GIỎ HÀNG

Mọi thắc mắc xin liên hệ Hotline:

Hoặc gửi mail: cskh@yway.vn

Đăng nhập để hưởng những đặc quyền dành riêng cho thành viên

PhoneZalo

Nội dung

Chủ đề

10 Loại Thực Phẩm Có Thể Gây Dị Ứng Mà Bạn Cần Chú Ý

Quản trị viên
21/11/2026
12.025 lượt xem
4.8/5(4.889)

Kích thước chữ

Mặc định
Lớn hơn

Dị ứng thực phẩm có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, từ trẻ nhỏ đến người trưởng thành. Những món ăn quen thuộc như sữa, trứng, đậu phộng hay hải sản đôi khi gây nổi mề đay, đau bụng, khó thở, thậm chí phản vệ. Cùng tìm hiểu 10 nhóm thực phẩm cần lưu ý trong các bữa ăn

Dị ứng thực phẩm là gì?

Dị ứng thực phẩm là phản ứng bất thường của hệ miễn dịch khi cơ thể nhận diện nhầm một số protein trong thức ăn là tác nhân có hại. Phản ứng này có thể gây ngứa, nổi mề đay, đau bụng, khó thở hoặc nghiêm trọng hơn là sốc phản vệ.

Các triệu chứng thường xuất hiện trong vài phút đến khoảng 2 giờ sau khi ăn, nhưng một số trường hợp có thể biểu hiện muộn hơn.

Dị ứng thực phẩm khác với không dung nạp thực phẩm. Dị ứng liên quan đến hệ miễn dịch, trong khi không dung nạp thường liên quan đến khả năng tiêu hóa hoặc hấp thu thức ăn.

 

10 Loại thực phẩm có thể gây dị ứng mà bạn nên chú ý

Theo Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), có 9 nhóm thực phẩm được xác định là những tác nhân gây dị ứng thực phẩm chính: sữa, trứng, cá, động vật giáp xác, các loại hạt cây, đậu phộng, lúa mì, đậu nành và mè.

Ngoài những nhóm thực phẩm trên, động vật thân mềm như mực, sò, hàu và ốc cũng có khả năng gây phản ứng dị ứng ở một số người.

Dưới đây là 10 nhóm thực phẩm cần đặc biệt lưu ý:

 

1. Sữa bò và các sản phẩm từ sữa bò

Sữa bò là một trong những thực phẩm thường gây dị ứng ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, mặc dù người trưởng thành cũng có thể mắc phải.

Nguyên nhân chủ yếu là do hệ miễn dịch phản ứng với các protein trong sữa bò, đặc biệt là casein và whey.

Những thực phẩm có thể chứa protein sữa bò:

  • Sữa tươi, sữa bột và sữa đặc.

  • Phô mai, sữa chua và kem.

  • Bơ và một số loại bánh ngọt.

  • Thực phẩm chế biến có chứa casein hoặc whey.

Triệu chứng có thể gặp: Nổi mề đay, phát ban, ngứa, nôn ói, đau bụng, tiêu chảy hoặc khò khè. Trường hợp nghiêm trọng có thể xảy ra phản vệ.

Người bị dị ứng protein sữa bò cũng có thể phản ứng với sữa dê hoặc sữa cừu do sự tương đồng giữa các protein.

Lưu ý: Đối với trẻ nhỏ bị dị ứng sữa bò, cha mẹ không nên tự ý thay thế bằng các loại sữa khác khi chưa được bác sĩ tư vấn, bởi điều này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển và nhu cầu dinh dưỡng của trẻ.

Sữa bò và các sản phẩm từ sữa bò có thể gây dị ứng

Sữa bò và sản phẩm từ sữa bò có thể gây khó chịu ở một số đối tượng

 

2. Trứng gà và các sản phẩm chứa trứng

Trứng là nguồn cung cấp protein và nhiều dưỡng chất thiết yếu. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những nguyên nhân gây dị ứng thực phẩm thường gặp ở trẻ em.

Dị ứng trứng xảy ra khi hệ miễn dịch phản ứng với protein trong lòng trắng hoặc lòng đỏ trứng. Protein trong lòng trắng thường là tác nhân gây dị ứng phổ biến hơn.

Người bị dị ứng trứng có thể xuất hiện các triệu chứng như nổi mẩn đỏ, ngứa da, đau bụng, buồn nôn, nôn, nghẹt mũi hoặc khó thở.

