Thiếu Máu Dạ Dày Do Viêm Loét Dạ Dày

Thiếu máu dạ dày do viêm loét dạ dày thường xảy ra khi tổn thương niêm mạc gây chảy máu đường tiêu hóa, đặc biệt là tình trạng mất máu âm thầm kéo dài. Người bệnh có thể thường xuyên mệt mỏi, chóng mặt, da xanh xao bên cạnh các triệu chứng đau hoặc khó chịu ở vùng thượng vị. Nếu ổ loét gây xuất huyết nghiêm trọng, người bệnh cần được điều trị y tế kịp thời.

Thiếu máu dạ dày do viêm loét dạ dày là gì?

“Thiếu máu dạ dày” không phải tên một bệnh riêng biệt trong y khoa. Trong trường hợp viêm loét dạ dày, thuật ngữ này thường được dùng để chỉ tình trạng thiếu máu do tổn thương dạ dày gây mất máu.

Viêm loét dạ dày xảy ra khi lớp niêm mạc bị tổn thương, tạo thành các vết loét. Khi ổ loét ảnh hưởng đến mạch máu, người bệnh có thể bị chảy máu.

Nếu chảy máu nhiều trong thời gian ngắn, người bệnh có nguy cơ thiếu máu cấp và ảnh hưởng đến tuần hoàn. Ngược lại, nếu ổ loét chỉ chảy một lượng máu nhỏ nhưng kéo dài, cơ thể có thể dần cạn kiệt lượng sắt dự trữ và dẫn đến thiếu máu thiếu sắt.

Vì sao viêm loét dạ dày gây thiếu máu?

Viêm loét dạ dày có thể gây thiếu máu chủ yếu thông qua tình trạng xuất huyết tiêu hóa.

Ổ loét gây chảy máu

Niêm mạc dạ dày có nhiều mạch máu. Khi vết loét ăn sâu và làm tổn thương mạch máu, máu có thể chảy vào lòng dạ dày.

Tùy vị trí và kích thước mạch máu bị tổn thương, mức độ xuất huyết có thể từ rất ít đến nghiêm trọng.

Ổ loét trên dạ dày có thể khiến máu thoát ra bằng đường tiêu hóa

Mất máu âm thầm kéo dài

Không phải trường hợp xuất huyết dạ dày nào cũng khiến người bệnh nôn ra máu. Một số ổ loét có thể rỉ máu với lượng nhỏ trong thời gian dài.

Tình trạng mất máu mạn tính khiến cơ thể mất sắt nhiều hơn lượng được bổ sung. Khi lượng sắt dự trữ giảm, quá trình tạo hemoglobin và hồng cầu bị ảnh hưởng, từ đó dẫn đến thiếu máu thiếu sắt.

Đây là lý do một số người chỉ phát hiện vấn đề khi đi xét nghiệm vì thường xuyên mệt mỏi, chóng mặt hoặc xanh xao.

Nhiễm H. pylori

Helicobacter pylori (H. pylori) là một trong những nguyên nhân quan trọng gây viêm và loét dạ dày – tá tràng.

Nhiễm H. pylori kéo dài không chỉ có thể góp phần hình thành ổ loét và chảy máu mà còn có liên quan đến tình trạng thiếu sắt ở một số người.

Sử dụng thuốc chống viêm không steroid

Các thuốc chống viêm không steroid (NSAID) có thể làm suy yếu cơ chế bảo vệ niêm mạc dạ dày và làm tăng nguy cơ loét cũng như xuất huyết tiêu hóa.

Nguy cơ có thể cao hơn ở người lớn tuổi, có tiền sử loét hoặc xuất huyết tiêu hóa, dùng NSAID liều cao hoặc phối hợp với một số thuốc khác làm tăng nguy cơ chảy máu.

Dấu hiệu thiếu máu do viêm loét dạ dày

Triệu chứng phụ thuộc vào tốc độ và lượng máu mất. Nếu mất máu diễn ra từ từ, biểu hiện ban đầu đôi khi khá kín đáo.

Người bệnh có thể gặp:

• Mệt mỏi, uể oải thường xuyên.

• Da và niêm mạc nhợt nhạt.

• Chóng mặt hoặc đau đầu.

• Khó tập trung.

• Tim đập nhanh, hồi hộp.

• Khó thở khi vận động.

• Giảm khả năng hoạt động thể lực.

Bên cạnh biểu hiện thiếu máu, người bệnh có thể có các triệu chứng liên quan đến viêm loét như đau hoặc nóng rát vùng thượng vị, đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn.

Tuy nhiên, một số người bị loét dạ dày có thể không có triệu chứng đau rõ ràng.

