Ung Thư Gan: Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Những Điều Cần Biết

Ung thư gan là bệnh lý ác tính nguy hiểm, thường tiến triển âm thầm và có thể không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn sớm. Khi bệnh biểu hiện bằng vàng da, đau vùng bụng, mệt mỏi hoặc sụt cân, tổn thương có thể đã tiến triển. Nhận biết các yếu tố nguy cơ và dấu hiệu cảnh báo giúp người bệnh chủ động thăm khám sớm.

Ung thư gan là gì?

Ung thư gan là tình trạng các tế bào bất thường phát triển không kiểm soát trong gan. Ung thư gan nguyên phát bắt nguồn từ chính các tế bào của gan, trong đó ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) là loại thường gặp nhất.

Không phải mọi trường hợp ung thư gan đều có một nguyên nhân duy nhất. Bệnh có thể liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ khác nhau, đặc biệt là các bệnh lý gan mạn tính kéo dài.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư gan gồm:

• Viêm gan B hoặc viêm gan C mạn tính.

• Xơ gan.

• Uống nhiều rượu bia trong thời gian dài.

• Bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa.

• Béo phì.

• Bệnh tiểu đường.

• Một số yếu tố di truyền hoặc bệnh lý gan đặc biệt.

Trong đó, viêm gan B mạn tính và xơ gan là những yếu tố nguy cơ quan trọng. Tuy nhiên, một người có yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc ung thư gan.

Ung thư gan có thể bắt nguồn từ nhiều bệnh lý khác về gan

Mối liên hệ giữa bệnh tiểu đường và ung thư gan

Người bệnh tiểu đường có thể có nguy cơ mắc một số bệnh lý gan cao hơn, đặc biệt khi đồng thời có thừa cân, béo phì hoặc gan nhiễm mỡ.

Tình trạng kháng insulin, rối loạn chuyển hóa và viêm mạn tính có thể liên quan đến quá trình tổn thương gan kéo dài. Khi gan bị tổn thương và hình thành xơ gan, nguy cơ ung thư gan có thể tăng lên.

Tuy nhiên, tiểu đường không phải nguyên nhân trực tiếp duy nhất gây ung thư gan. Nguy cơ của mỗi người còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như viêm gan virus, xơ gan, rượu bia, tình trạng gan nhiễm mỡ và tiền sử gia đình.

Vì vậy, người bệnh tiểu đường, đặc biệt khi có bệnh gan kèm theo, nên kiểm tra sức khỏe định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Triệu chứng ung thư gan thường gặp

Một trong những đặc điểm đáng lưu ý của ung thư gan là bệnh có thể không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn sớm. Các dấu hiệu ban đầu đôi khi không đặc hiệu và dễ bị nhầm với những vấn đề sức khỏe thông thường.

Khi bệnh tiến triển, một số triệu chứng có thể xuất hiện.

Vàng da, vàng mắt

Vàng da và vàng mắt là một trong những dấu hiệu cần lưu ý khi có bệnh lý gan hoặc đường mật.

Tình trạng này xảy ra khi bilirubin tích tụ trong máu và mô. Ở người mắc ung thư gan, vàng da có thể liên quan đến suy giảm chức năng gan hoặc tình trạng khối u ảnh hưởng đến đường mật.

Vàng da có thể đi kèm:

• Vàng lòng trắng mắt.

• Nước tiểu sẫm màu.

• Phân nhạt màu.

• Ngứa da.

Tuy nhiên, vàng da không chỉ xuất hiện ở ung thư gan mà còn có thể do nhiều bệnh lý khác. Vì vậy, khi xuất hiện dấu hiệu này, người bệnh cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.

Đau bụng vùng gan

Người bệnh có thể xuất hiện cảm giác đau hoặc tức ở vùng bụng phía trên bên phải, vị trí tương ứng với vùng gan.

Ở giai đoạn đầu, cảm giác đau có thể âm ỉ, không rõ ràng và dễ bị bỏ qua. Khi bệnh tiến triển, mức độ đau có thể tăng lên hoặc xuất hiện cùng các triệu chứng khác.

Tuy nhiên, đau vùng hạ sườn phải không phải dấu hiệu đặc hiệu của ung thư gan. Nhiều bệnh lý khác của gan, túi mật, đường mật hoặc hệ tiêu hóa cũng có thể gây triệu chứng tương tự.

Mệt mỏi, chán ăn

Mệt mỏi kéo dài và chán ăn có thể xuất hiện ở người mắc ung thư gan.

Người bệnh có thể cảm thấy ăn uống kém ngon miệng, nhanh no hoặc không muốn ăn. Nếu tình trạng này kéo dài, cơ thể có thể bị thiếu hụt năng lượng và dinh dưỡng.

Đây cũng là những triệu chứng không đặc hiệu nên không thể dựa vào chúng để chẩn đoán ung thư gan.

