Tiểu Đường Tuýp 3 Là Gì?

Khi tìm hiểu về bệnh tiểu đường, nhiều người đã quen thuộc với tiểu đường tuýp 1, tuýp 2 và tiểu đường thai kỳ. Tuy nhiên, thuật ngữ “tiểu đường tuýp 3” đôi khi cũng xuất hiện trên các bài viết về sức khỏe, đặc biệt khi nói đến bệnh Alzheimer. Vậy tiểu đường tuýp 3 là gì và có phải là một dạng tiểu đường được công nhận chính thức hay không?

Tiểu đường tuýp 3 là gì?

Tiểu đường tuýp 3 (type 3 diabetes) là thuật ngữ được một số nhà nghiên cứu sử dụng để mô tả mối liên hệ giữa tình trạng rối loạn tín hiệu insulin, kháng insulin trong não và bệnh Alzheimer.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng tiểu đường tuýp 3 hiện không phải là một chẩn đoán y khoa chính thức. Thuật ngữ này chưa được các tổ chức y tế lớn như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hay Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) công nhận như một loại đái tháo đường riêng biệt và cũng chưa được đưa vào hệ thống phân loại bệnh lâm sàng.

Khái niệm này chủ yếu được sử dụng trong nghiên cứu nhằm làm rõ vai trò của insulin và chuyển hóa glucose trong não đối với quá trình thoái hóa thần kinh.

Do đó, người bệnh không nên hiểu rằng sau tiểu đường tuýp 1 và tuýp 2 sẽ có một bệnh lý chính thức được gọi là “tiểu đường tuýp 3”.

Tiểu đường type 3 chưa được coi là một loại bệnh chính thức

Mối liên hệ giữa bệnh Alzheimer và tiểu đường tuýp 3?

Insulin không chỉ có nhiệm vụ kiểm soát lượng glucose trong máu mà còn tham gia vào nhiều hoạt động của não bộ, bao gồm quá trình chuyển hóa năng lượng và hoạt động của tế bào thần kinh.

Một số nghiên cứu ghi nhận rằng ở bệnh Alzheimer có thể xuất hiện những bất thường liên quan đến tín hiệu insulin và khả năng sử dụng glucose trong não. Từ đó, các nhà khoa học đề xuất thuật ngữ “type 3 diabetes” nhằm mô tả giả thuyết về sự liên quan giữa rối loạn chuyển hóa insulin trong não và quá trình thoái hóa thần kinh của bệnh Alzheimer.

Tuy nhiên, đây vẫn là một khái niệm mang tính nghiên cứu, không có nghĩa Alzheimer là một dạng bệnh tiểu đường.

Đồng thời, việc một người mắc tiểu đường tuýp 2 cũng không đồng nghĩa người đó chắc chắn sẽ mắc Alzheimer. Hai bệnh có thể có một số cơ chế và yếu tố nguy cơ liên quan nhưng vẫn là những bệnh lý khác nhau.

Triệu chứng thường gặp của tiểu đường tuýp 3

Do tiểu đường tuýp 3 chưa được công nhận là một bệnh lý riêng biệt, hiện không có bộ triệu chứng chính thức dành riêng cho tình trạng này. Thuật ngữ này chủ yếu được dùng trong nghiên cứu để mô tả tình trạng rối loạn tín hiệu insulin trong não có liên quan đến bệnh Alzheimer. Vì vậy, các biểu hiện thường được đề cập chủ yếu là những thay đổi về trí nhớ, nhận thức và hành vi.

Suy giảm trí nhớ

Suy giảm trí nhớ thường là một trong những biểu hiện sớm đáng chú ý. Người bệnh có thể thường xuyên quên những thông tin vừa mới tiếp nhận, lặp lại câu hỏi, quên lịch hẹn hoặc gặp khó khăn khi nhớ lại những sự việc gần đây.

Tiểu đường type 3 gây ảnh hưởng đến não làm suy giảm trí nhớ

Khó tập trung và giải quyết vấn đề

Người bệnh có thể mất nhiều thời gian hơn để thực hiện các công việc quen thuộc, khó lập kế hoạch, tính toán hoặc xử lý những vấn đề trước đây vốn khá đơn giản, chẳng hạn như quản lý tiền bạc hay thanh toán hóa đơn.

Mất phương hướng về thời gian và không gian

Một số người có thể quên ngày tháng, không nhớ mình đang ở đâu hoặc bị lạc tại những địa điểm vốn quen thuộc. Tình trạng này có xu hướng rõ rệt hơn khi suy giảm nhận thức tiến triển.

Khó khăn trong giao tiếp

Người bệnh có thể khó tìm được từ phù hợp khi nói, mất mạch suy nghĩ giữa cuộc trò chuyện hoặc gặp khó khăn trong việc diễn đạt và hiểu lời nói. Khả năng đọc, viết và sử dụng ngôn ngữ cũng có thể suy giảm theo thời gian.

Khả năng phán đoán suy giảm

Suy giảm nhận thức có thể khiến người bệnh đưa ra quyết định thiếu hợp lý hoặc gặp khó khăn trong việc đánh giá tình huống. Những thay đổi về khả năng suy luận và phán đoán cũng có thể xuất hiện từ giai đoạn sớm của Alzheimer.

Thay đổi tâm trạng và hành vi

Người bệnh có thể trở nên lo âu, dễ kích động, thu mình khỏi các hoạt động xã hội hoặc có những thay đổi về tính cách. Khi bệnh tiến triển, tình trạng lú lẫn và thay đổi hành vi thường trở nên rõ rệt hơn.

Những biểu hiện trên không đủ để tự chẩn đoán “tiểu đường tuýp 3” hay Alzheimer. Nếu tình trạng suy giảm trí nhớ, thay đổi khả năng tư duy hoặc hành vi ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, người bệnh nên được khám chuyên khoa để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.

Điều trị và phòng ngừa đái tháo đường tuýp 3

Sử dụng thuốc theo chỉ định

Một số thuốc như donepezil, rivastigmine, galantamine hoặc memantine có thể được bác sĩ chỉ định để kiểm soát các triệu chứng liên quan đến trí nhớ, tư duy và hành vi ở người mắc Alzheimer.

Ngoài ra, một số liệu pháp điều chỉnh tiến triển bệnh như lecanemab và donanemab đã được FDA Hoa Kỳ phê duyệt cho một số bệnh nhân mắc suy giảm nhận thức nhẹ hoặc Alzheimer giai đoạn sớm. Tuy nhiên, các thuốc này không phù hợp với tất cả người bệnh và có nguy cơ gây tác dụng phụ nghiêm trọng như phù hoặc xuất huyết não, vì vậy cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá và theo dõi chặt chẽ.

Người tiểu đường type 3 có liên quan sẽ được kê thuốc chỉ định để hỗ trợ tình trạng Alzheimer

Kiểm soát các bệnh lý chuyển hóa

Đái tháo đường tuýp 2, tăng huyết áp, béo phì và bệnh tim mạch có liên quan đến nguy cơ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ. Do đó, người bệnh nên kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp, cân nặng và các yếu tố nguy cơ tim mạch theo hướng dẫn của bác sĩ.

Duy trì lối sống lành mạnh

Hoạt động thể chất phù hợp, chế độ ăn cân bằng, ngủ đủ giấc và duy trì các hoạt động xã hội có thể hỗ trợ sức khỏe não bộ cũng như sức khỏe tổng thể. Với người đã có suy giảm nhận thức, mức độ vận động và chế độ dinh dưỡng nên được điều chỉnh tùy theo tình trạng sức khỏe.