Ngoài trứng luộc, trứng chiên và trứng hấp, người bệnh cũng cần chú ý đến các thực phẩm chế biến như bánh bông lan, bánh quy, mayonnaise, mì trứng và các món ăn sử dụng trứng làm nguyên liệu.

Một số trẻ bị dị ứng trứng có thể dung nạp trứng đã được nướng chín kỹ trong bánh, nhưng điều này không đúng với tất cả trường hợp.

Không nên tự thử cho trẻ ăn lại trứng tại nhà khi đã có tiền sử dị ứng. Việc đánh giá khả năng dung nạp cần được thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

 

3. Đậu phộng (Lạc)

Đậu phộng là một trong những thực phẩm có thể gây phản ứng dị ứng nghiêm trọng, bao gồm cả sốc phản vệ.

Nguyên nhân là do hệ miễn dịch phản ứng với các protein có trong đậu phộng. Ở người nhạy cảm, chỉ một lượng nhỏ protein đậu phộng cũng có thể gây phản ứng.

Các triệu chứng thường gặp bao gồm ngứa miệng, sưng môi, nổi mề đay, đau bụng, nôn ói, khó thở hoặc chóng mặt.

Đậu phộng có thể xuất hiện trong nhiều món ăn quen thuộc như kẹo lạc, bánh, bơ đậu phộng, nước sốt, món nộm và một số loại thực phẩm chế biến.

Một vấn đề khác cần chú ý là tiếp xúc chéo chất gây dị ứng. Điều này xảy ra khi thực phẩm không chứa đậu phộng bị lẫn protein đậu phộng từ dụng cụ chế biến, bề mặt bếp hoặc các nguyên liệu khác.

Người có tiền sử dị ứng đậu phộng nên chủ động thông báo cho người chế biến món ăn và kiểm tra thành phần sản phẩm trước khi sử dụng.

 

4. Các loại hạt cây

Bên cạnh đậu phộng, các loại hạt cây cũng là nhóm thực phẩm có khả năng gây dị ứng.

Nhóm này bao gồm hạt điều, hạnh nhân, óc chó, hồ đào, hạt dẻ cười và một số loại hạt khác.

Dị ứng hạt cây có thể gây ngứa miệng, sưng môi, nổi mề đay, đau bụng và khó thở. Một số trường hợp có thể tiến triển thành phản vệ.

Cần lưu ý rằng đậu phộng thuộc nhóm cây họ đậu, không phải hạt cây. Vì vậy, dị ứng đậu phộng và dị ứng hạt cây là hai tình trạng khác nhau, mặc dù một người vẫn có thể bị dị ứng với cả hai.

Người bị dị ứng một loại hạt cũng không nhất thiết dị ứng với tất cả các loại hạt khác. Tuy nhiên, nguy cơ phản ứng chéo hoặc tiếp xúc chéo cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá.

 

5. Tôm, cua và các loài giáp xác

Tôm, cua, ghẹ và tôm hùm là những thực phẩm giàu dinh dưỡng nhưng cũng có thể gây dị ứng, đặc biệt ở người trưởng thành.

Một trong những protein liên quan đến phản ứng dị ứng ở các loài giáp xác là tropomyosin.

Sau khi ăn, người bị dị ứng có thể xuất hiện nổi mề đay, ngứa, sưng môi, buồn nôn, đau bụng, khó thở hoặc các dấu hiệu phản vệ.

Đáng chú ý, người dị ứng với một loài giáp xác có thể phản ứng với các loài giáp xác khác do protein có cấu trúc tương đồng.

Ngoài việc ăn trực tiếp, một số người có thể xuất hiện triệu chứng khi tiếp xúc với hơi hoặc các hạt protein phát tán trong quá trình chế biến hải sản.

Lưu ý: Dị ứng tôm, cua không đồng nghĩa với việc chắc chắn dị ứng tất cả các loại cá, mực hoặc sò. Người bệnh nên được thăm khám để xác định chính xác thực phẩm cần tránh.

Cua tôm có thể gây dị ứng

Cua và tôm là thực phẩm gây dị ứng ở nhiều người trưởng thành

 

6. Cá và các sản phẩm từ cá

Cá là nguồn cung cấp protein, omega-3 và nhiều dưỡng chất có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, một số loại protein trong cá có thể kích hoạt phản ứng dị ứng.

