Nội dung
Chủ đề
Kích thước chữ
Tiêu chảy nhiễm trùng ở trẻ em là tình trạng thường gặp, đặc biệt ở trẻ dưới 5 tuổi, khi hệ miễn dịch và khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh còn đang phát triển. Bệnh có thể khiến trẻ đi ngoài nhiều lần, đau bụng, nôn ói và mệt mỏi. Nếu không được chăm sóc đúng cách, trẻ có nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải và gặp các biến chứng nguy hiểm. Vì vậy, cha mẹ cần hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí để bảo vệ sức khỏe của trẻ.
Tiêu chảy nhiễm trùng ở trẻ em là tình trạng trẻ đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước từ 3 lần trở lên trong vòng 24 giờ, do các tác nhân gây bệnh như virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng xâm nhập vào đường tiêu hóa. Với trẻ sơ sinh, cần chú ý sự thay đổi về số lần đi ngoài và độ lỏng của phân so với bình thường, bởi trẻ bú mẹ có thể đi ngoài nhiều lần mỗi ngày.
Khi xâm nhập vào cơ thể, các tác nhân gây bệnh có thể làm tổn thương niêm mạc ruột hoặc gây rối loạn quá trình hấp thu và bài tiết nước, điện giải. Điều này khiến lượng nước trong phân tăng lên, dẫn đến tiêu chảy.
Bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, nhưng trẻ nhỏ thường có nguy cơ mất nước nhanh hơn người lớn. Phần lớn các trường hợp tiêu chảy nhiễm trùng cấp diễn ra trong vài ngày, tuy nhiên thời gian hồi phục có thể khác nhau tùy thuộc vào nguyên nhân và thể trạng của trẻ.

Tiêu chảy nhiễm trùng ở trẻ em do vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng gây ra
Tiêu chảy nhiễm trùng ở trẻ em chủ yếu do ba nhóm tác nhân gây bệnh, bao gồm:
Virus: Rotavirus, Norovirus và Adenovirus đường ruột là những tác nhân thường gặp. Trong đó, Rotavirus là nguyên nhân quan trọng gây tiêu chảy cấp ở trẻ nhỏ.
Vi khuẩn: Một số vi khuẩn như Salmonella, Shigella, Campylobacter và các chủng Escherichia coli (E. coli) gây bệnh đường ruột có thể gây tiêu chảy, đôi khi kèm sốt cao hoặc phân có máu.
Ký sinh trùng: Giardia lamblia, Cryptosporidium và Entamoeba histolytica có thể gây nhiễm trùng đường ruột, dẫn đến tiêu chảy kéo dài hoặc tái phát.
Các tác nhân này thường lây truyền qua đường phân – miệng, thông qua thức ăn, nước uống bị ô nhiễm, bàn tay không sạch hoặc tiếp xúc với đồ vật chứa mầm bệnh. Ngoài ra, trẻ cũng có thể bị lây nhiễm khi tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh.
Triệu chứng tiêu chảy nhiễm trùng ở trẻ có thể khác nhau tùy theo tác nhân gây bệnh và mức độ nhiễm trùng. Một số biểu hiện thường gặp bao gồm:
Đi ngoài nhiều lần: Trẻ đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước, số lần đại tiện tăng bất thường so với ngày thường.
Đau bụng: Trẻ có thể đau quặn bụng, chướng bụng, khó chịu hoặc quấy khóc nhiều.
Buồn nôn và nôn ói: Thường xuất hiện trong các trường hợp viêm dạ dày ruột do virus.
Sốt: Trẻ có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao, tùy thuộc vào nguyên nhân gây nhiễm trùng.
Phân có chất nhầy hoặc máu: Có thể gặp trong một số trường hợp nhiễm khuẩn gây viêm ruột.
Mệt mỏi, chán ăn: Trẻ bú kém, ăn ít, giảm hoạt động và có biểu hiện uể oải.
Đặc biệt, cha mẹ cần theo dõi các dấu hiệu mất nước như khô miệng, mắt trũng, khóc ít nước mắt, tiểu ít hoặc trẻ khát nhiều bất thường.
Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, tình trạng mất nước có thể tiến triển nhanh, ngay cả khi tiêu chảy mới xuất hiện trong thời gian ngắn.
Tiêu chảy nhiễm trùng ở trẻ em có thể nguy hiểm nếu gây mất nước nghiêm trọng hoặc không được điều trị kịp thời.
Phần lớn các trường hợp nhẹ có thể cải thiện sau vài ngày nếu trẻ được chăm sóc và bù nước đúng cách. Tuy nhiên, tiêu chảy kéo dài hoặc nôn ói liên tục có thể khiến cơ thể mất một lượng lớn nước và chất điện giải cần thiết.
