thanh và hương thơm đặc trưng. Tuy nhiên, trong quá trình ăn, không ít người vô tình nuốt phải hạt nhãn và lo lắng liệu hạt có gây tắc ruột, viêm ruột thừa hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe hay không. Trên thực tế, phần lớn trường hợp nuốt một hạt nhãn nguyên vẹn không gây biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, kích thước và độ cứng của hạt vẫn tiềm ẩn một số nguy cơ, đặc biệt đối với trẻ nhỏ.
Nuốt phải một hạt nhãn nguyên vẹn thường không gây nguy hiểm nghiêm trọng ở người trưởng thành khỏe mạnh, nếu hạt đã đi xuống dạ dày an toàn và không xuất hiện triệu chứng bất thường.
Hạt nhãn có hình tròn, bề mặt tương đối nhẵn và lớp vỏ cứng. Khi vô tình nuốt phải, hạt thường không bị phân hủy hoàn toàn mà di chuyển qua hệ tiêu hóa và có thể được đào thải ra ngoài theo phân.
Tuy nhiên, do kích thước hạt nhãn tương đối lớn so với nhiều loại hạt trái cây khác, việc nuốt nguyên hạt có thể dẫn đến nguy cơ mắc nghẹn, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
Ngoài ra, người có tiền sử hẹp thực quản, phẫu thuật đường tiêu hóa hoặc rối loạn chức năng nuốt cũng cần thận trọng hơn khi vô tình nuốt phải hạt nhãn.
Cơ thể con người không thể tiêu hóa hoàn toàn hạt nhãn còn nguyên vẹn do lớp vỏ ngoài rất cứng và chứa các thành phần thực vật khó bị phân hủy bởi enzyme tiêu hóa.
Khi hạt nhãn đi xuống dạ dày, axit và dịch tiêu hóa thường không đủ khả năng phá vỡ hoàn toàn lớp vỏ bảo vệ bên ngoài. Vì vậy, hạt có thể tiếp tục di chuyển qua ruột non, ruột già và được đào thải theo phân.
Nếu hạt bị nhai vỡ trước khi nuốt, phần nhân bên trong có thể tiếp xúc với dịch tiêu hóa. Tuy nhiên, hạt nhãn không phải thực phẩm được khuyến khích sử dụng trực tiếp và không cần thiết phải ăn để bổ sung dinh dưỡng.
Thông thường, các dị vật nhỏ có bề mặt nhẵn sau khi đi vào dạ dày có thể được đào thải tự nhiên trong khoảng vài ngày.
Theo hướng dẫn của Bệnh viện Nhi đồng Hoàng gia Melbourne (Úc), dị vật đường tiêu hóa ở trẻ thường được đào thải sau khoảng 3 ngày, nhưng đôi khi có thể mất đến 2 tuần.
Thời gian đào thải phụ thuộc vào kích thước dị vật, hoạt động nhu động ruột và tình trạng sức khỏe của từng người.
Nếu nuốt một hạt nhãn và không xuất hiện triệu chứng bất thường, người bệnh thường không cần quá lo lắng. Tuy nhiên, nếu chưa chắc chắn hạt đã xuống dạ dày hoặc xuất hiện cảm giác nghẹn, cần được kiểm tra sớm.

Ở người trưởng thành và khỏe mạnh lỡ nuốt hạt nhãn có thể không gây nguy hiểm nếu không có biểu hiện bất thường nào
Mặc dù phần lớn trường hợp nuốt hạt nhãn không gây biến chứng, một số nguy cơ vẫn có thể xảy ra, đặc biệt khi hạt mắc kẹt trong đường hô hấp hoặc đường tiêu hóa.
Đây là một trong những nguy cơ đáng chú ý nhất khi vô tình nuốt hạt nhãn.
Do có hình tròn và bề mặt trơn, hạt nhãn có thể trượt vào đường thở khi người ăn không kiểm soát tốt động tác nuốt, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
Khi hạt mắc tại thanh quản hoặc khí quản, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như:
Ho sặc đột ngột.
Khó thở hoặc thở rít.
Không thể nói chuyện hoặc ho hiệu quả.
Tím tái, mất ý thức trong trường hợp tắc nghẽn đường thở nghiêm trọng.
