Suy Gan Cấp Là Gì? Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Chẩn Đoán Điều Trị

Gan là cơ quan giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với cơ thể khi tham gia vào quá trình chuyển hóa chất dinh dưỡng, đào thải độc tố và sản xuất nhiều loại enzyme cần thiết. Khi chức năng gan bị tổn thương nghiêm trọng trong thời gian ngắn, người bệnh có thể rơi vào tình trạng suy gan cấp – một bệnh lý nguy hiểm cần được cấp cứu và điều trị kịp thời.

Nhiều người thường nhầm lẫn suy gan cấp với các bệnh gan thông thường. Tuy nhiên, đây là tình trạng có diễn tiến nhanh và có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện sớm.

Bệnh suy gan cấp là gì?

Suy gan cấp là tình trạng chức năng gan suy giảm nghiêm trọng trong thời gian ngắn, thường chỉ trong vài ngày đến vài tuần, xảy ra ở người trước đó không có bệnh gan mạn tính rõ ràng.

Khi gan bị tổn thương nặng, cơ quan này không còn khả năng thực hiện các chức năng quan trọng như:

• Thải độc cho cơ thể

• Tổng hợp protein và yếu tố đông máu

• Chuyển hóa thuốc và chất dinh dưỡng

• Hỗ trợ miễn dịch

Điểm nguy hiểm của suy gan cấp là bệnh có thể tiến triển rất nhanh, dẫn đến rối loạn đông máu, phù não, hôn mê gan và thậm chí tử vong nếu không được điều trị tích cực.

Bệnh suy gan cấp là bệnh suy giảm chức năng gan nghiêm trọng

Nguyên nhân gây nên bệnh suy gan cấp

Có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến suy gan cấp. Trong đó, ngộ độc thuốc và nhiễm virus là những nguyên nhân phổ biến nhất.

Ngộ độc thuốc hoặc sử dụng thuốc quá liều

Một số loại thuốc khi dùng sai cách hoặc quá liều có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng. Đặc biệt, thuốc chứa paracetamol nếu sử dụng quá mức cho phép là nguyên nhân hàng đầu gây suy gan cấp tại nhiều quốc gia.

Ngoài ra, việc tự ý dùng thuốc nam, thuốc đông y không rõ nguồn gốc hoặc thực phẩm chức năng không đảm bảo chất lượng cũng có thể gây độc cho gan.

Viêm gan virus

Các loại virus như viêm gan A, viêm gan B hoặc viêm gan E có thể gây tổn thương tế bào gan cấp tính. Trong một số trường hợp nặng, virus tấn công mạnh khiến gan suy giảm chức năng nhanh chóng và dẫn đến suy gan cấp.

Ngộ độc hóa chất và rượu bia

Tiếp xúc với hóa chất độc hại, nấm độc hoặc sử dụng rượu bia quá mức trong thời gian dài có thể khiến tế bào gan bị phá hủy nghiêm trọng.

Một số loại độc tố tự nhiên trong thực phẩm hoặc hóa chất công nghiệp cũng là nguyên nhân gây suy gan cấp nguy hiểm.

Rối loạn miễn dịch và bệnh lý chuyển hóa

Một số bệnh tự miễn khiến hệ miễn dịch tấn công chính tế bào gan của cơ thể. Ngoài ra, các rối loạn chuyển hóa hiếm gặp cũng có thể làm gan bị tổn thương cấp tính.

Trong nhiều trường hợp, bác sĩ không xác định được chính xác nguyên nhân gây bệnh dù đã thực hiện nhiều xét nghiệm chuyên sâu.

Triệu chứng thường gặp khi mắc suy gan cấp

Ở giai đoạn đầu, triệu chứng suy gan cấp có thể khá mơ hồ nên dễ bị bỏ qua. Người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi, chán ăn hoặc buồn nôn giống nhiều bệnh lý thông thường khác.

Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển nặng hơn, các dấu hiệu sẽ trở nên rõ rệt và nguy hiểm hơn.

