Vị Trí Và Chức Năng Của Ruột Thừa

Ruột thừa là một cấu trúc nhỏ thuộc hệ tiêu hóa, nằm ở vị trí nối giữa ruột non và ruột già. Trước đây, cơ quan này thường được xem là không có nhiều chức năng. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện nay cho thấy ruột thừa có thể tham gia vào hoạt động miễn dịch và góp phần duy trì hệ vi sinh đường ruột. Vậy ruột thừa nằm ở đâu và có chức năng gì?

Vị trí của ruột thừa

Ruột thừa, hay ruột thừa hình giun, là một ống nhỏ, hẹp, có một đầu kín và đầu còn lại thông với manh tràng – phần đầu tiên của ruột già. Cấu trúc này nằm gần nơi ruột non nối với ruột già.

Ở phần lớn mọi người, ruột thừa nằm tại vùng bụng dưới bên phải, còn được gọi là hố chậu phải. Đây cũng là lý do người bị viêm ruột thừa thường xuất hiện cơn đau khu trú ở vùng bụng dưới bên phải khi bệnh tiến triển.

Tuy nhiên, vị trí chính xác của ruột thừa có thể khác nhau giữa từng người. Ruột thừa có thể nằm phía sau manh tràng, hướng xuống vùng chậu hoặc ở một số vị trí khác xung quanh manh tràng. Sự khác biệt về vị trí giải phẫu này khiến triệu chứng viêm ruột thừa không phải lúc nào cũng hoàn toàn giống nhau.

Ruột thừa thường có dạng một ống nhỏ giống hình ngón tay. Mặc dù kích thước không lớn và con người vẫn có thể sống bình thường sau khi cắt bỏ ruột thừa, các bằng chứng hiện nay cho thấy cơ quan này không hoàn toàn là một bộ phận "vô dụng" như quan niệm trước đây.

Chức năng của ruột thừa

Trong một thời gian dài, ruột thừa được coi là cơ quan thoái hóa còn sót lại trong quá trình tiến hóa. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu về miễn dịch và hệ vi sinh đường ruột cho thấy ruột thừa có thể đảm nhiệm một số vai trò nhất định, đặc biệt liên quan đến hệ miễn dịch đường ruột và hệ vi sinh vật.

Hỗ trợ hệ miễn dịch

Thành ruột thừa chứa nhiều mô bạch huyết, thuộc hệ thống mô lympho liên quan đến đường tiêu hóa. Các mô này tham gia vào việc nhận diện các tác nhân lạ và hỗ trợ hoạt động của hệ miễn dịch tại niêm mạc đường ruột.

Ruột thừa có thể góp phần vào quá trình phát triển và hoạt động của một số tế bào miễn dịch, đồng thời tham gia sản xuất các kháng thể tại niêm mạc như immunoglobulin A (IgA). IgA đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ bề mặt niêm mạc và điều hòa sự tương tác giữa hệ miễn dịch với các vi sinh vật sống trong đường ruột.

Vai trò miễn dịch của ruột thừa được cho là đáng chú ý hơn trong giai đoạn đầu đời, khi hệ miễn dịch và hệ vi sinh đường ruột đang trong quá trình phát triển.

Tuy nhiên, ruột thừa không phải cơ quan duy nhất thực hiện những chức năng này. Cơ thể còn nhiều mô lympho khác nên sau khi cắt ruột thừa, phần lớn mọi người vẫn có hệ miễn dịch hoạt động bình thường.

Nơi trú ẩn của lợi khuẩn đường ruột

Một chức năng khác đang nhận được nhiều sự quan tâm là khả năng ruột thừa đóng vai trò như một "kho dự trữ" vi khuẩn có lợi.

Bên trong ruột thừa tồn tại một hệ vi sinh vật phong phú. Cấu tạo dạng túi hẹp và vị trí của ruột thừa có thể tạo ra môi trường tương đối thuận lợi để các vi khuẩn đường ruột tồn tại dưới dạng màng sinh học.