Những biến chứng có thể gặp bao gồm:
Mất nước nghiêm trọng: Khiến trẻ mệt mỏi, lừ đừ, tiểu ít, tụt huyết áp và có thể dẫn đến sốc.
Rối loạn điện giải: Ảnh hưởng đến hoạt động của cơ, thần kinh và tim mạch.
Suy dinh dưỡng: Tiêu chảy kéo dài có thể làm giảm khả năng hấp thu chất dinh dưỡng, ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.
Biến chứng do nhiễm trùng: Một số trường hợp nhiễm khuẩn nặng có thể dẫn đến nhiễm trùng toàn thân hoặc các biến chứng khác.
Cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện những dấu hiệu sau:
Trẻ lừ đừ, khó đánh thức hoặc có biểu hiện mất nước rõ rệt.
Nôn liên tục, không thể uống nước hoặc bú.
Tiểu rất ít hoặc không tiểu trong nhiều giờ.
Đi ngoài phân có máu.
Đau bụng dữ dội, bụng chướng bất thường.
Trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
Đây là những dấu hiệu có thể cảnh báo tình trạng nghiêm trọng, cần được bác sĩ đánh giá và xử trí kịp thời.
Việc điều trị tiêu chảy nhiễm trùng ở trẻ em phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ mất nước và tình trạng sức khỏe của trẻ. Trong đó, bù nước và điện giải là biện pháp quan trọng hàng đầu.
Bù nước và điện giải: Cha mẹ nên sử dụng dung dịch Oresol (ORS), pha đúng lượng nước theo hướng dẫn trên bao bì. Cho trẻ uống từng ngụm nhỏ, thường xuyên, nhất là sau mỗi lần đi ngoài. Nếu trẻ nôn, có thể tạm ngừng khoảng 10 phút rồi tiếp tục cho uống chậm hơn.
Duy trì chế độ dinh dưỡng: Tiếp tục cho trẻ bú mẹ hoặc ăn uống phù hợp với độ tuổi. Ưu tiên các món dễ ăn, đầy đủ dinh dưỡng, tránh nước ngọt có gas và nước trái cây nhiều đường vì có thể làm tiêu chảy nặng hơn.
Sử dụng thuốc theo chỉ định: Không tự ý cho trẻ dùng kháng sinh hoặc thuốc cầm tiêu chảy. Kháng sinh chỉ được sử dụng trong những trường hợp nhiễm khuẩn có chỉ định phù hợp. Bác sĩ cũng có thể hướng dẫn bổ sung kẽm tùy theo độ tuổi và tình trạng của trẻ.
Theo dõi triệu chứng: Cha mẹ cần quan sát số lần đi ngoài, lượng nước trẻ uống, số lần tiểu và tình trạng hoạt động của trẻ. Nếu triệu chứng trở nặng hoặc không cải thiện, cần đưa trẻ đi khám.

Luôn chú ý rửa tay và vệ sinh sạch sẽ cho trẻ trước khi ăn để tránh nhiễm khuẩn
Để giảm nguy cơ mắc bệnh, cha mẹ nên thực hiện một số biện pháp phòng ngừa như:
Rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến thức ăn, cho trẻ ăn và sau khi thay tã.
Sử dụng nguồn nước sạch, ăn chín, uống sôi và bảo quản thực phẩm đúng cách.
Vệ sinh bình sữa, dụng cụ ăn uống và đồ chơi của trẻ thường xuyên.
Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời khi có thể.
Đưa trẻ đi uống vắc xin Rotavirus theo lịch khuyến cáo và hướng dẫn của nhân viên y tế.
Hạn chế để trẻ tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh tiêu chảy.
>> Xem Thêm: Trẻ Bị Tiêu Chảy Nên Kiêng Gì? Ăn Gì?
Kết luận
Tiêu chảy nhiễm trùng ở trẻ em là bệnh lý đường tiêu hóa do virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng gây ra, thường biểu hiện bằng đi ngoài phân lỏng nhiều lần, đau bụng, sốt và nôn ói. Mặc dù đa số trường hợp có thể hồi phục, bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất nước và rối loạn điện giải nghiêm trọng. Cha mẹ cần chú ý bù nước đúng cách, duy trì dinh dưỡng và đưa trẻ đi khám ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Mọi thông tin chỉ mang tính chất tham khảo không phục vụ điều trị, người bệnh nên đến các cơ sở y tế uy tín để thăm khám.
Xem hệ thống nhà thuốc đối tác của YWAY toàn quốc