Polyp Dạ Dày Là Gì? Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Cách Điều Trị

Polyp dạ dày là những khối mô phát triển bất thường trên lớp niêm mạc bên trong dạ dày. Phần lớn polyp có kích thước nhỏ, không gây triệu chứng và được phát hiện tình cờ khi nội soi. Tuy nhiên, một số loại polyp có nguy cơ xuất hiện tế bào bất thường hoặc tiến triển thành ung thư, vì vậy cần được đánh giá và theo dõi phù hợp.

Polyp dạ dày là gì?

Polyp dạ dày là những khối tế bào hoặc mô phát triển bất thường, nhô lên từ lớp niêm mạc bên trong dạ dày. Polyp có thể xuất hiện đơn độc hoặc nhiều khối cùng lúc, với kích thước và hình dạng khác nhau.

Theo Mayo Clinic, phần lớn polyp dạ dày không gây triệu chứng và thường được phát hiện tình cờ trong quá trình nội soi vì một vấn đề tiêu hóa khác. Đa số không tiến triển thành ung thư, nhưng nguy cơ ác tính phụ thuộc đáng kể vào loại polyp.

Vì vậy, khi nội soi phát hiện polyp, điều quan trọng không chỉ là xác định kích thước mà còn cần đánh giá loại polyp, số lượng, vị trí, đặc điểm bề mặt và kết quả mô bệnh học.

Hình ảnh người bệnh bị polyp dạ dày

Các loại polyp dạ dày thường gặp

Polyp dạ dày được chia thành nhiều loại. Trong đó, ba nhóm polyp biểu mô thường gặp nhất là polyp tuyến đáy vị, polyp tăng sản và polyp tuyến (adenoma).

Polyp tuyến đáy vị

Polyp tuyến đáy vị (fundic gland polyp) thường xuất hiện ở vùng thân và đáy dạ dày.

Loại polyp này thường có kích thước nhỏ, có thể xuất hiện nhiều khối cùng lúc và nhìn chung có nguy cơ ác tính thấp khi xuất hiện đơn lẻ, không liên quan đến hội chứng di truyền.

Polyp tuyến đáy vị có mối liên quan với việc sử dụng thuốc ức chế bơm proton (PPI) kéo dài. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa mọi người sử dụng PPI lâu dài đều xuất hiện polyp hoặc phải ngừng thuốc. Việc tiếp tục hay điều chỉnh thuốc cần dựa trên chỉ định của bác sĩ.

Trong một số trường hợp hiếm, nhiều polyp tuyến đáy vị có thể liên quan đến hội chứng đa polyp tuyến gia đình (FAP), khi đó nguy cơ xuất hiện biến đổi bất thường cao hơn.

Polyp tăng sản

Polyp tăng sản thường hình thành trên nền niêm mạc dạ dày bị viêm mạn tính.

Một trong những yếu tố liên quan quan trọng là nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori). Vi khuẩn có thể gây viêm dạ dày kéo dài, làm thay đổi quá trình tái tạo niêm mạc và góp phần hình thành polyp tăng sản.

Phần lớn polyp tăng sản lành tính. Tuy nhiên, nguy cơ xuất hiện biến đổi bất thường tăng lên ở những polyp có kích thước lớn hoặc khi niêm mạc xung quanh đã có những tổn thương tiền ung thư.

Polyp tuyến dạ dày

Polyp tuyến hay adenoma dạ dày ít gặp hơn nhưng có ý nghĩa quan trọng vì đây là loại polyp có nguy cơ tiến triển thành ung thư cao hơn so với polyp tuyến đáy vị hoặc polyp tăng sản.

Adenoma chứa các tế bào loạn sản, tức tế bào đã xuất hiện những biến đổi bất thường trước ung thư. Vì vậy, khi phát hiện polyp tuyến, bác sĩ thường khuyến nghị loại bỏ tổn thương và đánh giá mô bệnh học.

Nguyên nhân gây polyp dạ dày

Không phải tất cả polyp dạ dày đều có cùng nguyên nhân. Các yếu tố liên quan phụ thuộc vào từng loại polyp.

Viêm dạ dày mạn tính

Tình trạng niêm mạc dạ dày bị viêm kéo dài có thể làm quá trình tái tạo tế bào thay đổi, từ đó góp phần hình thành polyp tăng sản và adenoma.

Nhiễm vi khuẩn H. pylori

H. pylori là nguyên nhân quan trọng gây viêm dạ dày mạn tính và có liên quan đến sự xuất hiện của polyp tăng sản cũng như một số adenoma dạ dày.

