Đăng nhập để hưởng những đặc quyền dành riêng cho thành viên
Nội dung
01/07/2026
577 lượt xem
4.8/5(266)Kích thước chữ
Loét bàn chân là một trong những biến chứng nghiêm trọng và phổ biến của bệnh đái tháo đường. Tình trạng này không chỉ làm giảm chất lượng cuộc sống mà còn là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến nhiễm trùng nặng và cắt cụt chi nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Vậy tại sao người mắc bệnh tiểu đường lại dễ bị loét bàn chân?
Khi lượng đường trong máu tăng cao kéo dài, cơ thể sẽ bị tổn thương ở nhiều cơ quan, đặc biệt là hệ thần kinh và mạch máu. Đây là hai nguyên nhân chính khiến bàn chân của người bệnh dễ bị tổn thương và khó lành.
Đường huyết cao trong thời gian dài có thể gây bệnh lý thần kinh do đái tháo đường (diabetic peripheral neuropathy). Khi các dây thần kinh ở bàn chân bị tổn thương, người bệnh sẽ:
Giảm hoặc mất cảm giác đau, nóng và lạnh.
Không nhận biết được các vết xước, phồng rộp hoặc dị vật trong giày.
Dễ bị bỏng hoặc chấn thương mà không hay biết.
Do không cảm nhận được đau, các tổn thương nhỏ có thể tiến triển thành vết loét mà người bệnh không phát hiện sớm.
Đái tháo đường làm tăng nguy cơ bệnh động mạch ngoại biên, khiến các mạch máu nuôi bàn chân bị hẹp hoặc tắc.
Hậu quả là:
Bàn chân nhận ít oxy và dưỡng chất hơn.
Quá trình lành vết thương diễn ra chậm.
Nguy cơ nhiễm trùng tăng cao.
Các vết loét khó hồi phục và dễ lan rộng.
Nồng độ glucose cao ảnh hưởng đến chức năng của các tế bào miễn dịch, làm giảm khả năng chống lại vi khuẩn.
Điều này khiến:
Vết thương dễ bị nhiễm trùng.
Nhiễm trùng diễn tiến nhanh hơn.
Điều trị khó khăn hơn so với người không mắc đái tháo đường.
Tổn thương thần kinh kéo dài có thể gây yếu cơ ở bàn chân, dẫn đến:
Ngón chân quặp.
Bàn chân biến dạng.
Thay đổi cách phân bố trọng lực khi đi lại.
Áp lực tập trung tại một số vị trí như gót chân, đầu xương bàn chân hoặc ngón chân sẽ tạo ra các vết chai. Nếu không được chăm sóc đúng cách, các vùng chai này có thể nứt, chảy máu và tiến triển thành loét.
Ở người khỏe mạnh, một vết xước nhỏ thường nhanh chóng lành lại. Tuy nhiên, ở người mắc đái tháo đường:
Vết thương lành chậm.
Dễ nhiễm khuẩn.
Có thể lan sâu đến gân hoặc xương.
Tăng nguy cơ hoại tử và cắt cụt chi.
Nhiều trường hợp loét bàn chân bắt đầu chỉ từ một chiếc giày chật, móng chân mọc quặp hoặc một vết bỏng do ngâm chân nước quá nóng.
Loét bàn chân do đái tháo đường cần được chăm sóc đúng cách để thúc đẩy quá trình lành vết thương, giảm nguy cơ nhiễm trùng và hạn chế các biến chứng nghiêm trọng. Người bệnh không nên tự điều trị tại nhà nếu vết loét sâu, có dấu hiệu nhiễm trùng hoặc kéo dài không lành.
Rửa vết thương theo hướng dẫn của nhân viên y tế bằng dung dịch phù hợp.
Thay băng đúng cách và đúng thời gian được chỉ định.
Không tự ý sử dụng cồn, oxy già hoặc các loại thuốc bôi không rõ nguồn gốc vì có thể làm tổn thương mô lành và làm chậm quá trình hồi phục.
Áp lực liên tục khi đi lại có thể khiến vết loét lâu lành hơn. Người bệnh nên:
Hạn chế đứng hoặc đi lại nhiều nếu vết loét nằm ở lòng bàn chân.