Các loại cá như cá hồi, cá ngừ, cá thu và nhiều loài cá khác đều có khả năng gây dị ứng ở người nhạy cảm.

Triệu chứng có thể bao gồm ngứa da, nổi mề đay, sưng môi, buồn nôn, đau bụng hoặc khó thở.

Người có tiền sử dị ứng cá cần chú ý đến cả những món ăn sử dụng nước dùng cá, nước mắm, các loại nước sốt hoặc nguyên liệu chế biến từ cá.

Không phải tất cả người dị ứng một loài cá đều dị ứng với mọi loài cá. Tuy nhiên, do khả năng phản ứng chéo, người bệnh không nên tự thử ăn những loài cá khác nếu chưa được bác sĩ đánh giá.

Ngoài ra, cần phân biệt dị ứng cá với ngộ độc histamine do cá bảo quản không đúng cách, bởi hai tình trạng này có thể gây ra một số biểu hiện tương tự.

 

7. Lúa mì

Lúa mì là nguyên liệu phổ biến trong bánh mì, mì sợi, bánh quy và nhiều sản phẩm chế biến sẵn.

Dị ứng lúa mì xảy ra khi hệ miễn dịch phản ứng với một hoặc nhiều loại protein trong lúa mì.

Sau khi ăn thực phẩm chứa lúa mì, người bệnh có thể xuất hiện ngứa, nổi mề đay, đau bụng, nôn ói, khó thở hoặc các triệu chứng dị ứng khác.

Dị ứng lúa mì cần được phân biệt với bệnh celiac, một bệnh tự miễn liên quan đến gluten, cũng như các tình trạng nhạy cảm với gluten không do celiac.

Người bị dị ứng lúa mì không nhất thiết phải tránh mọi loại ngũ cốc chứa gluten, còn người mắc bệnh celiac cần tuân thủ chế độ ăn không gluten theo hướng dẫn chuyên môn.

Việc chẩn đoán chính xác giúp người bệnh xây dựng chế độ ăn phù hợp và tránh kiêng khem không cần thiết.

 

8. Đậu nành

Đậu nành được sử dụng rộng rãi trong chế biến thực phẩm, đặc biệt là sữa đậu nành, đậu phụ, tương, nước sốt và các sản phẩm chứa protein đậu nành.

Dị ứng đậu nành thường được ghi nhận ở trẻ nhỏ, nhưng cũng có thể xảy ra ở người trưởng thành.

Triệu chứng có thể bao gồm ngứa miệng, nổi mẩn, đau bụng, buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy. Một số trường hợp có thể có phản ứng nghiêm trọng.

Đậu nành cũng có thể xuất hiện dưới dạng thành phần trong thực phẩm chế biến sẵn, chẳng hạn protein đậu nành hoặc một số chất phụ gia có nguồn gốc từ đậu nành.

Vì vậy, người được xác định dị ứng đậu nành cần đọc kỹ nhãn thực phẩm, đồng thời trao đổi với bác sĩ về các thành phần cần tránh.

 

9. Hạt mè (Vừng)

Mè là nguyên liệu quen thuộc trong nhiều món ăn châu Á, từ bánh, kẹo đến các món trộn và nước sốt.

Tuy có kích thước nhỏ, hạt mè vẫn chứa những protein có khả năng gây dị ứng.

Người bị dị ứng mè có thể xuất hiện ngứa, nổi mề đay, sưng môi, đau bụng, nôn ói hoặc phản vệ.

Các thực phẩm cần lưu ý bao gồm bánh có rắc mè, muối mè, sốt mè, tahini và các sản phẩm có thành phần từ mè.

Tại Hoa Kỳ, mè đã được đưa vào danh sách 9 nhóm thực phẩm gây dị ứng chính phải khai báo trên nhãn thực phẩm thuộc phạm vi quản lý tương ứng từ ngày 1/1/2023.

Người có tiền sử dị ứng mè nên kiểm tra kỹ bảng thành phần và hỏi rõ nguyên liệu khi ăn tại nhà hàng hoặc sử dụng thực phẩm không có nhãn đầy đủ.

 

10. Các loại động vật thân mềm như hàu, sò, ốc, nghêu

Ngoài tôm, cua và các loài giáp xác, nhóm động vật thân mềm như mực, bạch tuộc, sò, hàu, nghêu và ốc cũng có thể gây dị ứng.