Điều trị H. pylori trong những trường hợp phù hợp có thể giúp một số polyp tăng sản nhỏ lại hoặc biến mất, đồng thời làm giảm khả năng polyp tái xuất hiện.

Sử dụng thuốc ức chế bơm proton kéo dài

Thuốc PPI thường được sử dụng để điều trị trào ngược dạ dày thực quản, viêm loét dạ dày và một số bệnh lý liên quan đến axit.

Sử dụng PPI trong thời gian dài có mối liên quan với sự hình thành polyp tuyến đáy vị. Tuy nhiên, những polyp này thường nhỏ và đa số có nguy cơ ác tính thấp.

Không nên tự ý ngừng PPI nếu đang được bác sĩ chỉ định điều trị.

Sử dụng thuốc nhóm ức chế bơm Proton lâu dài có thể gây ra polyp dạy dày

Yếu tố di truyền

Một số hội chứng di truyền hiếm gặp như đa polyp tuyến gia đình (FAP) có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện nhiều polyp ở đường tiêu hóa, bao gồm cả dạ dày.

Trong trường hợp polyp xuất hiện với số lượng rất nhiều, ở người trẻ hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh đa polyp hay ung thư đường tiêu hóa, bác sĩ có thể cân nhắc đánh giá thêm yếu tố di truyền.

Triệu chứng polyp dạ dày

Đa số polyp dạ dày không gây ra triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi người bệnh nội soi vì đau dạ dày, trào ngược hoặc một vấn đề tiêu hóa khác.

Khi polyp phát triển lớn, bị trợt hoặc loét trên bề mặt, người bệnh có thể xuất hiện:

• Đau hoặc khó chịu vùng thượng vị.

• Buồn nôn.

• Đầy bụng hoặc khó tiêu.

• Chảy máu tiêu hóa.

• Đi ngoài phân đen.

• Thiếu máu do mất máu kéo dài.

Trong một số trường hợp hiếm, polyp lớn nằm gần môn vị có thể gây cản trở đường ra của dạ dày, dẫn đến cảm giác nhanh no, đầy bụng hoặc nôn.

Các triệu chứng trên không đặc hiệu cho polyp dạ dày mà còn có thể gặp trong viêm loét, trào ngược hoặc nhiều bệnh lý tiêu hóa khác.

Polyp dạ dày có nguy hiểm không?

Phần lớn polyp dạ dày lành tính và không tiến triển thành ung thư. Tuy nhiên, không thể đánh giá mức độ nguy hiểm chỉ dựa vào việc có hay không có polyp.

Nguy cơ phụ thuộc vào:

• Loại polyp.

• Kích thước.

• Số lượng.

• Hình dạng và đặc điểm bề mặt.

• Vị trí.

• Có tế bào loạn sản hay không.

• Tình trạng niêm mạc dạ dày xung quanh.

• Tiền sử gia đình và các hội chứng di truyền.

Trong đó, adenoma dạ dày là loại có nguy cơ tiền ung thư đáng chú ý và thường được loại bỏ khi phát hiện.

Polyp tăng sản nhìn chung có nguy cơ thấp hơn, nhưng nguy cơ biến đổi bất thường tăng lên khi polyp lớn hoặc xuất hiện trên nền niêm mạc đã có tổn thương tiền ung thư.

Do vậy, kết quả sinh thiết và mô bệnh học đóng vai trò quan trọng trong việc xác định mức độ nguy hiểm của polyp.

Chẩn đoán polyp dạ dày

Nội soi dạ dày

Nội soi đường tiêu hóa trên là phương pháp chính giúp phát hiện polyp dạ dày.

Qua nội soi, bác sĩ có thể đánh giá:

• Vị trí polyp.

• Số lượng.

• Kích thước.

• Hình dạng.

• Bề mặt tổn thương.

• Tình trạng niêm mạc xung quanh.

Một số polyp có thể được lấy mẫu hoặc loại bỏ ngay trong quá trình nội soi.

Sinh thiết và xét nghiệm mô bệnh học

Chỉ quan sát bằng mắt thường khi nội soi đôi khi chưa đủ để xác định chính xác loại polyp.

Bác sĩ có thể lấy mẫu mô để kiểm tra dưới kính hiển vi. Kết quả mô bệnh học giúp xác định polyp lành tính, có loạn sản hay đã xuất hiện tế bào ung thư.

