Bệnh Túi Thừa Đại Tràng Là Gì? Nguyên Nhân Và Cách Điều Trị

Bệnh túi thừa đại tràng khá phổ biến, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi. Phần lớn trường hợp không gây triệu chứng, tuy nhiên túi thừa có thể viêm, chảy máu hoặc dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng. Hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị giúp người bệnh chủ động bảo vệ sức khỏe đường tiêu hóa.

Bệnh túi thừa đại tràng là gì?

Bệnh túi thừa đại tràng là tình trạng xuất hiện những túi nhỏ phình ra bên ngoài thành đại tràng. Các túi này thường hình thành tại những vị trí yếu của lớp cơ thành ruột khi áp lực bên trong lòng đại tràng tăng lên trong thời gian dài.

Túi thừa thường có kích thước nhỏ, khoảng 1–2 cm, mặc dù kích thước thực tế có thể khác nhau giữa từng người. Tình trạng có túi thừa nhưng chưa viêm được gọi là túi thừa đại tràng. Khi một hoặc nhiều túi thừa bị viêm hoặc nhiễm trùng, tình trạng này được gọi là viêm túi thừa đại tràng.

Bệnh xuất hiện phổ biến hơn khi tuổi càng cao do thành đại tràng dần suy yếu và khả năng đàn hồi giảm.

Túi thừa đại tràng là các túi nhỏ nằm ngoài đại tràng

Vị trí thường gặp

Túi thừa có thể xuất hiện tại nhiều vị trí trên đại tràng nhưng thường gặp nhất ở đại tràng sigma, đoạn nằm ở vùng bụng dưới bên trái.

Ngoài ra, túi thừa cũng có thể hình thành ở manh tràng hoặc đại tràng lên. Vị trí tổn thương có thể khác nhau tùy đặc điểm từng người và khu vực địa lý.

Bệnh có thường gây triệu chứng không?

Phần lớn người có túi thừa đại tràng không xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ trong quá trình nội soi đại tràng hoặc chụp cắt lớp vi tính ổ bụng vì một nguyên nhân khác.

Chỉ khi túi thừa gây viêm, chảy máu hoặc xuất hiện các biến chứng, người bệnh mới có thể gặp những triệu chứng tiêu hóa rõ rệt.

Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân chính xác hình thành túi thừa đại tràng vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Bệnh được cho là liên quan đến sự kết hợp của tuổi tác, cấu trúc thành đại tràng, chế độ ăn uống, nhu động ruột và lối sống.

Chế độ ăn ít chất xơ

Chế độ ăn thiếu rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn chất xơ khác có thể khiến phân trở nên cứng hơn, làm người bệnh phải dùng nhiều lực khi đại tiện.

Áp lực trong lòng đại tràng tăng kéo dài có thể khiến niêm mạc ruột phình ra qua những vị trí yếu của lớp cơ và dần hình thành túi thừa.

Chế độ ăn nhiều thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn và ít thực phẩm giàu chất xơ cũng được xem là yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh túi thừa.

Chế độ ăn thiếu chất xơ có thể là nguyên nhân gây bệnh viêm túi thừa đại tràng

Táo bón mạn tính

Khi bị táo bón, phân thường khô và cứng, khiến đại tràng phải co bóp mạnh hơn để đẩy chất thải xuống trực tràng.

Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, áp lực bên trong ruột có thể tăng cao và góp phần hình thành các túi nhỏ trên thành đại tràng.

Ít vận động và béo phì

Lối sống ít vận động có thể làm giảm nhu động đường ruột và tăng nguy cơ táo bón. Béo phì cũng được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh túi thừa và một số biến chứng của bệnh.

Duy trì hoạt động thể chất đều đặn vì vậy không chỉ có lợi cho cân nặng mà còn hỗ trợ hoạt động bình thường của hệ tiêu hóa.

Sử dụng một số loại thuốc

Việc sử dụng thường xuyên hoặc kéo dài một số thuốc giảm đau chống viêm không steroid như ibuprofen hoặc naproxen có thể làm tăng nguy cơ xảy ra biến chứng liên quan đến túi thừa ở một số người.

Người bệnh không nên tự ý ngừng các thuốc đang được bác sĩ chỉ định mà cần trao đổi với nhân viên y tế nếu phải sử dụng thuốc giảm đau trong thời gian dài.

Triệu chứng khi mắc bệnh

Phần lớn người bệnh không có biểu hiện đặc biệt khi túi thừa chưa gây viêm hoặc biến chứng. Một số trường hợp có thể xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa không đặc hiệu như đầy bụng, thay đổi thói quen đại tiện hoặc khó chịu vùng bụng.

Khi túi thừa bị viêm hoặc xuất hiện biến chứng, triệu chứng thường rõ ràng hơn.

Đau bụng

Đau bụng là triệu chứng phổ biến của viêm túi thừa. Người bệnh thường đau ở vùng bụng dưới bên trái, đặc biệt khi túi thừa nằm ở đại tràng sigma.

Cơn đau có thể xuất hiện đột ngột hoặc tăng dần trong vài ngày, đôi khi kéo dài liên tục và trở nên rõ hơn khi ấn vào vùng bụng bị tổn thương.

Sốt và ớn lạnh

Tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng tại túi thừa có thể khiến người bệnh bị sốt, rét run hoặc ớn lạnh.

Nếu đau bụng kèm sốt kéo dài, đặc biệt khi triệu chứng ngày càng nặng, người bệnh cần được thăm khám sớm để xác định có viêm túi thừa hoặc biến chứng hay không.

Rối loạn đại tiện

Người bệnh có thể bị táo bón hoặc tiêu chảy, đôi khi kèm cảm giác đầy bụng, chướng hơi và khó chịu đường tiêu hóa.