Tuy cùng được gọi chung là hải sản có vỏ hoặc thân mềm trong một số cách phân loại, nhóm này khác với động vật giáp xác.

Người bị dị ứng động vật thân mềm có thể gặp các biểu hiện như ngứa miệng, nổi mề đay, sưng môi, đau bụng, nôn hoặc khó thở.

Một số người dị ứng giáp xác vẫn có thể ăn động vật thân mềm, và ngược lại. Tuy nhiên, vẫn có khả năng dị ứng với cả hai nhóm.

Do đó, người từng có phản ứng nghiêm trọng sau khi ăn hải sản không nên tự thử các loại hải sản khác để kiểm tra khả năng dung nạp.

Việc thăm khám và thực hiện các xét nghiệm phù hợp sẽ giúp xác định chính xác tác nhân gây dị ứng.

Nghêu sò ốc có thể gây dị ứng

Nghêu, sò, ốc và một số loài động vật thân mình có tính hàn gây dị ứng cho người sử dụng

 

Cần làm gì khi bị dị ứng thực phẩm?

Cách xử trí dị ứng thực phẩm phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của phản ứng.

Trường hợp có triệu chứng nhẹ

Nếu chỉ xuất hiện một vài triệu chứng nhẹ như ngứa da hoặc nổi mề đay khu trú, người bệnh nên ngừng ăn thực phẩm nghi ngờ, theo dõi sát tình trạng sức khỏe và liên hệ nhân viên y tế để được hướng dẫn.

Thuốc kháng histamine có thể được sử dụng cho một số triệu chứng dị ứng nhẹ theo chỉ định phù hợp.

Không nên tiếp tục ăn thực phẩm nghi ngờ gây dị ứng để kiểm tra phản ứng.

Trường hợp nghi ngờ phản vệ

Khi xuất hiện khó thở, sưng họng, ngất hoặc những dấu hiệu phản vệ khác, cần xử trí như một tình huống cấp cứu:

  1. Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức tại Việt Nam.

  2. Nếu người bệnh có bút tiêm adrenaline (epinephrine) tự động được chỉ định, hãy sử dụng ngay theo hướng dẫn đã được nhân viên y tế cung cấp.

  3. Giúp người bệnh nằm ở tư thế phù hợp; thường là nằm ngửa, nâng chân nếu có thể. Nếu khó thở, có thể điều chỉnh tư thế để dễ thở hơn. Không để người bệnh đột ngột đứng dậy hoặc đi lại.

  4. Theo dõi nhịp thở, ý thức và thực hiện hồi sức tim phổi nếu người bệnh ngừng thở hoặc ngừng tuần hoàn, khi có kỹ năng phù hợp.

  5. Đưa người bệnh đến cơ sở cấp cứu, kể cả khi triệu chứng đã cải thiện sau khi dùng adrenaline.

Không sử dụng thuốc kháng histamine thay thế adrenaline trong điều trị phản vệ. Không trì hoãn cấp cứu để áp dụng các mẹo dân gian hoặc biện pháp tự điều trị tại nhà.

 

Kết luận

Dị ứng thực phẩm không chỉ gây ngứa, nổi mề đay hay rối loạn tiêu hóa mà còn có thể dẫn đến phản vệ. Hiểu rõ những thực phẩm dễ gây dị ứng, đọc kỹ thành phần và phòng tránh sẽ giúp giảm nguy cơ phản ứng. Khi có triệu chứng bất thường, hãy thăm khám để được tư vấn.

Tài liệu tham khảo

  1. U.S. Food and Drug Administration (FDA) – Food Allergies

  2. American Academy of Allergy, Asthma & Immunology (AAAAI) – Food Allergy

  3. American College of Allergy, Asthma & Immunology (ACAAI) – Shellfish Allergy

  4. National Health Service (NHS) – Anaphylaxis

Mọi thông tin chỉ mang tính chất tham khảo không phục vụ điều trị, người bệnh nên đến các cơ sở y tế uy tín để thăm khám.

Chia sẻ:

Xem hệ thống nhà thuốc đối tác của YWAY toàn quốc

Xem danh sách nhà thuốc
10 Loại Thực Phẩm Có Thể Gây Dị Ứng Mà Bạn Cần Chú Ý