Vàng da và vàng mắt

Đây là triệu chứng khá điển hình của tổn thương gan. Người bệnh có thể nhận thấy da và lòng trắng mắt chuyển sang màu vàng do bilirubin tăng cao trong máu.

Mệt mỏi kéo dài và chán ăn

Gan suy giảm chức năng khiến quá trình chuyển hóa trong cơ thể bị ảnh hưởng. Người bệnh thường xuyên cảm thấy kiệt sức, ăn không ngon miệng và sụt cân nhanh.

Buồn nôn và đau vùng gan

Một số trường hợp có cảm giác đau tức vùng hạ sườn phải, đầy bụng hoặc buồn nôn kéo dài.

Rối loạn ý thức và hôn mê gan

Khi gan không còn khả năng đào thải độc tố, các chất độc có thể tích tụ và ảnh hưởng đến não bộ. Người bệnh có thể trở nên lú lẫn, mất tập trung, buồn ngủ bất thường hoặc hôn mê.

Đây là dấu hiệu nguy hiểm cần được cấp cứu ngay lập tức.

Rối loạn đông máu

Gan đóng vai trò sản xuất nhiều yếu tố đông máu quan trọng. Khi gan suy nặng, người bệnh dễ bị chảy máu cam, bầm tím hoặc xuất huyết kéo dài.

Phát hiện dấu hiệu của bệnh suy gan cấp và điều trị kịp thời giúp bạn nhanh chóng chữa khỏi bệnh

Suy gan cấp có nguy hiểm không?

Suy gan cấp là bệnh lý đặc biệt nguy hiểm vì tốc độ tiến triển nhanh và nguy cơ tử vong cao. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến:

• Phù não

• Suy đa cơ quan

• Nhiễm trùng nặng

• Xuất huyết nghiêm trọng

• Hôn mê gan

Trong nhiều trường hợp nặng, ghép gan có thể là phương pháp điều trị duy nhất giúp cứu sống người bệnh.

Chẩn đoán suy gan cấp

Hiện nay, suy gan cấp được chẩn đoán chính xác thông qua một số phương pháp xét nghiệm. Cụ thể gồm:

• Xét nghiệm máu: Xét nghiệm máu được thực hiện để kiểm tra hoạt động của gan, đo thời gian máu đông (xét nghiệm thời gian prothrombin).

• Các xét nghiệm hình ảnh: Mục đích để xác định các tổn thương gan và nguyên nhân gây ra vấn đề. Ngoài ra, trong nhiều trường hợp, bác sĩ sẽ đề nghị chụp cắt lớp vi tính ổ bụng (CT) hoặc chụp cộng hưởng (MRI) để quan sát gan và mạch máu. Từ các xét nghiệm này, một số nguyên nhân gây bệnh suy gan cấp sẽ được xác định (hội chứng Budd-Chiari, các khối u…).

Trong trường hợp không rõ nguyên nhân, có thể tiến hành sinh thiết gan qua tĩnh mạch cảnh để tránh chảy máu.

Làm thế nào để điều trị suy gan cấp?

Những người bị suy gan cấp tính thường được điều trị tại phòng chăm sóc đặc biệt của bệnh viện, thậm chí thực hiện ghép gan nếu cần thiết. Đa phần, bác sĩ tập trung điều trị tổn thương gan nhưng trong nhiều trường hợp, quá trình này còn bao gồm kiểm soát biến chứng và chữa lành. Một số phương pháp phổ biến gồm:

• Thuốc đẩy lùi ngộ độc: Suy gan cấp tính do dùng quá liều Acetaminophen thường được điều trị bằng thuốc Acetylcysteine để đẩy lùi ngộ độc và làm giảm tổn thương cho gan.

• Giảm áp lực não do chất lỏng dư thừa: Chống phù não do suy gan cấp có thể làm tăng áp lực cho não. Một số loại thuốc điều trị được dùng trong trường hợp này để làm giảm sự tích tụ chất lỏng.

