Biến Chứng Nguy Hiểm Của Tăng Đường Huyết Kéo Dài

Tăng đường huyết kéo dài không chỉ là dấu hiệu của bệnh đái tháo đường mà còn là yếu tố nguy cơ dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng trên toàn cơ thể. Khi lượng glucose trong máu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, các cơ quan quan trọng như tim, thận, mắt và hệ thần kinh có thể bị tổn thương không hồi phục. Hiểu rõ những biến chứng này giúp người bệnh chủ động kiểm soát đường huyết và phòng ngừa các hậu quả lâu dài.

Tăng đường huyết kéo dài ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào?

Glucose là nguồn năng lượng chính của cơ thể, tuy nhiên khi nồng độ glucose trong máu liên tục vượt quá mức bình thường, thành mạch máu và các mô sẽ dần bị tổn thương. Đường huyết cao làm thúc đẩy quá trình viêm, tăng stress oxy hóa và hình thành các sản phẩm glycat hóa bền vững (Advanced Glycation End Products - AGEs). Những thay đổi này khiến mạch máu mất tính đàn hồi, tuần hoàn máu suy giảm và chức năng của nhiều cơ quan bị ảnh hưởng.

Biến chứng của tăng đường huyết thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm. Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể không nhận thấy dấu hiệu bất thường. Tuy nhiên, nếu không được kiểm soát tốt, các tổn thương sẽ ngày càng nghiêm trọng và có thể dẫn đến tàn phế hoặc đe dọa tính mạng.

Biến chứng tim mạch

Tim mạch là hệ cơ quan chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất của tăng đường huyết kéo dài. Đường huyết cao làm thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, khiến lòng mạch hẹp dần và giảm lưu lượng máu đến các cơ quan.

Người bệnh có nguy cơ cao mắc bệnh động mạch vành, nhồi máu cơ tim, suy tim và đột quỵ. Đây cũng là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở người mắc đái tháo đường. Nguy cơ càng tăng khi tăng đường huyết đi kèm với tăng huyết áp, rối loạn lipid máu hoặc hút thuốc lá.

Biến chứng thận

Thận có vai trò lọc máu và đào thải các chất cặn bã ra khỏi cơ thể. Khi đường huyết tăng kéo dài, các mao mạch nhỏ trong cầu thận bị tổn thương, làm suy giảm khả năng lọc.

Ban đầu, người bệnh có thể xuất hiện vi đạm niệu mà không có triệu chứng rõ ràng. Nếu không được điều trị, tổn thương sẽ tiến triển thành bệnh thận mạn, suy thận và có thể phải điều trị bằng lọc máu hoặc ghép thận ở giai đoạn cuối.

Việc kiểm tra chức năng thận và xét nghiệm albumin niệu định kỳ là biện pháp quan trọng giúp phát hiện sớm biến chứng này.

Biến chứng mắt

Tăng đường huyết kéo dài là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh võng mạc do đái tháo đường. Tình trạng này xảy ra khi các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng võng mạc bị tổn thương, dẫn đến xuất huyết, phù hoàng điểm hoặc hình thành các mạch máu bất thường.

Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chưa nhận thấy sự thay đổi về thị lực. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển, thị lực sẽ giảm dần, nhìn mờ hoặc xuất hiện các điểm đen trước mắt. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn.

Ngoài bệnh võng mạc, người mắc đái tháo đường còn có nguy cơ cao mắc đục thủy tinh thể và tăng nhãn áp.

Biến chứng thần kinh

Tổn thương thần kinh là một trong những biến chứng phổ biến của tăng đường huyết kéo dài. Đường huyết cao làm giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng các dây thần kinh và gây tổn thương bao myelin, ảnh hưởng đến khả năng dẫn truyền thần kinh.

Người bệnh thường có cảm giác tê bì, châm chích, nóng rát hoặc đau ở bàn chân và bàn tay. Khi bệnh tiến triển, cảm giác đau và nhiệt độ giảm khiến người bệnh khó nhận biết các chấn thương nhỏ, làm tăng nguy cơ loét và nhiễm trùng.