Sử dụng giày, dép chuyên dụng hoặc dụng cụ giảm tải theo hướng dẫn của bác sĩ.
Không đi chân trần để tránh chấn thương mới.
Đường huyết ổn định giúp tăng khả năng lành vết thương và giảm nguy cơ nhiễm trùng. Người bệnh cần:
Dùng thuốc hoặc insulin đúng theo chỉ định.
Theo dõi đường huyết định kỳ.
Duy trì chế độ ăn uống và vận động phù hợp với tình trạng sức khỏe.
Ngay cả khi đã có vết loét, người bệnh vẫn cần duy trì thói quen chăm sóc bàn chân:
Kiểm tra bàn chân mỗi ngày để phát hiện các tổn thương mới.
Giữ da sạch sẽ, lau khô kỹ sau khi rửa.
Dưỡng ẩm vùng da khô, tránh bôi kem vào kẽ ngón chân.
Cắt móng chân đúng cách hoặc nhờ nhân viên y tế hỗ trợ nếu thị lực kém hoặc móng dày, biến dạng.
Chế độ dinh dưỡng đầy đủ góp phần hỗ trợ quá trình lành vết thương. Người bệnh nên:
Bổ sung đủ protein từ thịt nạc, cá, trứng, sữa hoặc các nguồn đạm thực vật.
Ăn nhiều rau xanh và thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất theo tư vấn của chuyên gia dinh dưỡng.
Uống đủ nước nếu không có chống chỉ định.
Hạn chế thực phẩm nhiều đường, chất béo bão hòa và đồ uống có cồn.
Người bệnh cần tái khám đúng lịch để bác sĩ đánh giá quá trình lành vết thương, thay đổi phương pháp điều trị nếu cần và phát hiện sớm các biến chứng. Không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi cách chăm sóc khi chưa có chỉ định.
Người mắc đái tháo đường không nên chủ quan với bất kỳ tổn thương nào ở bàn chân, dù chỉ là một vết xước nhỏ. Việc thăm khám sớm giúp phát hiện và điều trị kịp thời, giảm nguy cơ nhiễm trùng, hoại tử và cắt cụt chi.
Hãy đến cơ sở y tế hoặc gặp bác sĩ ngay nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:
Vết loét không có dấu hiệu lành sau 1–2 tuần dù đã được chăm sóc đúng cách.
Vết thương ngày càng sâu, lan rộng hoặc chảy nhiều dịch.
Có mủ, mùi hôi hoặc dịch tiết bất thường từ vết loét.
Da quanh vết thương đỏ, sưng, nóng hoặc đau nhiều hơn, đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng.
Bàn chân hoặc ngón chân đổi màu tím, xanh hoặc đen, gợi ý tình trạng thiếu máu nuôi hoặc hoại tử.
Xuất hiện sốt, ớn lạnh hoặc cảm thấy mệt mỏi, có thể là dấu hiệu nhiễm trùng lan rộng.
Bàn chân sưng to đột ngột, biến dạng hoặc khó đi lại.
Có dị vật đâm vào bàn chân nhưng không thể tự lấy ra an toàn.
Đường huyết tăng cao kéo dài hoặc khó kiểm soát trong thời gian có vết loét.
Loét bàn chân ở người mắc đái tháo đường là hậu quả của nhiều yếu tố kết hợp, trong đó quan trọng nhất là tổn thương thần kinh ngoại biên, giảm lưu thông máu và suy giảm khả năng lành vết thương do đường huyết tăng cao.
Phần lớn các trường hợp loét bàn chân có thể phòng ngừa nếu người bệnh kiểm soát tốt đường huyết, chăm sóc bàn chân đúng cách và khám định kỳ. Việc phát hiện sớm các tổn thương nhỏ sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ nhiễm trùng nặng, hoại tử và cắt cụt chi.
Nguồn tham khảo:
https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/benh-ly-ban-chan-o-nguoi-benh-dai-thao-duong-vi
https://tamanhhospital.vn/tieu-duong-bi-hoai-tu-chan/
Xem hệ thống nhà thuốc đối tác của YWAY toàn quốc
Xem danh sách nhà thuốc