Dấu hiệu cảnh báo xuất huyết dạ dày

Xuất huyết tiêu hóa do viêm loét có thể trở thành tình trạng cấp cứu. Cần đặc biệt chú ý khi xuất hiện:

Nôn ra máu: Máu có thể có màu đỏ hoặc chất nôn có hình dạng giống bã cà phê.

Đi ngoài phân đen: Phân có thể đen như hắc ín, dính và có mùi đặc biệt do máu đã được tiêu hóa.

Choáng váng hoặc ngất: Có thể xảy ra khi cơ thể mất một lượng máu đáng kể.

Tim đập nhanh, khó thở, vã mồ hôi hoặc mệt lả: Đây có thể là những biểu hiện cho thấy mất máu đang ảnh hưởng đến tuần hoàn.

Khi xuất hiện những triệu chứng này, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay, không nên tự theo dõi hoặc điều trị tại nhà.

Chẩn đoán thiếu máu do viêm loét dạ dày

Bác sĩ thường kết hợp xét nghiệm máu và các phương pháp đánh giá đường tiêu hóa để xác định nguyên nhân.

Công thức máu giúp đánh giá nồng độ hemoglobin, hematocrit và đặc điểm hồng cầu. Nếu nghi ngờ thiếu sắt, bác sĩ có thể kiểm tra ferritin cùng một số chỉ số chuyển hóa sắt khác.

Nội soi đường tiêu hóa trên là phương pháp quan trọng để quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày và tá tràng, từ đó phát hiện vị trí viêm, loét hoặc chảy máu. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể can thiệp cầm máu ngay trong quá trình nội soi.

Nội soi là phương pháp chẩn đoán chính xác tình trạng sức khỏe của dạ dày

Người bệnh cũng có thể được xét nghiệm H. pylori để xác định có nhiễm vi khuẩn hay không.

Điều trị thiếu máu do viêm loét dạ dày như thế nào?

Điều trị cần đồng thời giải quyết tình trạng thiếu máu và nguyên nhân gây viêm loét, chảy máu.

Điều trị ổ loét

Thuốc ức chế tiết axit thường được sử dụng để tạo điều kiện cho tổn thương niêm mạc lành lại. Loại thuốc, liều lượng và thời gian điều trị cần được bác sĩ lựa chọn theo từng trường hợp.

Nếu có H. pylori, người bệnh cần được điều trị bằng phác đồ diệt vi khuẩn phù hợp và thường cần kiểm tra lại để xác nhận đã loại bỏ H. pylori sau điều trị.

Điều trị thiếu máu

Nếu xác định thiếu máu thiếu sắt, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung sắt bằng đường uống hoặc đường tĩnh mạch tùy mức độ thiếu máu, khả năng dung nạp và tình trạng hấp thu.

Không nên tự uống sắt kéo dài khi chưa có kết quả xét nghiệm, bởi thiếu máu không phải lúc nào cũng do thiếu sắt.

Xử trí khi xuất huyết nặng

Người bệnh bị xuất huyết tiêu hóa đáng kể có thể cần nhập viện, truyền dịch, nội soi cầm máu và trong một số trường hợp cần truyền máu. Nếu không kiểm soát được xuất huyết bằng nội soi, các phương pháp can thiệp khác có thể được cân nhắc.

Người bị viêm loét dạ dày và thiếu máu nên ăn gì?

Chế độ ăn có thể hỗ trợ cung cấp nguyên liệu tạo máu nhưng không thể thay thế điều trị ổ loét đang chảy máu.

Người bệnh nên duy trì chế độ ăn cân bằng và bổ sung các thực phẩm chứa sắt như thịt, cá, trứng, các loại đậu và rau xanh đậm. Kết hợp thực phẩm chứa sắt với nguồn vitamin C có thể hỗ trợ hấp thu sắt.

Đồng thời, nên hạn chế những thực phẩm hoặc đồ uống khiến triệu chứng dạ dày của bản thân trở nên nghiêm trọng hơn.

Đặc biệt, không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau thuộc nhóm NSAID khi đang có viêm loét hoặc tiền sử xuất huyết dạ dày mà chưa trao đổi với bác sĩ.

Khi nào cần đi khám?

Người bị viêm loét dạ dày nên đi khám nếu thường xuyên mệt mỏi, chóng mặt, da nhợt nhạt, khó thở khi hoạt động hoặc các triệu chứng dạ dày kéo dài. Xét nghiệm máu có thể giúp phát hiện thiếu máu ngay cả khi chưa xuất hiện biểu hiện rõ ràng.

Nếu nôn ra máu, đi ngoài phân đen, choáng váng, ngất, tim đập nhanh hoặc mệt lả, cần đến cơ sở y tế ngay vì đây có thể là biểu hiện của xuất huyết tiêu hóa đáng kể.