Ngoài thần kinh ngoại biên, tăng đường huyết còn có thể gây rối loạn thần kinh tự chủ với các biểu hiện như hạ huyết áp tư thế, rối loạn tiêu hóa, rối loạn chức năng bàng quang và rối loạn cương dương ở nam giới.

Biến chứng bàn chân

Biến chứng bàn chân là hậu quả của sự kết hợp giữa tổn thương thần kinh và giảm tuần hoàn máu chi dưới.

Khi mất cảm giác bảo vệ, người bệnh có thể không nhận ra các vết xước, phồng rộp hoặc vết thương nhỏ. Đồng thời, lưu lượng máu giảm khiến quá trình lành thương diễn ra chậm hơn và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Nếu không được điều trị kịp thời, vết loét có thể lan rộng, hoại tử và buộc phải cắt cụt chi nhằm bảo vệ tính mạng người bệnh.

[Xem thêm]: Loét bàn chân tiểu đường là gì?

Tăng nguy cơ nhiễm trùng

Đường huyết cao ảnh hưởng đến chức năng của hệ miễn dịch, làm giảm khả năng chống lại vi khuẩn và nấm.

Do đó, người mắc tăng đường huyết kéo dài dễ gặp các tình trạng như nhiễm trùng da, viêm đường tiết niệu, viêm lợi, áp xe hoặc nhiễm nấm tái phát. Đồng thời, các vết thương cũng thường lâu lành hơn so với người khỏe mạnh.

Biến chứng cấp tính của tăng đường huyết

Ngoài các biến chứng mạn tính, tăng đường huyết nghiêm trọng còn có thể gây ra các biến chứng cấp tính cần được xử trí khẩn cấp.

Nhiễm toan ceton do đái tháo đường thường gặp ở người mắc đái tháo đường tuýp 1 nhưng cũng có thể xảy ra ở một số trường hợp khác. Trong khi đó, hội chứng tăng áp lực thẩm thấu do tăng đường huyết thường gặp ở người lớn tuổi mắc đái tháo đường tuýp 2.

Các biến chứng này có thể gây mất nước nặng, rối loạn điện giải, rối loạn ý thức, hôn mê và đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời.

Làm thế nào để phòng ngừa biến chứng do tăng đường huyết?

Phòng ngừa biến chứng cần được thực hiện ngay từ khi phát hiện tăng đường huyết hoặc đái tháo đường. Mục tiêu quan trọng nhất là duy trì đường huyết trong giới hạn được bác sĩ khuyến nghị nhằm hạn chế tổn thương mạch máu và các cơ quan.

Người bệnh nên xây dựng chế độ ăn cân đối, hạn chế đường và carbohydrate tinh chế, tăng cường rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn đạm chất lượng. Hoạt động thể lực đều đặn giúp cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và giảm nguy cơ biến chứng tim mạch.

Bên cạnh đó, cần tuân thủ điều trị theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều dùng. Việc theo dõi đường huyết, kiểm tra HbA1c, khám mắt, đánh giá chức năng thận và kiểm tra bàn chân định kỳ đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm các biến chứng để có biện pháp can thiệp phù hợp.

Khi nào cần đến cơ sở y tế?

Người bệnh nên đến cơ sở y tế khi đường huyết thường xuyên vượt mục tiêu điều trị hoặc xuất hiện các dấu hiệu như nhìn mờ, đau tức ngực, khó thở, phù chân, tê bì kéo dài, loét bàn chân hoặc vết thương lâu lành.

Nếu có biểu hiện khát nhiều, tiểu nhiều, buồn nôn, nôn, đau bụng, thở nhanh, lơ mơ hoặc rối loạn ý thức, cần được cấp cứu ngay vì đây có thể là dấu hiệu của biến chứng tăng đường huyết cấp tính.

Kết luận

Biến chứng của tăng đường huyết kéo dài có thể ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể, đặc biệt là tim mạch, thận, mắt, thần kinh và bàn chân. Phần lớn các biến chứng đều tiến triển âm thầm nhưng có thể để lại hậu quả nghiêm trọng nếu không được kiểm soát kịp thời.

Duy trì đường huyết trong mục tiêu điều trị, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và khám sức khỏe định kỳ là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ biến chứng, bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Nguồn tham khảo:

https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/duong-huyet-tang-cao-nguy-hiem-nao-vi