Đăng nhập để hưởng những đặc quyền dành riêng cho thành viên
Nội dung
05/08/2026
1.286 lượt xem
4.8/5(371)Kích thước chữ
Xơ gan mất bù là giai đoạn nặng nhất của bệnh xơ gan, khi chức năng gan suy giảm nghiêm trọng và không còn khả năng bù trừ cho các tổn thương đã xảy ra. Người bệnh có nguy cơ đối mặt với nhiều biến chứng nguy hiểm như cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa, bệnh não gan và suy gan. Việc nhận biết sớm triệu chứng, điều trị đúng cách và chăm sóc hợp lý có ý nghĩa quan trọng trong việc kéo dài thời gian sống.
Xơ gan mất bù là hậu quả của quá trình tổn thương gan kéo dài do các tác nhân gây hại liên tục tấn công tế bào gan. Theo thời gian, các tế bào gan bị hư hại, chết dần và được thay thế bằng các mô sẹo xơ hóa không thể phục hồi, khiến gan dần chai cứng và mất khả năng thực hiện các chức năng bình thường.
Bệnh xơ gan thường tiến triển qua hai giai đoạn gồm:
Xơ gan còn bù.
Xơ gan mất bù.
Ở mỗi giai đoạn, người bệnh sẽ có các biểu hiện lâm sàng khác nhau. Trong đó, xơ gan mất bù, còn được gọi là xơ gan cổ trướng, là giai đoạn cuối của bệnh. Lúc này, gan gần như không còn khả năng giải độc và chuyển hóa, khiến các chất độc tích tụ trong cơ thể, làm tình trạng người bệnh diễn tiến ngày càng nghiêm trọng.
Cơ chế hình thành cổ trướng ở người bệnh xơ gan chủ yếu liên quan đến tăng áp lực tĩnh mạch cửa, kết hợp với nhiều yếu tố khác như giảm áp lực keo do giảm albumin máu, giảm sức bền thành mạch và tình trạng giữ muối, giữ nước trong cơ thể.
Xơ gan mất bù là xơ gan ở giai đoạn cuối
Nguyên nhân phổ biến nhất gây xơ gan cổ trướng là xơ gan tiến triển. Trong đó, uống quá nhiều rượu bia kéo dài là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến xơ gan và xơ gan mất bù.
Ngoài ra, một số nguyên nhân khác cũng có thể gây cổ trướng hoặc làm bệnh tiến triển nặng hơn như:
Các loại ung thư, đặc biệt là ung thư tiến triển hoặc tái phát.
Suy tim.
Suy thận hoặc người bệnh đang lọc máu.
Giảm protein máu.
Nhiễm trùng ổ bụng hoặc các bệnh lý nhiễm trùng khác.
Việc xác định chính xác nguyên nhân giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và kiểm soát tốt các biến chứng.
Biểu hiện đặc trưng nhất của xơ gan mất bù là cổ trướng, tuy nhiên người bệnh còn có thể gặp nhiều triệu chứng khác.
Cổ trướng thường khiến người bệnh có cảm giác:
Bụng phình to.
Nhanh no sau khi ăn.
Tăng cân nhanh do tích tụ dịch trong ổ bụng.
Lượng dịch càng nhiều thì cảm giác căng tức bụng và khó chịu càng rõ.
Ngoài cổ trướng, người bệnh còn có thể xuất hiện:
Khó thở.
Buồn nôn.
Phù ở chân và mắt cá chân.
Khó tiêu.
Nôn.
Chứng ợ nóng (Heartburn).
Ăn mất ngon.
Sốt.
Thoát vị.
Nếu xuất hiện đồng thời các triệu chứng trên, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám. Trong nhiều trường hợp, cổ trướng là dấu hiệu cho thấy gan đã suy giảm chức năng nghiêm trọng và thường gặp ở người mắc xơ gan mất bù.
Cổ trướng là triệu chứng điển hình của xơ gan mất bù
Nếu không được điều trị kịp thời, xơ gan mất bù có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.
Dịch trong ổ bụng khiến người bệnh:
Khó ăn uống.
Khó vận động.
Khó thở.
Giảm chất lượng cuộc sống.
Tình trạng này kéo dài có thể dẫn đến:
Nhiễm trùng dịch cổ trướng.
Suy thận.
Thoát vị rốn.
Thoát vị bẹn.
Tăng áp lực tĩnh mạch cửa gây giãn tĩnh mạch thực quản và tĩnh mạch phình vị dạ dày.
Khi các tĩnh mạch này bị vỡ, người bệnh có thể nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen. Đây là biến chứng nguy hiểm cần được cấp cứu ngay.
Xơ gan, đặc biệt do viêm gan B, là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ung thư gan nếu không được theo dõi và điều trị phù hợp.
Suy gan làm các độc chất không được đào thải khỏi cơ thể và tích tụ trong máu, ảnh hưởng đến não.
Người bệnh có thể gặp:
Ngủ gà.
Lơ mơ.
Mất ý thức.
Run tay chân.
Hôn mê gan trong trường hợp nặng..
Xơ gan mất bù không phải là bệnh truyền nhiễm.
Tuy nhiên, một số nguyên nhân dẫn đến xơ gan như viêm gan B và viêm gan C có thể lây truyền qua:
Đường máu.
Dùng chung bơm kim tiêm.
Từ mẹ sang con.
Quan hệ tình dục không an toàn.
Do đó, phòng ngừa viêm gan virus là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ tiến triển đến xơ gan.
Những người có tổn thương gan kéo dài là nhóm có nguy cơ cao mắc xơ gan mất bù.
Các yếu tố nguy cơ bao gồm:
Xơ gan.