Hóc hạt nhãn gây tắc nghẽn đường thở là tình trạng cấp cứu nguy hiểm, cần được xử trí ngay lập tức.
Nếu hạt nhãn đã đi xuống dạ dày, phần lớn trường hợp có thể tiếp tục di chuyển qua đường ruột.
Tuy nhiên, hạt có kích thước lớn vẫn có nguy cơ mắc kẹt tại những vị trí hẹp trong đường tiêu hóa.
Nguy cơ này có thể cao hơn ở người từng phẫu thuật ổ bụng, có hẹp ruột hoặc bất thường về cấu trúc đường tiêu hóa.
Khi xảy ra tắc ruột, người bệnh có thể xuất hiện đau bụng dữ dội, chướng bụng, nôn ói và không thể đại tiện hoặc trung tiện.
Trong quá trình nuốt, hạt nhãn có thể mắc kẹt ở thực quản, đặc biệt ở trẻ nhỏ hoặc người có bệnh lý gây hẹp thực quản.
Tình trạng này có thể gây cảm giác vướng ở cổ họng, đau khi nuốt, khó nuốt hoặc tăng tiết nước bọt.
Nếu dị vật mắc kẹt kéo dài, niêm mạc thực quản có thể bị tổn thương. Vì vậy, người có biểu hiện khó nuốt hoặc đau ngực sau khi nuốt hạt nhãn cần được thăm khám sớm.
Hiện chưa có bằng chứng y khoa đáng tin cậy cho thấy việc vô tình nuốt một hạt nhãn nguyên vẹn thường gây ngộ độc nghiêm trọng.
Một số nghiên cứu đã xác định trong hạt nhãn có các hợp chất thực vật như polyphenol, axit gallic và axit ellagic. Tuy nhiên, những nghiên cứu về thành phần hóa học hoặc chiết xuất hạt nhãn không đồng nghĩa với việc hạt nhãn có thể ăn trực tiếp một cách an toàn với số lượng lớn.
Khác với hạt mơ hoặc hạt đào, không nên mặc định rằng hạt nhãn chứa lượng amygdalin có khả năng gây ngộ độc xyanua nếu chưa có bằng chứng xác thực.
Nhìn chung, nguy cơ đáng quan tâm nhất khi nuốt hạt nhãn nguyên vẹn là mắc nghẹn và tắc nghẽn cơ học, thay vì ngộ độc.
Dù vậy, người dùng không nên cố tình nhai nát, nghiền hoặc ăn nhiều hạt nhãn vì tính an toàn của việc tiêu thụ hạt nhãn trực tiếp chưa được xác lập đầy đủ.
Nếu vô tình nuốt hạt nhãn, người bệnh cần giữ bình tĩnh và đánh giá những triệu chứng đang xuất hiện.
Không nên tự móc họng hoặc cố gây nôn để lấy hạt nhãn ra ngoài.
Hành động này có thể khiến hạt mắc kẹt trong thực quản, gây tổn thương niêm mạc hoặc làm tăng nguy cơ hít sặc vào đường thở.
Đồng thời, không nên cố nuốt cơm, bánh mì hoặc những thức ăn đặc để đẩy hạt xuống khi đang có cảm giác nghẹn.
Nếu người trưởng thành đã nuốt hạt xuống dạ dày và không có dấu hiệu bất thường, có thể tiếp tục ăn uống như bình thường sau khi xác định nguy cơ thấp.
Nên uống đủ nước, ăn uống cân đối và duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh để hỗ trợ hoạt động tiêu hóa.
Tuy nhiên, uống thật nhiều nước hoặc ăn nhiều chất xơ không được chứng minh là giúp hạt nhãn được đào thải nhanh hơn.
Không nên tự ý sử dụng thuốc nhuận tràng hoặc thuốc kích thích đại tiện để đẩy hạt ra ngoài.
Trong những ngày tiếp theo, người bệnh nên chú ý đến các biểu hiện như đau bụng, buồn nôn, chướng bụng hoặc thay đổi thói quen đại tiện.
Có thể quan sát phân để nhận biết hạt đã được đào thải hay chưa, nhưng việc không tìm thấy hạt không nhất thiết có nghĩa là hạt vẫn mắc kẹt.
Nếu xuất hiện triệu chứng bất thường hoặc có nghi ngờ hạt bị mắc ở đường tiêu hóa, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá.
Trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi, có nguy cơ hóc hạt nhãn cao hơn người trưởng thành do đường thở nhỏ và kỹ năng nhai nuốt chưa hoàn thiện.
Khi ăn nhãn, trẻ có thể vô tình hút hoặc nuốt cả hạt vào đường thở, dẫn đến tắc nghẽn đường hô hấp.
Nếu trẻ nuốt hạt nhãn nhưng vẫn thở bình thường, không ho sặc hoặc khó nuốt, cha mẹ vẫn nên liên hệ cơ sở y tế để được hướng dẫn đánh giá nguy cơ theo độ tuổi và kích thước hạt.
Đặc biệt, nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu như ho sặc dữ dội, khó thở, tím tái hoặc không thể khóc, nói hay ho hiệu quả, cần gọi cấp cứu 115 ngay.
Trong khi chờ hỗ trợ, người chăm sóc cần thực hiện sơ cứu hóc dị vật đúng cách. Trẻ dưới 1 tuổi được xử trí bằng các động tác vỗ lưng và ấn ngực; trẻ từ 1 tuổi trở lên có thể cần vỗ lưng và ép bụng theo hướng dẫn sơ cứu. Không móc họng bằng tay khi không nhìn thấy dị vật.
Để phòng ngừa, cha mẹ nên loại bỏ hoàn toàn hạt trước khi cho trẻ ăn nhãn và không để trẻ nhỏ tự ăn nhãn nguyên quả.

Cần thận trọng khi cho trẻ nhỏ ăn nhãn
Người nuốt phải hạt nhãn cần được thăm khám khẩn cấp nếu xuất hiện một trong những dấu hiệu sau:
Khó thở, ho sặc liên tục hoặc tím tái.
Không thể nuốt nước bọt hoặc đau nhiều khi nuốt.
Đau ngực, đau cổ họng kéo dài.
Đau bụng dữ dội hoặc bụng chướng bất thường.
Nôn ói liên tục, đặc biệt khi nôn ra máu.
Không thể đại tiện hoặc trung tiện kèm đau bụng.
Đi ngoài phân có máu.
Trẻ nhỏ đột ngột bỏ ăn, chảy nhiều nước bọt hoặc quấy khóc bất thường sau khi nuốt hạt.
Những triệu chứng này có thể liên quan đến tình trạng mắc nghẹn, tổn thương hoặc tắc nghẽn đường tiêu hóa.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thăm khám, chẩn đoán hình ảnh hoặc nội soi để xác định vị trí và xử trí dị vật phù hợp.
Để hạn chế nguy cơ nuốt hạt nhãn, nên thực hiện một số biện pháp đơn giản sau:
Tách bỏ hạt trước khi ăn, đặc biệt khi chế biến nhãn cho trẻ nhỏ.
Ăn chậm, nhai kỹ, tránh vừa ăn vừa nói chuyện hoặc cười đùa.
Không ngậm hạt nhãn trong miệng hoặc dùng hạt làm đồ chơi.
Không cố tình cắn vỡ hoặc nuốt nguyên hạt nhãn.
Giám sát trẻ trong quá trình ăn uống.
Hướng dẫn trẻ lớn cách ăn nhãn an toàn và bỏ hạt đúng cách.
Đặc biệt, người chăm sóc không nên cho trẻ nhỏ ăn nhãn nguyên quả hoặc những miếng nhãn có kích thước và hình dạng dễ gây hóc.
Kết luận
Nuốt hạt nhãn có sao không? Phần lớn trường hợp người trưởng thành vô tình nuốt một hạt nhãn nguyên vẹn không gây nguy hiểm nếu hạt đã xuống dạ dày và được đào thải tự nhiên. Tuy nhiên, kích thước và độ cứng của hạt có thể gây mắc nghẹn, tổn thương thực quản hoặc tắc nghẽn đường tiêu hóa, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Nếu xuất hiện khó thở, khó nuốt, đau bụng dữ dội hoặc nôn ói kéo dài, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.
Mọi thông tin chỉ mang tính chất tham khảo không phục vụ điều trị, người bệnh nên đến các cơ sở y tế uy tín để thăm khám.
Xem hệ thống nhà thuốc đối tác của YWAY toàn quốc