Tác Dụng Của Ngải Cứu Đối Với Người Bị Cao Huyết Áp

Ngải cứu là loại rau gia vị quen thuộc, đồng thời được sử dụng trong y học cổ truyền với nhiều mục đích khác nhau. Tuy nhiên, tác dụng của ngải cứu đối với người bị cao huyết áp vẫn chưa có đủ bằng chứng lâm sàng để khẳng định hiệu quả điều trị. Vì vậy, người bệnh không nên tự dùng ngải cứu để thay thế thuốc hạ huyết áp hoặc các phương pháp điều trị đã được bác sĩ chỉ định.

Ngải cứu có tác dụng gì đối với người bị cao huyết áp?

Ngải cứu (Artemisia vulgaris) chứa nhiều hợp chất thực vật và tinh dầu. Một số nghiên cứu tiền lâm sàng đã khảo sát tác động của chiết xuất ngải cứu lên mạch máu. Tuy nhiên, kết quả hiện chưa đủ nhất quán để kết luận ngải cứu có tác dụng hạ huyết áp ở người. Thậm chí, một nghiên cứu trên động mạch cô lập cho thấy chiết xuất Artemisia vulgaris có thể gây co mạch trong điều kiện thí nghiệm.

Do đó, những thông tin cho rằng ngải cứu chắc chắn giúp “giãn mạch”, “tăng lưu thông máu” hoặc “hạ huyết áp” cần được hiểu thận trọng.

Có thể chứa các hợp chất chống oxy hóa

Ngải cứu chứa nhiều hợp chất thực vật, trong đó có các hợp chất phenolic và flavonoid có hoạt tính chống oxy hóa được nghiên cứu trong phòng thí nghiệm.

Về lý thuyết, việc bổ sung thực phẩm giàu hợp chất thực vật có thể góp phần vào một chế độ ăn đa dạng và lành mạnh. Tuy nhiên, không có nghĩa là ăn ngải cứu có thể ngăn ngừa hoặc điều trị biến chứng tim mạch do tăng huyết áp.

Người bệnh vẫn cần ưu tiên những biện pháp đã được chứng minh hiệu quả như kiểm soát huyết áp, giảm muối, duy trì cân nặng hợp lý, vận động thường xuyên và sử dụng thuốc theo chỉ định.

Ngải cứu là gia vị rau quen thuộc và xuất hiện nhiều trong các bài thuốc dân gian

Chưa có bằng chứng chắc chắn về khả năng hạ huyết áp

Một số thông tin trên thị trường cho rằng ngải cứu có thể làm giảm huyết áp thông qua cơ chế giãn mạch. Tuy nhiên, bằng chứng hiện có chủ yếu đến từ nghiên cứu tiền lâm sàng hoặc dữ liệu hạn chế, chưa đủ để xác lập ngải cứu như một phương pháp điều trị tăng huyết áp.

Các nghiên cứu về thảo dược và huyết áp nói chung cũng cho thấy bằng chứng về hiệu quả và độ an toàn còn không đồng nhất giữa các loại thảo dược.

Vì vậy, không nên tự uống nước ngải cứu với mục đích hạ huyết áp, đặc biệt khi đang sử dụng thuốc điều trị.

Người cao huyết áp có nên ăn ngải cứu không?

Nếu sử dụng ngải cứu như một loại rau trong bữa ăn với lượng thông thường, đây không phải là phương pháp điều trị tăng huyết áp và cũng không nên kỳ vọng ngải cứu làm giảm huyết áp.

Điều quan trọng là tránh tự ý sử dụng ngải cứu với lượng lớn dưới dạng nước ép, nước sắc đặc hoặc các chế phẩm cô đặc trong thời gian dài.

Đặc biệt, không nên uống tinh dầu ngải cứu. Tinh dầu có thể chứa hàm lượng thujone cao, trong khi thujone là chất có độc tính thần kinh. Cơ quan Dược phẩm châu Âu (EMA) cảnh báo việc sử dụng quá mức các chế phẩm giàu thujone có thể gây rối loạn hệ thần kinh trung ương và co giật.

Nguy cơ khi lạm dụng ngải cứu

Nguy cơ độc tính thần kinh

Ngải cứu và một số loài thuộc chi Artemisia có thể chứa α-thujone và β-thujone với hàm lượng thay đổi tùy loài, bộ phận cây và phương pháp chế biến.