Trong một số trường hợp, niêm mạc xung quanh polyp cũng có thể được sinh thiết để đánh giá viêm dạ dày, dị sản ruột hoặc những thay đổi bất thường khác.

Xét nghiệm H. pylori

Nếu polyp xuất hiện trên nền viêm dạ dày hoặc nghi ngờ liên quan đến H. pylori, người bệnh có thể được kiểm tra vi khuẩn bằng:

• Test hơi thở ure.

• Xét nghiệm kháng nguyên H. pylori trong phân.

• Sinh thiết niêm mạc qua nội soi.

Polyp dạ dày có cần cắt không?

Không phải tất cả polyp dạ dày đều cần cắt.

Việc xử lý phụ thuộc vào loại, kích thước và nguy cơ ác tính của từng tổn thương.

Polyp dạ dày cần can thiệp phẫu thuật khi kích thước gây nguy hiểm

Polyp nhỏ, nguy cơ thấp

Một số polyp nhỏ, không phải adenoma và không có đặc điểm bất thường có thể chưa cần điều trị ngay.

Bác sĩ có thể đề nghị theo dõi bằng nội soi định kỳ để kiểm tra xem polyp có tăng kích thước hoặc thay đổi đặc điểm hay không.

Polyp kích thước lớn

Polyp lớn thường được cân nhắc loại bỏ vì nguy cơ xuất hiện tổn thương bất thường tăng lên theo kích thước.

Phần lớn polyp dạ dày có thể được cắt qua nội soi mà không cần phẫu thuật mở.

Polyp tuyến

Adenoma dạ dày thường được khuyến nghị cắt bỏ vì đây là tổn thương tiền ung thư có khả năng tiến triển thành ung thư.

Sau khi cắt, mẫu polyp sẽ được kiểm tra mô bệnh học để xác định mức độ loạn sản và xem tổn thương đã được loại bỏ hoàn toàn hay chưa.

Polyp liên quan đến H. pylori

Nếu phát hiện H. pylori, bác sĩ có thể chỉ định điều trị tiệt trừ vi khuẩn.

Theo Mayo Clinic, điều trị H. pylori có thể giúp một số polyp tăng sản biến mất và hạn chế khả năng xuất hiện trở lại.

Sau khi cắt polyp dạ dày có cần nội soi lại không?

Một số trường hợp cần nội soi theo dõi sau khi cắt polyp, đặc biệt khi:

• Polyp là adenoma.

• Có tế bào loạn sản.

• Polyp có kích thước lớn.

• Có nhiều polyp.

• Polyp chưa được cắt hoàn toàn.

• Niêm mạc xung quanh có dị sản hoặc tổn thương tiền ung thư.

• Người bệnh có hội chứng đa polyp di truyền.

Khoảng thời gian nội soi lại không giống nhau ở tất cả mọi người mà phụ thuộc vào kết quả mô bệnh học và nguy cơ của từng trường hợp.

Có thể phòng ngừa polyp dạ dày không?

Không có biện pháp nào giúp phòng ngừa hoàn toàn tất cả các loại polyp dạ dày. Tuy nhiên, một số biện pháp có thể giúp giảm các yếu tố nguy cơ:

• Phát hiện và điều trị H. pylori khi có chỉ định.

• Không tự ý sử dụng PPI kéo dài nếu không có chỉ định.

• Không tự ngừng PPI nếu bác sĩ đang kê điều trị.

• Hạn chế hút thuốc lá và rượu bia.

• Điều trị các bệnh lý viêm dạ dày theo hướng dẫn.

• Nội soi theo dõi đúng lịch nếu đã từng có adenoma hoặc polyp nguy cơ cao.

• Thông báo với bác sĩ nếu gia đình có người mắc đa polyp hoặc ung thư đường tiêu hóa.

Khi nào cần đi khám?

Người bệnh nên đi khám nếu thường xuyên đau vùng thượng vị, đầy bụng, buồn nôn hoặc xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa kéo dài.

Đặc biệt cần được đánh giá sớm nếu có:

• Nôn ra máu.

• Đi ngoài phân đen.

• Thiếu máu không rõ nguyên nhân.

• Sụt cân bất thường.

• Nôn kéo dài.

• Ăn nhanh no hoặc chán ăn kéo dài.

• Đau bụng ngày càng tăng.

Những triệu chứng này không đồng nghĩa chắc chắn có polyp nhưng có thể là dấu hiệu của bệnh lý đường tiêu hóa cần được kiểm tra.