• Ghép gan: Khi tình trạng suy gan cấp không thể hồi phục, phương pháp điều trị có thể thực hiện là ghép gan. Trong quá trình này, bác sĩ phẫu thuật sẽ loại bỏ và thay thế mới cho lá gan bị hỏng. Với hình thức cấy ghép, hầu hết người bệnh đều có thể quay trở lại hoạt động bình thường trong vòng 6 tháng. Tuy nhiên, những đối tượng này cần phải chăm sóc y tế suốt đời, bao gồm sử dụng thuốc chống thải ghép.(4)

• Tầm soát các bệnh nhiễm trùng: Bác sĩ sẽ thực hiện lấy mẫu máu và nước tiểu để xét nghiệm các bệnh nhiễm trùng. Nếu trường hợp xấu nhất xảy ra, người bệnh sẽ cần sử dụng thêm thuốc điều trị.

• Ngăn ngừa chảy máu: Người bệnh có thể được dùng thêm thuốc làm giảm nguy cơ chảy máu. Trường hợp mất máu quá nhiều sẽ buộc phải truyền máu và tiến hành các xét nghiệm để tìm ra nguồn gốc.

• Bổ sung dinh dưỡng: Điều trị tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng sẽ được thực hiện trong trường hợp người bệnh không thể ăn.

Hiện nay, các nhà khoa học vẫn đang tiếp tục nghiên cứu các phương pháp điều trị mới cho bệnh suy gan cấp tính, đặc biệt là những cách có thể làm giảm hoặc trì hoãn nhu cầu ghép gan.

Cách phòng ngừa suy gan cấp hiệu quả

Mặc dù suy gan cấp nguy hiểm nhưng nhiều nguyên nhân gây bệnh hoàn toàn có thể phòng tránh nếu duy trì lối sống lành mạnh và sử dụng thuốc đúng cách.

Không tự ý dùng thuốc

Người dân không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh hoặc thực phẩm chức năng kéo dài mà không có chỉ định của bác sĩ. Đặc biệt cần thận trọng với thuốc chứa paracetamol để tránh nguy cơ quá liều gây độc gan.

Hạn chế rượu bia

Rượu bia là một trong những tác nhân gây tổn thương gan phổ biến. Việc hạn chế hoặc ngừng sử dụng đồ uống có cồn giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc các bệnh lý gan nghiêm trọng.

Tiêm phòng viêm gan virus

Tiêm vaccine viêm gan B là biện pháp hiệu quả giúp giảm nguy cơ nhiễm virus gây tổn thương gan.

Ngoài ra, cần duy trì thói quen ăn uống hợp vệ sinh để hạn chế nguy cơ mắc viêm gan A hoặc viêm gan E.

Kiểm tra sức khỏe định kỳ

Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các bất thường về chức năng gan trước khi bệnh tiến triển nặng.

Những người có nguy cơ cao như thường xuyên uống rượu bia, dùng thuốc kéo dài hoặc có tiền sử bệnh gan nên kiểm tra men gan định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Khi nào cần đi khám ngay?

Người bệnh cần đến cơ sở y tế sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu như:

• Vàng da đột ngột

• Mệt mỏi nghiêm trọng

• Buồn nôn kéo dài

• Đau tức vùng gan

• Lú lẫn hoặc ngủ gà

• Chảy máu bất thường

Việc phát hiện và điều trị sớm có ý nghĩa rất quan trọng trong việc cải thiện tiên lượng bệnh.

Kết luận

Suy gan cấp là tình trạng tổn thương gan nghiêm trọng có thể đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời. Bệnh có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như ngộ độc thuốc, viêm gan virus, rượu bia hoặc hóa chất độc hại.

Hiểu rõ triệu chứng và chủ động phòng ngừa là cách quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe lá gan. Bên cạnh việc duy trì lối sống lành mạnh, người dân nên khám sức khỏe định kỳ và sử dụng thuốc theo đúng hướng dẫn của bác sĩ để hạn chế nguy cơ suy gan cấp.

Nguồn tham khảo:

https://www.msdmanuals.com/professional/hepatic-and-biliary-disorders/approach-to-the-patient-with-liver-disease/acute-liver-failure

https://tamanhhospital.vn/suy-gan-cap/

https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/suy-gan-cap-co-ti-le-tu-vong-cao-neu-khong-dieu-tri-hop-ly-vi