Thujone có tác động lên hệ thần kinh và là chất được quan tâm về độc tính. Các nghiên cứu độc chất học cho thấy thujone có thể gây kích thích thần kinh và co giật ở liều đủ cao.

Đáng chú ý, đã có báo cáo về một trường hợp ngộ độc liên quan đến việc uống một lượng lớn nước ngâm Artemisia vulgaris, trong đó xác định được thujone trong mẫu bệnh phẩm.

Điều này cho thấy “thảo dược tự nhiên” không đồng nghĩa với việc có thể sử dụng tùy ý hoặc càng dùng nhiều càng tốt.

Không nên sử dụng tinh dầu ngải cứu đường uống

Tinh dầu là dạng cô đặc nên không thể xem tương đương với lượng ngải cứu dùng làm rau trong bữa ăn.

Việc tự uống tinh dầu ngải cứu có thể làm tăng nguy cơ phơi nhiễm thujone và các thành phần tinh dầu khác. EMA ghi nhận các trường hợp ngộ độc nghiêm trọng liên quan đến tinh dầu hoặc chế phẩm chứa hàm lượng thujone cao, với biểu hiện có thể bao gồm co giật và rối loạn thần kinh trung ương.

Do đó, không nên tự sử dụng tinh dầu ngải cứu để điều trị cao huyết áp.

Người cao huyết áp cần lưu ý gì khi sử dụng ngải cứu?

Không dùng ngải cứu thay thuốc hạ huyết áp

Đây là nguyên tắc quan trọng nhất.

Nếu đang được chẩn đoán tăng huyết áp, người bệnh cần dùng thuốc đúng liều và thời gian theo hướng dẫn của bác sĩ. Không tự ý giảm liều, ngừng thuốc hoặc thay thuốc bằng nước ngải cứu.

Việc huyết áp giảm hoặc tăng bất thường đều có thể gây nguy hiểm, đặc biệt ở người có bệnh tim mạch, bệnh thận hoặc tiền sử đột quỵ.

Không tự áp dụng liều lượng cố định

Một số nguồn phổ biến đưa ra liều cụ thể như 3 - 5 g lá khô hoặc 9 - 15 g lá tươi mỗi lần. Tuy nhiên, không có đủ bằng chứng lâm sàng để xác lập đây là liều điều trị cao huyết áp an toàn và hiệu quả.

Hàm lượng các hoạt chất trong ngải cứu có thể thay đổi tùy giống cây, điều kiện trồng, bộ phận sử dụng và phương pháp chế biến. Vì vậy, không nên áp dụng một con số cố định như đơn thuốc cho tất cả mọi người.

Thận trọng nếu đang sử dụng thuốc

Người bệnh đang điều trị nhiều bệnh lý cùng lúc nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng ngải cứu dưới dạng thuốc, nước sắc hoặc thực phẩm bổ sung.

Đặc biệt, người có bệnh gan, bệnh thận, tiền sử co giật, đang mang thai hoặc đang sử dụng nhiều loại thuốc cần được tư vấn chuyên môn trước khi sử dụng các chế phẩm thảo dược cô đặc.

Trứng luộc ngải cứu là bài thuốc dân gian quen thuộc

Cách kiểm soát cao huyết áp an toàn hơn

Thay vì tìm cách hạ huyết áp bằng một loại thảo dược, người bệnh nên tập trung vào những biện pháp có bằng chứng rõ ràng hơn:

• Đo và theo dõi huyết áp theo hướng dẫn.

• Dùng thuốc đúng đơn.

• Hạn chế muối và thực phẩm nhiều natri.

• Ăn nhiều rau, trái cây và thực phẩm giàu chất xơ với khẩu phần phù hợp.

• Hạn chế rượu bia.

• Không hút thuốc.

• Duy trì cân nặng hợp lý.

• Tập thể dục đều đặn theo tình trạng sức khỏe.

• Tái khám định kỳ để đánh giá hiệu quả điều trị.

Nếu huyết áp thường xuyên cao hơn mục tiêu, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để điều chỉnh phác đồ thay vì tự bổ sung thảo dược.