Một số nghiên cứu đề xuất rằng sau những đợt tiêu chảy hoặc nhiễm trùng đường tiêu hóa làm thay đổi mạnh hệ vi sinh trong ruột, các vi khuẩn còn tồn tại trong ruột thừa có thể góp phần tái lập hệ vi sinh ở đại tràng. Vì vậy, ruột thừa đôi khi được mô tả như một nơi trú ẩn của các vi khuẩn có lợi.

Tuy nhiên, đây vẫn là lĩnh vực đang tiếp tục được nghiên cứu. Hệ vi sinh đường ruột chịu ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố như chế độ ăn, thuốc, môi trường và tình trạng sức khỏe, nên không nên xem ruột thừa là cơ quan duy nhất chịu trách nhiệm duy trì lợi khuẩn.

Theo một vài nghiên cứu ruột thừa chứa vi sinh có lợi cho đường ruột

Có thể sống bình thường khi không có ruột thừa không?

Mặc dù ruột thừa có thể tham gia vào hệ miễn dịch và hệ vi sinh đường ruột, đây không phải là cơ quan thiết yếu đối với sự sống.

Người đã phẫu thuật cắt ruột thừa vẫn có thể ăn uống, tiêu hóa và sinh hoạt bình thường. Những chức năng miễn dịch của ruột thừa có sự trùng lặp với nhiều mô miễn dịch khác trong cơ thể.

Do đó, khi ruột thừa bị viêm hoặc xảy ra biến chứng cần phẫu thuật, việc cắt bỏ ruột thừa thường không làm mất đi một chức năng thiết yếu của hệ tiêu hóa.

Các bệnh liên quan đến ruột thừa

Ruột thừa có thể gặp một số bệnh lý khác nhau, trong đó viêm ruột thừa cấp là tình trạng phổ biến và được biết đến nhiều nhất.

Viêm ruột thừa

Viêm ruột thừa xảy ra khi ruột thừa bị viêm, thường liên quan đến tình trạng tắc nghẽn trong lòng ruột thừa. Sau khi bị tắc, vi khuẩn có thể phát triển, áp lực bên trong tăng lên và gây tổn thương thành ruột thừa.

Triệu chứng điển hình thường là đau bụng bắt đầu quanh rốn, sau đó chuyển xuống vùng bụng dưới bên phải. Người bệnh cũng có thể bị chán ăn, buồn nôn, nôn, sốt nhẹ, táo bón hoặc tiêu chảy.

Viêm ruột thừa cần được chẩn đoán và điều trị sớm vì bệnh có thể tiến triển thành hoại tử hoặc thủng ruột thừa.

Viêm ruột thừa là bệnh thường gặp

Áp xe ruột thừa

Khi viêm ruột thừa tiến triển hoặc ruột thừa bị thủng, cơ thể có thể khu trú vùng nhiễm trùng và hình thành một ổ chứa mủ xung quanh ruột thừa, gọi là áp xe ruột thừa.

Người bệnh có thể xuất hiện đau bụng, sốt, mệt mỏi và các biểu hiện nhiễm trùng. Tùy mức độ, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh, dẫn lưu ổ áp xe và cân nhắc phẫu thuật vào thời điểm phù hợp.

Viêm phúc mạc do thủng ruột thừa

Một trong những biến chứng nguy hiểm nhất của viêm ruột thừa là ruột thừa bị thủng. Khi đó, vi khuẩn và dịch viêm có thể tràn vào ổ bụng, gây viêm phúc mạc.

Đây là tình trạng nghiêm trọng cần được xử trí cấp cứu. Người bệnh có thể đau bụng dữ dội, bụng căng cứng, sốt, buồn nôn, nôn và tình trạng toàn thân xấu đi nhanh chóng.

Khối u ruột thừa

Các khối u tại ruột thừa tương đối hiếm gặp. Một số loại có thể được phát hiện tình cờ sau khi phẫu thuật cắt ruột thừa hoặc trong quá trình kiểm tra vì triệu chứng giống viêm ruột thừa.

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào loại khối u, kích thước, vị trí và mức độ lan rộng. Do đó, nếu kết quả giải phẫu bệnh sau phẫu thuật phát hiện bất thường, người bệnh cần tiếp tục được bác sĩ đánh giá và theo dõi.