Nội dung
Chủ đề
Kích thước chữ
Tiêu chảy ra máu là tình trạng bất thường của hệ tiêu hóa, có thể liên quan đến nhiễm trùng đường ruột hoặc các bệnh lý nghiêm trọng. Người bệnh thường gặp những triệu chứng như đau bụng, đi ngoài nhiều lần, phân lỏng có lẫn máu và mệt mỏi. Nếu không được xử lý kịp thời, tình trạng này có thể gây mất nước, thiếu máu và nhiều biến chứng nguy hiểm. Vậy nguyên nhân do đâu và cách điều trị như thế nào?
Tiêu chảy ra máu là tình trạng đi ngoài phân lỏng từ ba lần trở lên trong ngày, trong đó phân có lẫn máu đỏ tươi, đỏ sẫm hoặc kèm chất nhầy. Đây không phải một bệnh lý riêng biệt mà là dấu hiệu cảnh báo tổn thương hoặc viêm nhiễm tại đường tiêu hóa.
Tùy thuộc vào nguyên nhân, người bệnh có thể xuất hiện những biểu hiện như:
Đi ngoài nhiều lần, phân lỏng có lẫn máu.
Đau bụng âm ỉ hoặc đau quặn từng cơn.
Buồn nôn, nôn hoặc sốt.
Mót rặn, cảm giác đi ngoài chưa hết phân.
Mệt mỏi, khát nước, chóng mặt do mất nước.
Đặc biệt, nếu lượng máu trong phân tăng lên hoặc triệu chứng kéo dài, người bệnh cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.

Tiêu chảy ra máu cảnh báo nhiều bệnh lý và tổn thương về hệ tiêu hóa
Tiêu chảy ra máu có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, phổ biến nhất là nhiễm trùng đường ruột và các bệnh lý gây viêm đại tràng.
Đây là một trong những nguyên nhân thường gặp gây tiêu chảy cấp có máu. Một số vi khuẩn liên quan bao gồm:
Shigella: Gây bệnh lỵ trực khuẩn, khiến người bệnh đau quặn bụng, sốt, đi ngoài nhiều lần, phân có máu và chất nhầy.
Salmonella: Có thể gây viêm đường ruột sau khi sử dụng thực phẩm nhiễm khuẩn.
Campylobacter: Thường gây đau bụng, sốt và tiêu chảy, đôi khi phân có lẫn máu.
E. coli sinh độc tố Shiga (STEC): Có thể gây tiêu chảy ra máu và biến chứng tổn thương thận nghiêm trọng.
Các vi khuẩn này thường xâm nhập qua thực phẩm chưa được nấu chín, nguồn nước ô nhiễm hoặc bàn tay không được vệ sinh sạch sẽ.
Ký sinh trùng Entamoeba histolytica có thể gây bệnh lỵ amip, dẫn đến viêm loét niêm mạc đại tràng.
Người bệnh thường xuất hiện triệu chứng đau bụng, đi ngoài phân nhầy máu và mót rặn. Nếu không được điều trị đúng cách, bệnh có thể kéo dài hoặc gây biến chứng.
Viêm loét đại tràng và bệnh Crohn thuộc nhóm bệnh viêm ruột mạn tính. Những bệnh lý này gây viêm, tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa, dẫn đến tiêu chảy kéo dài và đi ngoài ra máu.
Ngoài ra, người bệnh có thể bị đau bụng, sụt cân, chán ăn và mệt mỏi. Bệnh thường diễn biến thành từng đợt, cần được theo dõi và điều trị lâu dài.
Tình trạng này xảy ra khi lượng máu cung cấp cho đại tràng bị giảm, khiến niêm mạc ruột tổn thương.
Người bệnh có thể đau bụng đột ngột, sau đó đi ngoài ra máu hoặc tiêu chảy ra máu. Bệnh thường gặp hơn ở người lớn tuổi và cần được đánh giá y tế sớm.
Một số bệnh lý khác cũng có thể gây ra máu khi đi ngoài, chẳng hạn như trĩ, nứt kẽ hậu môn, polyp đại trực tràng hoặc ung thư đại trực tràng.
Tuy nhiên, trĩ và nứt kẽ hậu môn thường gây chảy máu đỏ tươi trên giấy vệ sinh hoặc bề mặt phân, không nhất thiết là nguyên nhân trực tiếp gây tiêu chảy.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng tiêu chảy ra máu
Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào nguyên nhân, lượng máu mất và tình trạng sức khỏe của người bệnh.
Một số trường hợp nhiễm trùng có thể hồi phục sau điều trị hỗ trợ. Tuy nhiên, tiêu chảy ra máu cũng có thể dẫn đến những biến chứng như:
Mất nước và rối loạn điện giải: Do đi ngoài nhiều lần, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.
Thiếu máu: Có thể xảy ra nếu tình trạng xuất huyết kéo dài hoặc mất máu nhiều.
Tổn thương đại tràng: Viêm nhiễm nghiêm trọng có thể gây loét và biến chứng tại ruột.
Hội chứng tán huyết tăng urê máu (HUS): Là biến chứng nguy hiểm của một số trường hợp nhiễm STEC, có thể gây suy thận cấp.
Vì vậy, người bị tiêu chảy ra máu nên được bác sĩ đánh giá sớm, ngay cả khi lượng máu không nhiều.
Để xác định nguyên nhân, bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng, thời gian mắc bệnh, thực phẩm đã sử dụng và tiền sử bệnh lý.
Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định:
Xét nghiệm phân: Tìm vi khuẩn, ký sinh trùng, độc tố hoặc các tác nhân gây bệnh.
Xét nghiệm máu: Đánh giá tình trạng thiếu máu, nhiễm trùng, mất nước và chức năng thận.
Nội soi đại tràng: Giúp phát hiện tổn thương viêm loét, polyp hoặc các bất thường tại đại tràng khi có chỉ định.
Chẩn đoán hình ảnh: Được sử dụng trong trường hợp nghi ngờ biến chứng hoặc bệnh lý cần đánh giá thêm.
Kết quả thăm khám và xét nghiệm giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Điều trị tiêu chảy ra máu cần dựa trên nguyên nhân cụ thể, đồng thời chú trọng bù nước, điện giải và phòng ngừa biến chứng.
Tiêu chảy nhiều lần khiến cơ thể mất nước và các chất điện giải quan trọng.
Người bệnh có thể sử dụng dung dịch Oresol (ORS), pha đúng lượng nước theo hướng dẫn trên bao bì. Nên uống từng ngụm nhỏ, thường xuyên, đặc biệt khi có cảm giác buồn nôn.
Trường hợp mất nước nặng hoặc không thể uống được, bác sĩ có thể chỉ định truyền dịch tại cơ sở y tế.
Tùy thuộc vào nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định những phương pháp điều trị khác nhau:
Nhiễm khuẩn: Một số trường hợp cần dùng kháng sinh phù hợp với tác nhân gây bệnh.
Nhiễm ký sinh trùng: Sử dụng thuốc điều trị đặc hiệu theo hướng dẫn của bác sĩ.
Bệnh viêm ruột: Có thể cần thuốc chống viêm, thuốc điều hòa miễn dịch hoặc các phương pháp điều trị chuyên khoa khác.
Lưu ý: Không tự ý sử dụng kháng sinh khi tiêu chảy ra máu. Đặc biệt, nếu nguyên nhân là vi khuẩn STEC, một số loại kháng sinh có thể làm tăng nguy cơ biến chứng HUS.
Người bệnh cũng không nên tự dùng thuốc cầm tiêu chảy như loperamide khi phân có máu, vì thuốc có thể làm tăng nguy cơ biến chứng trong một số trường hợp nhiễm trùng.

Người bệnh cần tuyệt đổi tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ khi dùng thuốc điều trị
Trong quá trình hồi phục, người bệnh nên lựa chọn thực phẩm dễ tiêu hóa và đảm bảo vệ sinh.
Một số thực phẩm có thể sử dụng gồm cháo, cơm mềm, súp, thịt nạc nấu chín và các món ăn ít dầu mỡ.
Nên hạn chế thực phẩm nhiều chất béo, đồ uống có cồn, món ăn cay hoặc những thực phẩm khiến triệu chứng tiêu chảy trở nên nghiêm trọng hơn.
Không nên nhịn ăn kéo dài. Người bệnh cần duy trì dinh dưỡng phù hợp với khả năng dung nạp của cơ thể.
Người bệnh cần được thăm khám y tế sớm khi phát hiện tiêu chảy có máu.
Đặc biệt, cần đến cơ sở cấp cứu ngay nếu xuất hiện những dấu hiệu sau:
Đi ngoài ra lượng máu nhiều hoặc chảy máu liên tục.
Đau bụng dữ dội, bụng chướng hoặc đau tăng nhanh.
Chóng mặt nghiêm trọng, ngất xỉu, lú lẫn.
Khát nhiều, tiểu rất ít, mệt lả hoặc không thể uống nước.
Sốt cao kèm tình trạng toàn thân suy yếu rõ rệt.
Phân đen như hắc ín, đặc biệt khi kèm chóng mặt hoặc mệt lả.
Trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch cần được đánh giá y tế kịp thời vì có nguy cơ biến chứng cao hơn.
Để hạn chế nguy cơ nhiễm trùng đường tiêu hóa, mỗi người nên duy trì những thói quen sau:
Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
Sử dụng nước uống sạch, thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng.
Ăn chín, uống sôi; tránh thịt, trứng và hải sản chưa được chế biến kỹ.
Bảo quản thực phẩm đúng nhiệt độ, tránh nhiễm khuẩn chéo giữa thực phẩm sống và chín.
Vệ sinh dụng cụ chế biến và khu vực bếp thường xuyên.
Không tự ý sử dụng thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định.
Bên cạnh đó, người có bệnh lý đường ruột mạn tính nên khám định kỳ và tuân thủ phác đồ điều trị để hạn chế nguy cơ tái phát.
>> Xem Thêm: Tiêu Chảy Nhiễm Khuẩn Là Gì?
Kết luận
Tiêu chảy ra máu là dấu hiệu bất thường có thể xuất phát từ nhiễm trùng đường ruột, viêm đại tràng hoặc các bệnh lý tiêu hóa khác. Việc xác định nguyên nhân và điều trị đúng cách đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa biến chứng. Khi xuất hiện triệu chứng, người bệnh nên chủ động thăm khám, bù nước hợp lý và tránh tự ý sử dụng thuốc. Đồng thời, duy trì chế độ ăn uống an toàn và vệ sinh cá nhân giúp bảo vệ sức khỏe đường tiêu hóa.
Mọi thông tin chỉ mang tính chất tham khảo không phục vụ điều trị, người bệnh nên đến các cơ sở y tế uy tín để thăm khám.
Xem hệ thống nhà thuốc đối tác của YWAY toàn quốc