Một số trường hợp còn xuất hiện buồn nôn, nôn hoặc giảm cảm giác ngon miệng khi tình trạng viêm tiến triển.

Chảy máu tiêu hóa

Mạch máu nằm gần túi thừa có thể bị tổn thương và gây xuất huyết. Người bệnh có thể nhận thấy máu đỏ hoặc đỏ sẫm xuất hiện trong phân.

Chảy máu túi thừa đôi khi xảy ra đột ngột và có thể mất một lượng máu đáng kể. Trường hợp đi ngoài ra nhiều máu, chóng mặt, mệt lả hoặc ngất cần được cấp cứu.

Chảy máu đường tiêu hóa là biểu hiện khi viêm túi thừa chuyển biến nặng

Các biến chứng nặng

Viêm túi thừa không được kiểm soát có thể dẫn đến một số biến chứng như áp xe, thủng đại tràng, viêm phúc mạc, hình thành đường rò hoặc hẹp tắc ruột.

Đau bụng dữ dội, bụng cứng, sốt, nôn nhiều, không thể trung tiện hoặc đại tiện là những dấu hiệu cần được đánh giá y tế ngay.

Cách điều trị

Cách điều trị bệnh túi thừa đại tràng phụ thuộc vào việc người bệnh có triệu chứng hay không, mức độ viêm và sự xuất hiện của các biến chứng.

Không có triệu chứng

Người có túi thừa nhưng không xuất hiện triệu chứng thường không cần điều trị đặc hiệu.

Bác sĩ có thể khuyến nghị điều chỉnh chế độ ăn và lối sống nhằm duy trì hoạt động ổn định của đại tràng. Người bệnh nên tăng chất xơ một cách hợp lý, uống đủ nước, duy trì vận động và hạn chế táo bón.

Việc tái khám hoặc nội soi đại tràng sẽ được chỉ định tùy độ tuổi, triệu chứng và nguy cơ của từng người chứ không phải mọi trường hợp phát hiện túi thừa đều cần nội soi thường xuyên.

Viêm túi thừa mức độ nhẹ

Với viêm túi thừa không biến chứng và tình trạng toàn thân ổn định, nhiều trường hợp có thể được điều trị ngoại trú dưới sự hướng dẫn của bác sĩ.

Người bệnh có thể được hướng dẫn điều chỉnh chế độ ăn trong thời gian triệu chứng cấp tính, nghỉ ngơi và sử dụng thuốc giảm đau phù hợp. Kháng sinh không phải lúc nào cũng cần thiết đối với mọi trường hợp viêm túi thừa nhẹ mà sẽ được bác sĩ cân nhắc dựa trên tình trạng cụ thể.

Trong thời gian điều trị, cần theo dõi mức độ đau bụng, thân nhiệt và tình trạng đại tiện. Nếu triệu chứng không cải thiện hoặc trở nên nghiêm trọng hơn, người bệnh cần quay lại cơ sở y tế để được đánh giá.

Biến chứng nặng như áp xe hoặc thủng đại tràng

Những trường hợp viêm túi thừa nặng hoặc có biến chứng thường cần nhập viện.

Bác sĩ có thể chỉ định truyền dịch, kháng sinh đường tĩnh mạch và theo dõi sát. Nếu xuất hiện ổ áp xe lớn, người bệnh có thể cần được dẫn lưu dưới hướng dẫn của phương tiện chẩn đoán hình ảnh.

Trường hợp thủng đại tràng, viêm phúc mạc, tắc ruột, đường rò hoặc tình trạng không đáp ứng với điều trị nội khoa có thể cần can thiệp phẫu thuật để loại bỏ đoạn đại tràng bị tổn thương.

Phương pháp điều trị cụ thể sẽ được quyết định dựa trên mức độ bệnh, vị trí tổn thương và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh.

Ở tình trạng nặng người bệnh cần phải can thiệp phẫu thuật để cắt bỏ túi thừa bị viêm

Cách phòng ngừa

Không phải tất cả trường hợp bệnh túi thừa đại tràng đều có thể phòng ngừa hoàn toàn. Tuy nhiên, duy trì chế độ ăn và lối sống lành mạnh có thể hỗ trợ hoạt động của đường ruột và giảm một số yếu tố nguy cơ.

• Bổ sung đủ chất xơ: Người trưởng thành thường cần khoảng 25–30 g chất xơ mỗi ngày tùy tuổi, giới tính và nhu cầu cơ thể. Nên ưu tiên rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt.

• Uống đủ nước: Chất xơ hấp thu nước giúp phân mềm và dễ di chuyển qua đại tràng. Khi tăng lượng chất xơ, người bệnh cũng cần bảo đảm bổ sung đủ nước.

• Tập thể dục đều đặn: Duy trì vận động khoảng 3–4 lần mỗi tuần hoặc thường xuyên hơn tùy thể trạng có thể hỗ trợ nhu động ruột, kiểm soát cân nặng và hạn chế táo bón.

• Hạn chế thực phẩm nhiều chất béo: Nên giảm đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn và xây dựng chế độ ăn đa dạng, cân đối.

• Hạn chế táo bón kéo dài: Không nên thường xuyên nhịn đại tiện. Nếu táo bón kéo dài, cần tìm nguyên nhân và có biện pháp xử trí phù hợp.

• Không lạm dụng thuốc giảm đau: Đặc biệt với các thuốc chống viêm không steroid, người bệnh nên sử dụng theo đúng hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

>> Xem Thêm: Viêm Loét Đại Tràng: Nguyên Nhân, Dấu Hiệu Và Cách Điều Trị