Viêm gan virus B hoặc C.
Viêm gan mạn tính.
Tiền sử sử dụng nhiều rượu bia.
Ngoài ra, nguy cơ cổ trướng cũng tăng ở những người mắc:
Ung thư buồng trứng.
Ung thư tụy.
Ung thư gan.
Ung thư nội mạc tử cung.
Suy tim.
Suy thận.
Viêm tụy.
Lao.
Suy giáp.
Để giảm nguy cơ mắc xơ gan và các biến chứng của bệnh, người dân nên chủ động chăm sóc sức khỏe gan bằng các biện pháp sau:
Không uống rượu bia nếu đã mắc bệnh gan hoặc xơ gan.
Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh với nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và thịt nạc.
Hạn chế thực phẩm nhiều chất béo và đồ chiên rán.
Duy trì cân nặng hợp lý.
Giảm nguy cơ mắc viêm gan B và C bằng cách không dùng chung kim tiêm, quan hệ tình dục an toàn và tiêm phòng viêm gan theo khuyến cáo.
Ăn chín, uống chín để phòng nhiễm ký sinh trùng.
Sử dụng thực phẩm sạch, đảm bảo an toàn thực phẩm.
Không tự ý sử dụng các thuốc có thể gây hại cho gan.
Khám sức khỏe định kỳ nếu có nguy cơ mắc bệnh gan.
Đối với người đã mắc viêm gan hoặc xơ gan, cần:
Ngừng hoàn toàn rượu bia.
Duy trì cân nặng hợp lý.
Tập luyện thể dục đều đặn.
Bỏ thuốc lá.
Hạn chế muối trong khẩu phần ăn.
Theo dõi định kỳ mỗi 3–6 tháng đối với người mắc viêm gan B hoặc C mạn tính để phát hiện sớm xơ gan và ung thư gan.
Điều trị tốt các bệnh lý như suy tim, tắc mật hoặc các nguyên nhân khác gây tổn thương gan.
Giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng kéo dài.
Không tự ý dùng thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau Paracetamol hoặc các thuốc có nguy cơ gây độc cho gan khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Tuân thủ đầy đủ phác đồ điều trị và tuyệt đối tránh xa bia rượu.
Sau khi khám lâm sàng và khai thác triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp chẩn đoán sau:
Bác sĩ sử dụng kim để lấy mẫu dịch trong ổ bụng và tiến hành xét nghiệm nhằm phát hiện:
Nhiễm trùng.
Tế bào ung thư.
Các nguyên nhân gây cổ trướng.
Đây là phương pháp giúp xác định nguyên nhân gây tích tụ dịch và định hướng điều trị.
Các kỹ thuật được sử dụng gồm:
Siêu âm ổ bụng.
Chụp CT Scan.
Chụp cộng hưởng từ (MRI).
Những phương pháp này giúp đánh giá cấu trúc gan, lượng dịch cổ trướng và phát hiện các biến chứng liên quan.
Chẩn đoán và điều trị bệnh xơ gan mất bù có thể giúp người bệnh quay lại cuộc sống bình thường
Tùy từng tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp nhằm kiểm soát cổ trướng và hạn chế biến chứng.
Người bệnh thường được chỉ định:
Thuốc lợi tiểu để loại bỏ lượng dịch dư thừa trong cơ thể.
Trong quá trình điều trị cần theo dõi sát chức năng thận và điện giải theo hướng dẫn của bác sĩ.
Người bệnh cần:
Cắt giảm lượng muối trong khẩu phần ăn.
Tránh các chất thay thế muối có chứa kali vì một số thuốc lợi tiểu có thể làm tăng kali máu.
Hạn chế lượng nước uống theo chỉ định của bác sĩ.
Người bệnh cần tuyệt đối ngừng sử dụng rượu bia nhằm hạn chế tổn thương gan tiếp tục tiến triển.
Khi lượng dịch quá nhiều gây khó thở hoặc điều trị bằng thuốc lợi tiểu không còn hiệu quả, bác sĩ sẽ thực hiện chọc hút dịch cổ trướng để giảm áp lực trong ổ bụng và hạn chế biến chứng.
Đối với những trường hợp điều trị nội khoa không hiệu quả, bác sĩ có thể chỉ định TIPS (Tạo shunt cửa – chủ trong gan qua tĩnh mạch cảnh trong).
Phương pháp này thường được áp dụng trong các trường hợp:
Chảy máu do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản không đáp ứng điều trị.
Dự phòng chảy máu tái phát.
Cổ trướng dai dẳng.
Hội chứng Budd – Chiari.
Ở giai đoạn cuối, phù hai chân thường tăng nhiều do giảm tổng hợp protein.
Người bệnh nên:
Nằm kê chân cao hơn tim để hỗ trợ giảm phù.
Vệ sinh răng miệng sạch sẽ hằng ngày, đặc biệt khi có chảy máu chân răng hoặc chảy máu cam.
Giữ không gian sống thông thoáng, yên tĩnh.
Hạn chế người ra vào thăm hỏi quá nhiều để người bệnh được nghỉ ngơi.
Đảm bảo chế độ chăm sóc và dinh dưỡng theo đúng hướng dẫn của bác sĩ.
Nguồn tham khảo:
https://medlatec.vn/tin-tuc/xo-gan-mat-bu-song-duoc-bao-lau-va-trieu-chung-dien-hinh-nhat-cua-benh-s94-n14415
https://www.vinmec.com/vie/benh/xo-gan-mat-bu-3323
Xem hệ thống nhà thuốc đối tác của YWAY toàn quốc
Xem danh sách nhà thuốc