Sụt cân không rõ nguyên nhân

Sụt cân không chủ ý là dấu hiệu cần được chú ý, đặc biệt khi xảy ra cùng với chán ăn, mệt mỏi hoặc đau bụng kéo dài.

Tình trạng sụt cân có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có các bệnh lý ác tính. Vì vậy, nếu cân nặng giảm đáng kể mà không chủ động thay đổi chế độ ăn hoặc tập luyện, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân.

Một số dấu hiệu khác

Ngoài những biểu hiện trên, ung thư gan có thể liên quan đến:

• Gan to hoặc cảm giác nặng tức vùng bụng phải.

• Bụng to do cổ trướng.

• Buồn nôn hoặc nôn.

• Dễ chảy máu hoặc bầm tím.

• Phù chân.

• Ngứa da, đặc biệt khi có ứ mật.

Không phải người bệnh nào cũng xuất hiện tất cả các triệu chứng này.

Ung thư gan giai đoạn đầu rất khó phát hiện

Vì sao ung thư gan thường khó phát hiện sớm?

Gan có khả năng dự trữ và thực hiện nhiều chức năng quan trọng, đồng thời các tổn thương ở giai đoạn đầu có thể chưa ảnh hưởng đáng kể đến chức năng của cơ quan này.

Bên cạnh đó, những triệu chứng ban đầu như mệt mỏi, chán ăn hoặc đau bụng nhẹ thường không đặc hiệu. Người bệnh có thể chủ quan và cho rằng đây chỉ là biểu hiện của tình trạng làm việc quá sức hoặc rối loạn tiêu hóa.

Điều này khiến việc theo dõi và tầm soát ở những người có nguy cơ cao trở nên quan trọng.

Người mắc viêm gan B mạn tính, viêm gan C, xơ gan hoặc một số bệnh lý gan mạn tính khác nên trao đổi với bác sĩ về lịch kiểm tra phù hợp.

Khi nào nên đi khám?

Không nên chờ đến khi xuất hiện nhiều triệu chứng mới kiểm tra sức khỏe.

Bạn nên đi khám nếu nhận thấy:

• Vàng da hoặc vàng mắt.

• Nước tiểu sẫm màu bất thường.

• Đau hoặc tức vùng bụng phía trên bên phải kéo dài.

• Sụt cân không rõ nguyên nhân.

• Chán ăn kéo dài.

• Mệt mỏi bất thường.

• Bụng to nhanh hoặc phù chân.

• Có tiền sử viêm gan B, viêm gan C hoặc xơ gan.

Đặc biệt, người có bệnh gan mạn tính cần tuân thủ lịch theo dõi của bác sĩ ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng.

Chẩn đoán ung thư gan như thế nào?

Không thể chẩn đoán ung thư gan chỉ dựa vào triệu chứng. Khi nghi ngờ bệnh, bác sĩ có thể kết hợp nhiều phương pháp để đánh giá.

Tùy trường hợp, quá trình kiểm tra có thể bao gồm:

• Khám lâm sàng và khai thác tiền sử bệnh.

• Xét nghiệm máu đánh giá chức năng gan.

• Xét nghiệm một số dấu ấn ung thư như AFP trong những trường hợp phù hợp.

• Siêu âm gan.

• Chụp CT hoặc MRI gan có tiêm thuốc tương phản.

• Sinh thiết gan trong một số trường hợp cần thiết.

Việc lựa chọn phương pháp xét nghiệm phụ thuộc vào triệu chứng, yếu tố nguy cơ và kết quả thăm khám ban đầu.

Phòng ngừa ung thư gan bằng cách nào?

Không phải tất cả trường hợp ung thư gan đều có thể phòng ngừa hoàn toàn. Tuy nhiên, kiểm soát các yếu tố nguy cơ có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

Chủ động phòng ngừa viêm gan virus

Viêm gan B mạn tính là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của ung thư gan. Tiêm vaccine viêm gan B là biện pháp phòng bệnh hiệu quả đối với những người chưa có miễn dịch và phù hợp với chỉ định.

Người đã mắc viêm gan B hoặc C cần được theo dõi và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.

Hạn chế rượu bia

Uống nhiều rượu trong thời gian dài có thể gây tổn thương gan và làm tăng nguy cơ xơ gan. Vì vậy, hạn chế hoặc tránh rượu bia là một biện pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe gan.

Kiểm soát cân nặng và bệnh tiểu đường

Duy trì cân nặng phù hợp, kiểm soát đường huyết và các rối loạn chuyển hóa có thể góp phần bảo vệ sức khỏe gan.

Người bệnh tiểu đường nên tuân thủ kế hoạch điều trị và duy trì chế độ ăn uống, vận động phù hợp.

Theo dõi bệnh gan mạn tính

Nếu đã được chẩn đoán viêm gan B, viêm gan C, xơ gan hoặc bệnh gan mạn tính, người bệnh cần khám định kỳ theo lịch của bác sĩ.

Việc theo dõi thường xuyên giúp phát hiện sớm những thay đổi bất thường và có hướng xử trí kịp thời.